دعوای اعراض از رهن — به زبانِ ساده
اعراض از رهن یعنی اینکه مرتهن (طلبکار) از حق تقدم خود نسبت به مال مرهونه (مال در رهن) صرف‌نظر کند و رهن را آزاد نماید یا از حق خود بگذرد. این عمل حقوقی معمولاً به صورت ارادی از سوی طلبکار صورت می‌گیرد و باعث زوال حق تقدم او بر سایر غرما میشود. این دعوا یا درخواست زمانی مطرح میشود که اختلاف حقوقی درباره باقی ماندن مال در رهن یا اثرات حقوقی اعراض ایجاد شده باشد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: مرتهن (یا راهن با جلب نظر مرتهن) / خوانده: طرف مقابل قرارداد رهن یا اداره ثبت (در امور ثبتی).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی یا غیرمالی (بسته به ماهیت دعوا)؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده یا محل وقوع مال غیرمنقول.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند رسمی یا عادی رهن، مستندات کتبی دال بر اعراض، کارت ملی، شناسنامه.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
تابع قواعد عمومی دعاوی حقوقی؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس مالی یا غیرمالی بودن خواسته طبق تعرفه قانونی.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست یا درخواست
- ۲. ثبت در دفاتر خدمات الکترونیک
- ۳. ارجاع به دادگاه
- ۴. بررسی اسناد و اراده مرتهن
- ۵. صدور رای
- ۶. اجرای حکم و فک رهن.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
رهن، حقی عینی تبعی است. اعراض از رهن به معنای اسقاطِ حقِ وثیقه است، نه اسقاطِ اصلِ دین.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: نحوه اثبات اعراض از رهن / دیدگاه ۱: اعراض باید صریح و کتبی باشد / دیدگاه ۲: اعراض می‌تواند ضمنی باشد (مثلاً با استردادِ مالِ مرهونه به راهن بدون قید و شرط).
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تفسیرِ رفتارِ مرتهن (آیا استردادِ مال به معنای اعراض است یا صرفاً امانت؟)، تشخیصِ قصدِ واقعیِ مرتهن از اقداماتِ پس از رهن، اعتبارِ شهادتِ شهود بر اسقاطِ حقِ رهن.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تایید اعراض از رهن نسبت به پلاک ثبتی [...] و صدور دستور فک رهن.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا اعراض از رهن نیاز به رضایت راهن دارد؟
اعراض ایقاع است و با اراده مرتهن واقع میشود و نیازی به قبول راهن ندارد.
اثر اصلی اعراض چیست؟
از بین رفتن حق تقدم مرتهن نسبت به آن مال.
آیا پس از اعراض، دین ساقط میشود؟
خیر، دین همچنان باقی است، فقط تضمین رهن از بین میرود.
مرجع ثبت فک رهن کجاست؟
دفترخانه تنظیمکننده سند رهن پس از حکم دادگاه یا اعلام مرتهن.
راهنمای کامل: اعراض از حق چیست؟ راهنمای کامل حقوقی درباره انصراف از مالکیت و حقوق قانونی ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای اعراض از رهن ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.