دعوای ربای قرضی — به زبانِ ساده
ربای قرضی جرمی است که در آن قرض‌دهنده شرط کند یا توافق نماید که قرض‌گیرنده علاوه بر اصل مال، مبلغ یا مالی اضافه (سود) به عنوان ربا بازگرداند. این عمل بر اساس قوانین جمهوری اسلامی ایران جرم بوده و مستوجب تعقیب کیفری است. این شکایت زمانی مطرح می‌شود که قرض‌دهنده وجهی را با شرط دریافت سود مازاد بر اصل پول پرداخت کرده و اکنون اقدام به مطالبه آن یا اعمال فشار نموده باشد یا شاکی قصد ابطال شرط ربوی و مجازات مرتکب را داشته باشد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
شاکی خصوصی (قرض‌گیرنده یا متضرر) به عنوان شاکی و قرض‌دهنده (ربا دهنده/گیرنده) به عنوان مشتکی‌عنه.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ غیرقابل گذشت.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادسرای عمومی و انقلاب محل وقوع جرم.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند کتبی یا قرارداد حاوی شرط ربا، رسیدهای بانکی و فیش‌های واریزی، پیامک‌ها و چت‌های حاکی از توافق ربوی، شهادت شهود.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
تابع مرور زمان تعزیرات در قانون مجازات اسلامی؛ مهلت اعتراض به قرار جلب به دادرسی یا منع تعقیب ۱۰ روز است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی کیفری (ثبت شکایات کیفری در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی).
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام می‌کند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم شکواییه با موضوع ربای قرضی در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۲. ارجاع شکواییه به دادسرا و شعبه بازپرسی
- ۳. احضار مشتکی‌عنه و اخذ دفاعیات
- ۴. بررسی مدارک و مستندات مالی توسط بازپرس
- ۵. صدور کیفرخواست و ارسال پرونده به دادگاه کیفری دو
- ۶. صدور رای قطعی کیفری.
- نمونهٔ اشتباهات رایج:
- ۱. طرح دعوا به صورت حقوقی صرف بدون توجه به جنبه کیفری جرم ربا.
- ۲. عدم ارائه دلیل و مدارک کافی برای اثبات «شرط ربا» در قرض.
- ۳. اشتباه گرفتن سودهای بانکی مصوب با ربای قرضی شخصی.
- ۴. عدم تفکیک اصل پول و مبلغ اضافی در دادخواست و شکواییه.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثباتِ ربا در دادگاهِ کیفری بسیار دشوار است؛ زیرا باید «شرطِ زیاده» در متنِ قرارداد یا به صورتِ توافقِ شفاهیِ اثبات‌پذیر وجود داشته باشد. صرفِ پرداختِ مبلغِ بیشتر، لزوماً ربا نیست.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: اعتبارِ قراردادِ اصلی در صورتِ اثباتِ ربا / دیدگاه ۱: قراردادِ اصلی (قرض) باطل است و فقط اصلِ مبلغ قابلِ استرداد است. / دیدگاه ۲: قراردادِ اصلی صحیح است و فقط شرطِ زیاده باطل است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا مبلغِ اضافی، «وجهِ التزام» (خسارتِ تأخیر) بوده یا «ربا»؟، آیا ادلهٔ اثباتی (شهادتِ شهود، پیامک‌ها) برای اثباتِ قصدِ طرفین بر ربا کافی است؟
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای تعقیب و مجازات مشتکی‌عنه به اتهام ارتکاب جرم ربای قرضی و استرداد وجوه دریافتی مازاد.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا توافق بر ربا در قراردادهای رسمی هم قابل پیگیری کیفری است؟
بله، هرگونه توافق بر ربای قرضی جرم است و شرط ربوی باطل و بلااثر است.
حکم مجازات ربای قرضی چیست؟
حبس، شلاق و جزای نقدی معادل مال موضوع ربا (مطابق قانون مجازات اسلامی).
آیا پس از اثبات ربا، اصل پول قرض داده شده هم از بین می‌رود؟
خیر، اصل پول باید به صاحبش بازگردانده شود ولی مبلغ اضافی (ربا) ضبط یا مسترد می‌گردد.
مرجع صالح برای آغاز رسیدگی به جرم ربا کجاست؟
دادسرای عمومی و انقلاب محل وقوع جرم.
راهنمای کامل: جرم ربا در حقوق ایران؛ تعریف، مجازات، شرایط اثبات و راه های قانونی نجات از عقد ربا ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای ربای قرضی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.