دعوای اعتبار امر قضاوت شده — به زبانِ ساده
ایراد یا دفاع به اعتبار امر قضاوت‌شده (موضوع محکوم‌به) زمانی مطرح می‌شود که دعوایی سابقاً بین همان اصحاب دعوا یا پادشاهان آن‌ها در همان موضوع و سبب، مطرح شده و نسبت به آن حکم قطعی صادر شده است. اگر خواهان دوباره همان دعوا را طرح کند، خوانده با استناد به این قاعده تقاضای رد دعوا را می‌کند. این نهاد برای جلوگیری از صدور آرای متعارض و اتمام دعاوی ایجاد شده است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهانِ دعوای جدید (خوانده دعوای قبلی یا بالعکس) / خواندهِ دعوای جدید
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ ترافعی (به عنوان دفاع یا ایراد خوانده)
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
همان دادگاهی که دعوای جدید در آن مطرح شده است
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
تصویر مصدق دادنامه قطعی سابق، پرونده استنادی (در صورت نیاز)
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
باید در نخستین جلسه دادرسی به عنوان ایراد خوانده مطرح شود.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
چون معمولاً به عنوان دفاع مطرح می‌شود هزینه‌ای ندارد، مگر به صورت دادخواست مستقل (نامطمئن).
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. طرح دعوای مجدد توسط خواهان
- ۲. استناد خوانده به بند ۶ ماده ۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی در اولین جلسه
- ۳. بررسی دادگاه پیرامون وحدت شخص، موضوع و سبب
- ۴. صدور قرار رد دعوا.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
برای ایراد اعتبار امر قضاوت‌شده (امر مختومه)، وجود سه وحدت (وحدة موضوع، وحدت سبب و وحدت اصحاب دعخوا یعنی خواهان و خوانده یا قایم‌مقام آنان) الزامی است و دادگاه در صورت احراز، قرار رد دعوا صادر می‌کند.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تشخیص اتحاد سبب و موضوع در دعاوی با عنوان‌های متفاوت اما محتوای واحد، تسری دادن اعتبار امر قضاوت‌شده به احکام غیرمالی یا آراء صادره از مراجع غیردادگستری مانند کمیسیون‌ها.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
صدور قرار رد دعوا به استناد بند ۶ ماده ۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی (اعتبار امر قضاوت‌شده) نمونهٔ شرحِ دادخواست/لایحه دفاعیه: ریاست محترم دادگاه؛ با سلام؛ پیرو دعوای مطروحه از سوی خواهان با خواسته [خواسته دعوا]، به استحضار می‌رساند پیش از این نیز پرونده‌ای با همین اصحاب دعوا، همین موضوع و سبب در شعبه [شماره شعبه] رسیدگی شده و به موجب دادنامه قطعی شماره [شماره دادنامه] حکم صادر گردیده است. لذا مستند به بند ۶ ماده ۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی، تقاضای صدور قرار رد دعوا را دارم.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا قرار رد دعوا اعتبار امر مختومه دارد؟
خیر، قرارها اصولاً اعتبار امر مختومه ندارند مگر در موارد خاص، اما خودِ حکم قطعی سابق دارای اعتبار امر مختومه است.
شرایط سه‌گانه اعتبار امر قضاوت‌شده چیست؟
وحدت اصحاب دعوا، وحدت موضوع و وحدت سبب.
راهنمای کامل: راهنمای جامع اعتبار اسناد و مدارک قانونی در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای اعتبار امر قضاوت شده ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.