دعوای شرط فاسخ — به زبانِ ساده
شرط فاسخ شرطی است که در ضمن عقد درج می‌شود و به موجب آن مقرر می‌گردد که در صورت تحقق یا عدم تحقق یک امر مشخص در زمان معین، عقد خودبه‌خود منفسخ شده و از بین برود. تفاوت اصلی آن با خیار فسخ این است که انفساخ ناشی از شرط فاسخ نیاز به اراده یا اعلام فسخ از سوی ذی‌نفع ندارد و به محض تحقق شرط، اثر قهقرایی یا آنی خود را می‌گذارد. طرح دعوای مرتبط با شرط فاسخ معمولاً به صورت تایید انفساخ یا احراز آن مطرح می‌شود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
هر یک از طرفین قرارداد که ذی‌نفع در اثبات انفساخ یا بقای قرارداد باشد علیه طرف دیگر.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی یا غیرمالی بسته به اثر آن بر قرارداد (عموماً مالی و ناظر بر معاملات ملکی یا تجاری)؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه عمومی حقوقی محل اقامت خوانده یا محل وقوع مال غیرمنقول.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
اصل قرارداد پایه، مدارک اثبات تحقق یا عدم تحقق شرط فاسخ (مانند گواهی عدم حضور، فیش بانکی عدم واریز وجه و غیره)، اظهارنامه رسمی (در صورت ارسال).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت‌های عمومی تجدیدنظرخواهی (۲۰ روز پس از ابلاغ).
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش مالی موضوع قرارداد یا دعوای غیرمالی تایید انفساخ (بسته به نظر کارشناس و نوع خواسته تعیین می‌شود).
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
تحقق شرط فاسخ، ارسال اظهارنامه اعلامی (توصیه می‌شود)، ثبت دادخواست تایید انفساخ قرارداد در دفتر خدمات الکترونیک قضایی، رسیدگی دادگاه، صدور رای، تجدیدنظرخواهی و اجرای حکم (رد و بدل شدن عوضین).
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
در شرط فاسخ، تحقق شرط به خودی خود و بدون نیاز به صدور حکم دادگاه باعث انحلال قرارداد می‌شود و نقش دادگاه صرفاً اعلامی است نه تأسیسی.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: امکان یا عدم امکان اسقاط ضمنی یا ضمن عقد شرط فاسخ / دیدگاه ۱: شرط فاسخ از قواعد عمومی نظم عمومی است و قابل اسقاط نیست / دیدگاه ۲: چون حق مالی است، اراده طرفین بر اسقاط آن پس از تحقق یا پیش از آن نافذ است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تفسیر اراده مشترک طرفین در عبارات قرارداد مبنی بر اینکه آیا منظورشان خیار فسخ بوده یا شرط فاسخ، نحوه احراز تحقق خارجی شرط، فوریت یا عدم فوریت استناد به شرط فاسخ پس از تحقق.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور حکم مبنی بر تایید و اعلام انفساخ قرارداد مبایعه‌نامه/اجاره‌نامه شماره [شماره قرارداد] مورخ [تاریخ] به واسطه تحقق شرط فاسخ مندرج در بند [شماره بند] قرارداد.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
راهنمای کامل: راهنمای جامع انواع شرط در قراردادها و آثار حقوقی آن‌ها ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای شرط فاسخ ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.