دعوای شرط فعل — به زبانِ ساده
شرط فعل زمانی است که در ضمن عقد خارج لازم، انجام یا ترک کاری بر عهده یکی از متعاملین شرط شود. اگر مشروطعلیه از انجام فعل تخلف کند، مشروط‌له میتواند ابتدا الزام او را به انجام فعل از دادگاه بخواهد. در صورت عدم امکان اجبار و امکان انجام توسط دیگری، کار با خرج مشروطعلیه انجام میشود و در نهایت حق فسخ قرارداد ایجاد می‌گردد. این دعوا وقتی مطرح میشود که متعهد از انجام تعهد فرعیِ درج‌شده در قرارداد سر باز زند.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: مشروط‌له (متعهدله) / خوانده: مشروطعلیه (متعهد)
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی (اگر موضوع فعل مالی باشد) یا غیرمالی (بسته به موضوع شرط)؛ ترافعی
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده یا محل انعقاد قرارداد/اجرای تعهد
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
اصل قرارداد تنظیمی، کارت ملی، دلیل اثبات تخلف (مانند اظهارنامه، تامین دلیل یا شهادت شهود)
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
محدودیت زمانی خاصی برای طرح دعوا وجود ندارد مشروط بر اینکه حق فسخ (در صورت وجود) فوراً پس از علم به تخلف اعمال شود. مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ رای است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش خواسته (اگر مالی باشد) یا تعرفه دعاوی غیرمالی (اگر غیرمالی باشد) به انضمام هزینه‌های دادرسی عمومی
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام می‌کند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ارسال اظهارنامه رسمی برای انجام فعل
- ۲. ثبت دادخواست الزام به انجام شرط در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۳. رسیدگی در دادگاه حقوقی و صدور حکم
- ۴. صدور اجراییه و در صورت عدم انجام، اقدام بر اساس ماده ۲۳۹ قانون مدنی
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
در عدم انجام شرط فعل، خواهان ابتدا باید الزام به انجام را بخواهد و تنها پس از تعذرِ انجام توسط ملتزم یا دیگران، حق فسخ پیدا می‌کند (ماده نامطمئن قانون مدنی).
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: امکان مطالبه هم‌زمان خسارت عدم انجام شرط به همراه فسخ قرارداد / دیدگاه ۱: خسارت و فسخ قابل جمعند چون ضرر باید جبران شود / دیدگاه ۲: با فسخ قرارداد، تعهدات منحل شده و مطالبه خسارت عدم انجام وجه قانونی ندارد.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تعیین مدت متعارف برای انجام شرط، احراز تعذرِ انجام شرط، میزان خسارتِ قابل جبران.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
الزام خوانده به انجام شرطِ [ذکر دقیق موضوع شرط، مثلاً آسفالت‌ریزی محوطه] ضمن عقد قرارداد مورخ [تاریخ]
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا می‌توان مستقیماً قرارداد را به خاطر عدم انجام شرط فسخ کرد؟
خیر، ابتدا باید الزام متعهد را خواست؛ اگر انجام کار ممکن نبود و دیگری هم نتواند انجام دهد، حق فسخ ایجاد میشود.
هزینه انجام کار توسط شخص ثالث چگونه اخذ میشود؟
اگر مشروطعلیه انجام ندهد و دیگران هم نتوانند، حاکم میتواند با خرج مشروطعلیه کار را انجام دهد که هزینه آن از اموال متعهد وصول میشود.
آیا ارسال اظهارنامه قبل از دادخواست الزامی است؟
از نظر قانونی همیشه شرط نیست اما برای اثبات انتناع و مطالبه خسارت بسیار مفید و راه‌گشاست.
مرجع صالح برای رسیدگی کجاست؟
دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده یا دادگاهی که قرارداد در حوزه آن منعقد شده است.
راهنمای کامل: راهنمای جامع انواع شرط در قراردادها و آثار حقوقی آن‌ها ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای شرط فعل ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.