دعوای مطالبه طلب ، عقد ضمان — به زبانِ ساده
مطالبه طلب ناشی از عقد ضمان دعوایی است که در آن طلبکار (مضمون‌له) پس از انتقال دین مدیون اصلی به ضامن، برای وصول طلب خود به ضامن مراجعه کرده و دادخواست حقوقی تنظیم می‌کند. در عقد ضمان، ضامن متعهد میشود که دین دیگری را بر عهده بگیرد و با تحقق شرایط ضمان، ضامن مسئول پرداخت دین به طلبکار خواهد بود. این دعوا زمانی مطرح میشود که ضامن در سررسید از پرداخت دین خودداری کند.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: طلبکار (مضمون‌له) / خوانده: ضامن (و در صورت لزوم مدیون اصلی به عنوان خوانده دوم یا ردیف دیگر).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی یا شورای حل اختلاف (بسته به میزان خواسته از نظر مبلغ) محل اقامت خوانده.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند عقد ضمان (کتبی)، اسناد تجاری (چک یا سفته در صورت وجود)، مدارک اثبات وجود دین اصلی، فیش‌های واریزی یا ارتباطات مالی، کارت ملی و شناسنامه.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
رعایت مهلت‌های قانونی سررسید دین؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز پس از ابلاغ رأی.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس تعرفه دعاوی مالی (درصد مشخصی از مبلغ خواسته).
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ارسال اظهارنامه برای ضامن (اختیاری ولی مفید)
- ۲. ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۳. ارجاع پرونده به شعبه صالح
- ۴. رسیدگی و بررسی اعتبار عقد ضمان و اشتغال ذمه ضامن
- ۵. صدور رای قطعی یا قابل تجدیدنظر
- ۶. صدور اجراییه و وصول طلب از طریق اجرای احکام.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
در عقد ضمان، پس از تحقق ضمان، ذمه مضمون‌عنه (مدعیون اصلی) بری و ذمه ضامن مشغول میشود و creditor (طالب) باید ابتدا به ضامن مراجعه کند مگر اینکه شرط ضم ذمه شده باشد.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: لزوم یا عدم لزوم رضایت مضمون‌عنه (مدیون اصلی) در صحت عقد ضمان / دیدگاه ۱: رضایت مدیون شرط صحت ضمان است / دیدگاه ۲: رضایت مدیون شرط صحت نیست و ضمان بدون اطلاع او نیز صحیح است (نامطمئن).
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
احراز اهلیت ضامن، تشخیص نوع ضمان (ضم ذمه به ذمه یا نقل ذمه)، ارزیابی دلایل اثبات استقرار دین.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
مطالبه وجه به مبلغ [مقدار مبلغ به ریال] ریال به انضمام خسارت تأخیر تأدیه و هزینه‌های دادرسی به استناد عقد ضمان.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا پس از عقد ضمان، مدیون اصلی کلاً بریالذمه میشود؟
در ضمان ذمه به ذمه، مدیون بری نمیشود مگر اینکه عقد ضمان از نوع ضمه به ضمه نباشد یا با رضایت طرفین تغییر کند (نامطمئن در خصوص مطلق بودن حکم بدون قید ضمان).
آیا میتوان همزمان به ضامن و مدیون اصلی مراجعه کرد؟
بستگی به نوع ضمان دارد، اما در ضمان منضم، طلبکار میتواند به هر یک مراجعه کند.
آیا برای عقد ضمان سند کتبی الزامی است؟
خیر، عقد ضمان با شفاهی نیز محقق میشود اما اثبات آن با سند کتبی یا شهادت آسانتر است.
مرجع صالح برای مطالبه طلب زیر چه مبلغی است؟
شورای حل اختلاف (تا سقف قانونی تعیین شده).
راهنمای کامل: راهنمای جامع مطالبه وجه و طلب در حقوق ایران: مراحل، مدارک و هزینه‌ها ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای مطالبه طلب ، عقد ضمان ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.