دعوای تنفیذ عقد هبه صلح — به زبانِ ساده
دعوای تنفیذ عقد هبه یا صلح زمانی مطرح میشود که یکی از طرفین یا وراث، صحت، اصناف یا اعتبار حقوقی یک عقد هبه (بخششش مال) یا صلح را مورد مناقشه قرار داده و ذی‌نفع خواستار تأیید رسمی اعتبار آن از دادگاه است. این دعوا معمولاً نسبت به اموال غیرمنقول یا پس از فوت مورث برای تثبیت مالکیت مطرح می‌گردد. دادگاه با بررسی شرایط صحت عقد (اهلیت، قصد، موضوع معامله) حکم به تنفیذ صادر می‌کند.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
متعهدٌله / متصالح (کسی که مال به او هبه یا صلح شده) علیه متعهد / واهب (در زمان حیات) یا وراث واهب/صلح‌کننده (پس از فوت).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی (ارزش مال موضوع هبه یا صلح)؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع مال غیرمنقول (اگر موضوع مال غیرمنقول باشد) یا محل اقامت خوانده.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند رسمی یا عادی هبه‌نامه یا صلح‌نامه، کارت ملی و شناسنامه، سند مالکیت مال موضوع هبه/صلح (در صورت وجود)، گواهی انحصار وراثت (در صورت فوت واهب).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
تابع مرور زمان خاصی نیست، اما محدودیت‌های رجوع از هبه (موضوع ماده نامطمئن قانون مدنی) باید رعایت شود.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی مالی بر اساس ارزش منطقه ای یا تقویم خواسته در خصوص اموال غیرمنقول و منقول محاسبه میشود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست تنفیذ عقد هبه/صلح.
- ۲. ثبت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی.
- ۳. ارجاع به دادگاه حقوقی.
- ۴. تشکیل جلسه دادرسی و بررسی اصالت سند و اهلیت طرفین.
- ۵. صدور حکم تنفیذ یا بطلان.
- ۶. تجدیدنظرخواهی (در صورت اعتراض) و اجرای حکم.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
در دعوای تنفیذ عقد هبه یا صلح، اثبات ارکان عقد (ایجاب و قبول و قبض) و همچنین بررسی عدم رجوع واهب در هبه‌های غیرمعارض (مانند هبه به ذوی‌الرحم) از اهمیت بسزایی برخوردار است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: آیا دعوای «تنفید صلح‌نامه عادی» به تنهایی و بدون درخواست الزام به تنظیم سند رسمی قابل پذیرش است؟ / دیدگاه ۱: خیر، دعوا باید ترافعی و همراه با خواسته الزام به تنظیم سند یا اثبات مالکیت باشد / دیدگاه ۲: بله، به عنوان دعوای اثباتی قابل استماع است
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
احراز قصد و رضایت طرفین در انعقاد عقد صلح یا هبه زمانی که سند رسمی وجود ندارد، تشخیص قبض و اقباض در اموال منقول و غیرمنقول، ارزیابی شهادت شهود در اثبات وقوع عقد هبه
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تنفیذ عقد هبه / صلح مورخ [تاریخ] نسبت به [تعصیف دقیق مال موضوع هبه یا صلح] و اثبات مالکیت.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا قبض در عقد هبه شرط صحت است؟
بله، تا قبض صورت نگیرد هبه کامل نمیشود (به ویژه در اموال منقول).
آیا واهب می‌تواند از هبه رجوع کند؟
در موارد خاصی (به جز هبه به خویشاوندان نسبی یا معوض) بله، مادام که عین مال باقی باشد.
تفاوت صلح و هبه چیست؟
صلح عقد لازم است و معمولاً جایگزین سایر عقود میشود، اما هبه در شرایطی جایز (قابل رجوع) است.
مرجع صالح برای تنفیذ هبه ملک کجاست؟
دادگاه حقوقی محل وقوع ملک.
راهنمای کامل: راهنمای جامع تنفیذ حکم دادگاه خارجی و اسناد در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای تنفیذ عقد هبه صلح ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.