دعوای مطالبه طلب از مسئولان تضامنی بر اثر ابرا — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که طلبکار تمام یا بخشی از دینِ مدیون اصلی را ابرا (بخشیده) کرده است، اما این سوال پیش می‌آید که آیا مسئولیت ضامنان یا مسئولان تضامنی (مانند ضامنین تضامنی یا بروات‌دهندگان) نیز ساقط شده است یا خیر. اگر ابرا ناظر بر دین باشد، مسئولیت متضامن نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد؛ اما اگر طلبکار قصد ابرا از ضامن را نداشته یا قاعدهٔ تضامن به نحو دیگری باشد، مطالبه از سایر مسئولان تضامنی انجام می‌شود. این دعوا برای تعیین تکلیف و وصول طلب از مسئولان باقی‌مانده تضامنی طرح می‌گردد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: طلبکار (دائن) / خوانده: مسئولان تضامنی یا ضامنین
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده یا محل انجام تعهد
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند اصلی دین، اسناد تضامن (قرارداد ضمان تضامنی، سفته یا برات)، مدارک دال بر وضعیت ابرا یا عدم ابرا نسبت به ضامن
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
تابع مرور زمان عمومی مطالبات یا مواعد اسناد تجاری (در صورت وجود سفته/برات)
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینهٔ دادرسی دعاوی مالی بر اساس ارزش خواسته
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام می‌کند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست مطالبه وجه به طرفیت مسئول تضامنی /
- ۲. ثبت از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی /
- ۳. بررسی دفاع خوانده مبنی بر اثر ابرا نسبت به دین اصلی /
- ۴. رسیدگی دادگاه و احراز اینکه آیا ابرا موجب برائت ضامن شده است یا خیر /
- ۵. صدور حکم و اجرای آن
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثرِ ابرا (اسقاطِ دین) نسبت به یکی از مسئولانِ تضامنی بر سایرین؛ طبقِ ماده ۴۰۳ قانون تجارت، طلبکار میتواند به هر یک یا تمامِ مسئولانِ تضامنی رجوع کند، اما ابرا نسبت به یکی، لزوماً به معنایِ ابرا از کلِ دین نیست مگر اینکه قصدِ طرفین چنین باشد.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: اثرِ ابرا نسبت به ضامنِ اصلی بر ضامنِ تضامنی / دیدگاه ۱: ابرا از مدیونِ اصلی، ذمهٔ ضامنِ تضامنی را نیز بری می‌کند (تبعیتِ فرع از اصل) / دیدگاه ۲: چون مسئولیتِ تضامنی مستقل است، ابرا از یکی، موجبِ برائتِ دیگری نمی‌شود مگر تصریح شود.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تفسیرِ ارادهٔ طلبکار در زمانِ ابرا، بررسیِ قراردادِ پایه، نحوهٔ تنظیمِ سندِ تجاری یا قراردادِ تضامنی.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
مطالبهٔ وجه به مبلغ [مقدار مبلغ] ریال بابت اصل خواسته به انضمام خسارت تأیید تأخیر تأدیه و هزینه دادرسی به طرفیت خوانده به عنوان مسئول تضامنی
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا ابرا کردن دین مدیون اصلی، ضامن تضامنی را هم تبرئه می‌کند؟
بستگی به اراده دائن و احکام تضامن دارد؛ قاعدتاً ابرا دین را ساقط می‌کند و تبعاً ضامن نیز بری می‌شود مگر خلاف آن ثابت شود یا ابرا صرفاً نسبت به شخص خاصی باشد که تاثیرش محدود است.
مسئولیت تضامنی به چه معناست؟
یعنی طلبکار میتواند برای وصول تمام طلب خود به هر یک از مسئولان به تنهایی یا به همه آنها با هم مراجعه کند.
آیا برای طرح این دعوا نیاز به مطالبه اولیه از مدیون اصلی است؟
در مسئولیت تضامنی، طلبکار حق انتخاب دارد و الزام به مراجعه اول به مدیون اصلی وجود ندارد.
تفاوت ابرا با هبات دین چیست؟
ابرا ایقاع است و نیاز به قبول مدیون ندارد، ولی هبات دین نیاز به قصد تملیک و قبول دارد (نامطمئن در جزئیات فقهی محض).
راهنمای کامل: راهنمای جامع مطالبه وجه و طلب در حقوق ایران: مراحل، مدارک و هزینه‌ها ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای مطالبه طلب از مسئولان تضامنی بر اثر ابرا ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.