دعوای اجاره به شرط تملیک — به زبانِ ساده
اجاره به شرط تملیک عقدی است که در آن موجر شرط می‌کند که مستاجر در پایان مدت اجاره و پس از پرداخت آخرین قسط مال‌الاجاره، عین مستاجره را مالکانه تملک کند. این قرارداد ترکیبی از عقد اجاره و شرط انتقال مالکیت است که امروزه بیشتر توسط بانک‌ها و لیزینگ‌ها برای فروش اقساطی خودرو و مسکن استفاده می‌شود. در صورت عدم پرداخت اقساط یا پایان مدت، حقوق طرفین طبق قرارداد و قانون تنظیم می‌شود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
موجر (شرکت لیزینگ یا بانک/مالک) علیه مستاجر (متصرف/خریدار اقساطی) یا بالعکس.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده یا محل اجرای قرارداد (با توجه به شرایط ضمن عقد).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
قرارداد اجاره به شرط تملیک، صورتحساب اقساط پرداختی و معوقه، اظهارنامه رسمی مطالبه وجه یا تخلیه، سند مالکیت مال.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت‌های عمومی تجدیدنظرخواهی (۲۰ روز پس از ابلاغ رای).
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش مالی خواسته (مانند مطالبه باقی‌مانده اقساط یا ارزش مال مورد نظر) محاسبه می‌شود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
ارسال اظهارنامه رسمی، تنظیم و ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، جلسه رسیدگی، صدور حکم (تخلیه و مطالبه اقساط یا الزام به انتقال سند)، تجدیدنظرخواهی (در صورت اعتراض) و اجرای احکام.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
عقد اجاره به شرط تملیک ماهیت ترکیبی دارد؛ در این قرارداد، تا زمان پرداخت آخرین قسط، عین مستاجره در ملکیت موجر (بانک یا لیزینگ) باقی می‌ماند و مستاجر صرفاً حق انتفاع دارد، اما در صورت بروز توقیف یا ورشکستگی، حقوق طرفین چالش‌برانگیز است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: احکام ورشکستگی یا توقیف ملک در اجاره به شرط تملیک / دیدگاه ۱: ملک متعلق به لیزینگ است و توقیف آن به درخواست طلبکار مستاجر باطل است. / دیدگاه ۲: با توجه به پرداخت بخش عمده اقساط، حقوق مالی برای مستاجر ایجاد شده و قابل توقیف با حفظ حقوق مالک است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تفسیر ماهیت واقعی قرارداد (آیا بیع اقساطی مستتر است یا اجاره واقعی)، نحوه محاسبه خسارت تاخیر تادیه و استرداد مورد اجاره در صورت تخلف مستاجر، میزان حمایت از نهادهای مالی در دعاوی تخلیه و خلع ید.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور حکم بر محکومیت خوانده به پرداخت اقساط معوقه قرارداد اجاره به شرط تملیک شماره [شماره قرارداد] به انضمام خسارت دادرسی و تخلیه/تحویل عین مستاجره.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
راهنمای کامل: راهنمای جامع و کاربردی قرارداد اجاره ملک در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای اجاره به شرط تملیک ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.