دعوای فسخ — به زبانِ ساده
دعوای فسخ قرارداد زمانی مطرح میشود که یکی از طرفین به استناد خیارات قانونی (مانند خیار عیب، غبن فاحش، شرط و غیره) یا خیارات شرطشده در قرارداد، اراده خود را مبنی بر بر هم زدن عقد اعلام میکند. این دعوا نیازمند اثبات وجود حق فسخ و ارسال اظهارنامه رسمی برای اعلام فسخ پیش از طرح دعوا است. هدف از این دعوا بازگرداندن وضعیت طرفین به پیش از انعقاد قرارداد است.
چه کسی از چه کسی شکایت میکند؟
خواهان و خوانده
خواهان: طرفی که حق فسخ دارد / خوانده: طرف دیگر قرارداد
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی (در صورت تعلق به مال) یا غیرمالی؛ ترافعی
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده یا محل وقوع مال غیرمنقول
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
اصل قرارداد، اظهارنامه رسمی اعلام فسخ، ادله اثبات خیار (مانند نظریه کارشناس برای غبن یا عیب)
مهلتها چیست؟
مهلتها
خیارات به محض علم به فوریت هستند (خیار غبن و عیب باید فوراً اعمال شوند). مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از ابلاغ است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
اگر موضوع مالی باشد بر اساس ارزش مال موضوع فسخ و در غیر این صورت به عنوان دعوای غیرمالی محاسبه میشود.
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام میکند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ارسال اظهارنامه رسمی اعلام فسخ
- ۲. ثبت دادخواست تأیید فسخ قرارداد
- ۳. رسیدگی در دادگاه حقوقی
- ۴. صدور حکم به تأیید فسخ
- ۵. اجرای حکم و استرداد عوضین.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
فوریت در خیارات (مانند خیار غبن، عیب، تدلیس) از اهمیت ویژهای برخوردارdır؛ به این معنا که پس از اطلاع از موجب فسخ، ذیحق باید در عرف در فاصله زمانی معقول اقدام به فسخ کند و تأخیر غیرمتعارف به منزله سقوط خیار است.
⚖جاهایی که دادگاهها نظرِ متفاوت دارند
مبدأ محاسبه زمان فوریت در خیارات / دیدگاه ۱: مبدأ از زمان حصول اطلاع دقیق و کامل از حق فسخ است / دیدگاه ۲: مبدأ از زمان وقوع عقد یا کشف اولیه عیب/غبن است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تشخیص عرفیِ مفهوم «فوریت» با توجه به اوضاع و احوال پرونده و نوع قرارداد، پذیرش یا عدم پذیرش اسقاط ضمنی خیارات، نحوه ارزیابی غبن فاحش یا فحش.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تأیید فسخ قرارداد مورخ [تاریخ] به استناد خیار [نام خیار، مثلاً غبن فاحش] و استرداد ثمن/مبیع
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسشهای متداول
آیا فسخ نیاز به حکم دادگاه دارد؟
خیر، فسخ یک عمل حقوقی یکطرفه (ایقاع) است و دادگاه فقط آن را «تأیید» میکند.
مهلت اعمال خیار غبن چقدر است؟
به محض اطلاع از غبن، باید فوراً اقدام کرد در غیر این صورت حق فسخ ساقط میشود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع فسخ قرارداد؛ شرایط، آثار و نحوه اعمال آن در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای فسخ ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارتها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.
