دعوای الزام به ایفا شرط ضمن عقد بیع — به زبانِ ساده
هنگامی که در یک قرارداد بیع (خرید و فروش)، شرطی مشروع و قانونی (مانند شرط فعل، صفت یا نتیجه) به نفع یکی از طرفین درج شود و مشروط‌علیه از انجام آن خودداری کند، طرف مقابل می‌تواند دعوای الزام به ایفا شرط ضمن عقد بیع را اقامه کند. این دعوا برای مجبور کردن متخلف به اجرای تعهد قراردادی فرعی مطرح میشود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان مشروط‌له (زیان‌دیده از عدم ایفا شرط) و خوانده مشروط‌علیه (متعهد) است.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی یا غیرمالی بسته به ماهیت شرط؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده یا محل انعقاد قرارداد/انجام تعهد.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند قرارداد بیع (مبایعه‌نامه)، کارت ملی و شناسنامه، اظهارنامه رسمی مطالبه ایفا شرط، دلایل اثبات عدم ایفا (مانند تأمین دلیل یا گواهی عدم حضور).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
تابع مرور زمان خاصی نیست، اما بهتر است بلافاصله پس از سررسید شرط اقدام شود؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
اگر شرط مالی باشد بر اساس ارزش مال وگرنه به صورت غیرمالی محاسبه میشود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
ارسال اظهارنامه رسمی برای انجام شرط، تنظیم دادخواست الزام به ایفا شرط ضمن عقد، ثبت در دفاتر خدمات الکترونیک، رسیدگی در دادگاه، صدور حکم و در صورت امتناع خوانده، اجرای حکم از طریق اعمال ماده ۴۷ قانون اجرای احکام مدنی (انجام کار توسط شخص دیگر به خرج متعهد).
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
شرط ضمن عقد بیع باید لغواً و عرفاً مقدور و مشروع باشد و در صورت تخلف، حاکم اول اجبار به ایفا می‌کند و در صورت تعذر، مله له حق فسخ دارد (بر اساس قاعدهٔ لزوم و خیار تخلف شرط).
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: تقدم حق فسخ بر الزام به ایفای شرط یا برعکس / دیدگاه ۱: مشروط‌له بدواً باید الزام به ایفای شرط را بخواهد و حق فسخ در طولِ آن است / دیدگاه ۲: حق فسخ فوری است و با تخلفِ شرط فوراً ایجاد میشود و نیازی به مطالبهٔ بدویِ الزام نیست.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
احرازِ امکان یا عدم امکانِ ایفای شرط توسط مشروط‌علیه، تعیینِ خسارتِ عدم ایفای شرط در کنارِ حکم به الزام.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور حکم بر الزام خوانده به ایفا شرط ضمن عقد مندرج در مبایعه‌نامه مورخ [تاریخ] مبنی بر [شرح شرط] به انضمام خسارات دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
اگر ایفا شرط توسط شخص دیگری ممکن باشد حکم دادگاه چیست؟
دادگاه اجازه میدهد کار به خرج متعهد توسط شخص دیگری انجام شود.
آیا شرط خلاف مقتضای عقد باطل است؟
بله، شرطی که خلاف مقتضای ذات عقد باشد باطل و مبطل عقد است.
آیا پیش از طرح دعوا ارسال اظهارنامه الزامی است؟
از نظر قانونی همیشه الزامی نیست ولی برای اثبات امتناع بسیار مفید است.
تفاوت شرط فعل با شرط نتیجه چیست؟
شرط نتیجه به محض عقد محقق میشود ولی شرط فعل نیاز به انجام کار یا ترک آن در آینده دارد.
راهنمای کامل: راهنمای جامع الزام به تنظیم سند رسمی و ایفای تعهدات قراردادی ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای الزام به ایفا شرط ضمن عقد بیع ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.