دعوای عدم حضور نماینده دادستان — به زبانِ ساده
این عنوان به حالتی اشاره دارد که در دعاوی کیفری که حضور دادستان یا نماینده او (دادیار یا معاون دادستان) به موجب قانون الزامی است، عدم حضور ایشان رخ می‌دهد. این موضوع معمولاً در دادگاه‌های کیفری یک، دادگاه انقلاب یا برخی جلسات مهم دادگاه‌های کیفری دو که جرایم مهم بررسی می‌شوند مطرح می‌گردد. عدم حضور غیرموجه نماینده دادستان میتواند موجب اشکال در روند دادرسی و اعتبار تصمیمات دادگاه شود. این مورد بیشتر به عنوان یک ایراد شکلی در روند دادرسی توسط متهم یا وکیل او مطرح می‌گردد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
متهم (یا شاکی) به عنوان اعتراض‌کننده به روند دادرسی؛ خوانده خاصی ندارد اما دادگاه و دادسرا طرف جریان هستند.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ غیرقابلِ گذشت (از نظر ماهیت کلی پرونده‌های مربوطه).
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه صادرکننده رای یا دادگاه تجدیدنظر استان / دیوان عالی کشور.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
صورتجلسات دادگاه، دادنامه صادره، لایحه اعتراضیه.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مطابق با مهلت‌های قانونی اعتراض، تجدیدنظرخواهی یا فرجام‌خواهی (معمولاً ۲۰ روز پس از ابلاغ رای).
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
تابع هزینه دادرسی پرونده اصلی کیفری یا تجدیدنظرخواهی مربوطه.
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام می‌کند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تشکیل جلسه دادگاه بدون حضور نماینده دادستان (در صورت الزام قانونی)
- ۲. اعتراض به این نقص شکلی در لایحه دفاعیه یا در مرحله تجدیدنظر
- ۳. بررسی ایراد شکلی توسط مرجع بالاتر
- ۴. نقض رای در صورت احراز تاثیرگذاری این نقص در دادرسی.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
در جرایمِ تعزیری درجه ۷ و ۸، حضورِ دادستان یا نمایندهٔ او الزامی نیست، اما در جرایمِ مهم‌تر، عدمِ حضورِ نمایندهٔ دادستان میتواند موجبِ نقضِ رأی در دیوان عالی کشور یا دادگاه تجدیدنظر شود.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: ضرورتِ حضور در جلساتِ رسیدگیِ دادگاه‌های کیفری دو / دیدگاه ۱: حضورِ نمایندهٔ دادستان در تمامِ جلساتِ کیفری الزامی است و عدمِ حضور موجبِ بطلانِ دادرسی است / دیدگاه ۲: با توجه به قانونِ آیین دادرسی کیفری، حضورِ ایشان در جرایمِ غیرِ مهم (درجه ۷ و ۸) الزامی نیست و صرفِ ابلاغِ وقتِ رسیدگی کافی است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تفسیرِ قاضی از «مهم بودنِ جرم» در پرونده‌های مرزی، نحوهٔ برخورد با لایحهٔ ارسالیِ دادسرا به جای حضورِ فیزیکی.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
اعتراض به عدم حضور نماینده دادستان در جلسه دادگاه و درخواست نقض رای به دلیل نقص تشریفات قانونی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا حضور نماینده دادستان در تمام دادگاه‌های کیفری الزامی است؟
خیر، صرفاً در جرایمی که دادگاه کیفری یک یا جرایم مهم رسیدگی می‌کند یا قانون صراحتاً اعلام کرده الزامی است.
ضمانت اجرای عدم حضور نماینده دادستان چیست؟
در صورت تاثیر در رای، میتواند از جهات نقض رای در مراجع عالیتر باشد.
آیا متهم میتواند به این موضوع اعتراض کند؟
بله، به عنوان یک نقص شکلی در لایحه دفاعیه یا تجدیدنظرخواهی.
آیا این نقص موجب مختومه شدن پرونده می‌شود؟
خیر، صرفاً پرونده برای رفع نقص یا رسیدگی مجدد با رعایت تشریفات به شعبه مربوطه یا همعرض ارجاع می‌شود.
راهنمای کامل: راهنمای حقوقی دعوای عدم تمکین و پیامدهای آن در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای عدم حضور نماینده دادستان ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.