دعوای اعلام انفساخ و انحلال قهری عقد بیع بعلت تحقق شرط فاسخ از مصادیق شرط نتیجه ، نمو — به زبانِ ساده
دعوای اعلام انفساخ و انحلال قهری عقد بیع به علت تحقق شرط فاسخ، زمانی مطرح می‌شود که طرفین در قرارداد ذکر کرده باشند با وقوع یا عدم وقوع پدیده‌ای خاص در موعد معین، قرارداد خود به خود منفسخ و باطل می‌شود. با محقق شدن آن شرط، ذی‌نفع برای رسمیت بخشیدن به این انحلال و تعیین تکلیف وضعیت حقوقی ملک یا مال، به دادگاه مراجعه می‌کند. این حکم اعلامی است و نیازی به انشاء فسخ ندارد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: یکی از طرفین قرارداد (که سود خود را در انفساخ می‌بیند) / خوانده: طرف دیگر قرارداد.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی (اعلامی)؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل وقوع مال غیرمنقول یا محل اقامت خوانده.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
اصل قرارداد تنظیمی، مدارک اثبات‌کننده تحقق یا عدم تحقق شرط فاسخ (مانند گواهی عدم حضور در دفترخانه، فیش بانکی عدم واریز وجه و غیره)، کارت ملی و شناسنامه.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت خاصی برای طرح دعوای اعلامی وجود ندارد اما اقدام فوری توصیه می‌شود؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس تعرفه دعاوی غیرمالی محاسبه می‌شود.
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام می‌کند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست با موضوع اعلام انفساخ
- ۲. ثبت از طریق دفاتر خدمات الکترونیک
- ۳. رسیدگی در دادگاه و احراز تحقق شرط فاسخ
- ۴. صدور حکم اعلامی انفساخ
- ۵. اجرای حکم و بازگرداندن وضعیت به حالت قبل (استرداد ثمن یا مبیع).
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثبات وقوع شرط فاسخ نیازمند احراز تحقق خارجیِ شرط است. در شرط نتیجه، انفساخ خودبه‌خود رخ میدهد و نیازی به فسخ یا حکم دادگاه نیست، اما دادگاه باید وقوع آن را «اعلام» کند. بار اثباتِ تحققِ شرط بر عهده مدعی است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: لزوم یا عدم لزوم تقدیم دادخواست تأیید انفساخ / دیدگاه ۱: دعوای تأیید انفساخ قابلیت استماع ندارد چون انفساخ قهری است و نیازی به حکم ندارد / دیدگاه ۲: برای اثبات مالکیت و تغییر در اسناد رسمی، صدور حکم دادگاه مبنی بر تأیید انفساخ ضروری است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تفسیرِ عبارتِ شرط در قرارداد (آیا واقعاً شرط فاسخ است یا خیار شرط)، احرازِ دقیقِ زمانِ تحققِ شرط، نحوهٔ تفسیرِ ارادهٔ طرفین در صورتِ ابهامِ متنِ قرارداد.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تایید و اعلام انفساخ و انحلال قهری قرارداد بیع مورخ […] به شماره […] به دلیل تحقق شرط فاسخ (عدم پرداخت ثمن در سررسید) و محکومیت خوانده به استرداد مبیع/ثمن.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا برای انفساخ نیاز به ارسال اظهارنامه است؟
خیر، انفساخ قهری است ولی ارسال اظهارنامه برای اثبات حسن نیت مفید است.
آیا دادگاه حکم به فسخ میدهد یا انفساخ؟
دادگاه حکم به «اعلام» انفساخ میدهد چون انفساخ با وقوع شرط خودش اتفاق افتاده است.
آیا دعوای انفساخ مالی است یا غیرمالی؟
رویه قضایی غالباً آن را غیرمالیِ اعلامی میداند، مگر اینکه دعوای مالیِ تبعی مانند استرداد ثمن به همراه داشته باشد.
اگر شرط فاسخ مبهم باشد چه حکمی دارد؟
دادگاه بر اساس اراده مشترک طرفین و اصول تفسیر قرارداد آن را بررسی می‌کند.
راهنمای کامل: راهنمای جامع حقوقی «اعلام» و «اظهارنامه» در نظام قضایی ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای اعلام انفساخ و انحلال قهری عقد بیع بعلت تحقق شرط فاسخ از مصادیق شرط نتیجه ، نمو ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.