دعوای صلاحیت عام دادگستری — به زبانِ ساده
صلاحیت عام دادگستری به این معناست که تمام دعاوی، شکایات و اختلافات حقوقی و کیفری در صلاحیت دادگاه‌های عمومی دادگستری است، مگر آنکه قانون مرجع دیگری را به صورت استثنایی صالح بداند. این اصل تضمین‌کننده دسترسی شهروندان به عدالت در تمامی امور است. طرح این موضوع معمولاً زمانی مطرح می‌شود که خوانده به صلاحیت دادگاه دادگستری ایراد کرده و خواهان بر صلاحیت عام دادگستری تاکید می‌کند.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهانِ طرح دعوا در دادگستری / خوانده‌ای که ممکن است به صلاحیت ایراد کند یا دعوا علیه او مطرح شده است.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه‌های عمومی حقوقی یا کیفری دادگستری محل اقامت خوانده یا وقوع جرم/حادثه.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
دادخواست یا شکواییه، مدارک اثبات دعوا (سند، شهادت‌نامه، قرارداد و غیره).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
ایراد به صلاحیت باید تا پایان جلسه اول دادرسی در دادگاه حقوقی مطرح شود.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
تابع ماهیت دعوای مطروحه (مالی یا غیرمالی بودن دعوای اصلی) است.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تقدیم دادخواست به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی.
- ۲. ارجاع به دادگاه عمومی حقوقی/کیفری.
- ۳. بررسی صلاحیت دادگاه بر اساس اصل صلاحیت عام.
- ۴. تبادل لوایح و جلسه دادرسی.
- ۵. صدور رأی.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اصل بر صلاحیت عام دادگستری دادگاه‌های حقوقی برای رسیدگی به تمامی تظلمات است، مگر آنچه به موجب قانون در صلاحیت مراجع اختصاصی (مانند دیوان عدالت اداری یا شوراهای حل اختلاف) قرار گرفته باشد.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: قابل رسیدگی بودن دعاوی مربوط به تصمیمات کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری در دادگاه عمومی / دیدگاه ۱: دادگاه عمومی صلاحیت رسیدگی ماهوی دارد / دیدگاه ۲: منحصراً در صلاحیت دیوان عدالت اداری است و دادگاه عمومی صالح نیست
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تفکیک میان دعاوی ترافعیِ مشمول صلاحیت عام و اعتراض به تصمیمات نهادهای اداری، نحوه تفسیر قوانین خاصِ تحدیدکننده صلاحیت دادگستری
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای رسیدگی به دعوای [موضوع دعوا] با استناد به صلاحیت عام دادگاه‌های دادگستری.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
مفهوم صلاحیت عام چیست؟
یعنی تمام دعاوی در صلاحیت دادگستری است مگر قانون مرجع دیگری را تعیین کند.
آیا مراجع اختصاصی می‌توانند جایگزین دادگستری شوند؟
فقط در مواردی که قانون صراحتاً تجویز کرده باشد (مانند دیوان عدالت اداری).
زمان طرح ایراد عدم صلاحیت چه موقع است؟
در حقوق مدنی، تا پایان جلسه اول دادرسی.
آیا شورای حل اختلاف جزو صلاحیت عام است؟
خیر، مرجعی با صلاحیت اختصاصی و محدود به نصاب قانونی است.
راهنمای کامل: صلاحیت در دادگاه‌های ایران؛ راهنمای جامع تشخیص مرجع صالح برای طرح دعوی ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای صلاحیت عام دادگستری ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.