دعوای جلسه اول رسیدگی امور کیفری ، نقص در تحقیقات مقدماتی — به زبانِ ساده
این وضعیت زمانی رخ میدهد که پس از اتمام تحقیقات مقدماتی در دادسرا و صدور کیفرخواست، دادگاه کیفری در جلسه اول رسیدگی متوجه ناقص بودن تحقیقات (مانند عدم تحقیق از مطلعین، عدم بررسی دوربینها یا نقص در نظریه کارشناسی) میشود. دادگاه در این حالت به جای صدور رای، با صدور قرار رفع نقص، پرونده را به دادسرا بازمیگرداند. این نهاد برای کشف حقیقت و رعایت حقوق دفاعی متهم پیشبینی شده است.
چه کسی از چه کسی شکایت میکند؟
خواهان و خوانده
شاکی خصوصی (یا دادستان به نمایندگی از جامعه) علیه متهم؛ البته در این مرحله ایراد از سوی دادگاه یا وکیل متهم مطرح میشود.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ ترافعی؛ قابل گذشت یا غیرقابل گذشت بسته به نوع جرم اصلی متفاوت است.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه کیفری (دو یا یک) که پرونده پس از کیفرخواست به آن ارجاع شده است؛ دادگاه صادرکننده دستور رفع نقص، پرونده را برای تکمیل به دادسرای مربوطه (دادسرا ارجاعدهنده) ارسال میکند.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
پرونده کیفری، کیفرخواست، صورتجلسات دادسرا، لایحه دفاعیه یا اعتراض به نقص تحقیقات.
مهلتها چیست؟
مهلتها
مهلت خاصی برای اعلام نقص از سوی دادگاه تعیین نشده اما باید در جلسه اول رسیدگی یا پیش از ورود در ماهیت مطرح شود؛ اعتراض به تصمیمات دادگاه تابع عموم مقررات تجدیدنظرخواهی است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی کیفری اولیه پرداخت شده و رفع نقص هزینه مستقل جدیدی ندارد.
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام میکند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تشکیل جلسه اول رسیدگی در دادگاه کیفری
- ۲. کشف نقص تحقیقاتی توسط دادگاه یا با ایراد مدافعان
- ۳. صدور قرار رفع نقص توسط دادگاه
- ۴. ارسال پرونده به دادسرا
- ۵. انجام تحقیقات تکمیلی توسط بازپرس/دادیار
- ۶. ارسال مجدد پرونده به دادگاه برای ادامه رسیدگی.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اگر دادگاه تحقیقات مقدماتی را ناقص بداند، باید نقص را مشخص کند و مطابق اختیار قانونی خود برای تکمیل تحقیقات اقدام کند یا انجام آن را از مرجع مربوط بخواهد؛ نقص مؤثر میتواند مانع صدور رأی ماهویِ مستند شود. تشخیص مؤثر بودن نقص با توجه به موضوع اتهام و ادلهٔ پرونده است.
⚖جاهایی که دادگاهها نظرِ متفاوت دارند
شیوهٔ رفع نقص: موضوع: تکمیل تحقیقات توسط دادگاه یا اعاده/ارجاع برای اقدام مرجع تحقیق / دیدگاه ۱: دادگاه میتواند تحقیقات لازم را خود انجام دهد / دیدگاه ۲: در مواردی که انجام تحقیق در صلاحیت یا امکان مرجع تحقیق است، ارجاع برای تکمیل مناسبتر است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
مؤثر بودن نقص، ضرورت تحقیق یا مواجههٔ حضوری، لزوم احضار شاهد یا اخذ نظر کارشناسی، امکان صدور رأی با ادلهٔ موجود
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور قرار رفع نقص تحقیقات و ارجاع پرونده به دادسرا به دلیل [ذکر مورد نقص، مثلاً عدم استعلام پلاک خودرو].
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسشهای متداول
آیا متهم میتواند در جلسه اول خواستار رفع نقص شود؟
بله، وکیل یا متهم میتواند در جلسه اول به ناقص بودن تحقیقات ایراد کند.
پس از رفع نقص پرونده کجا میرود؟
پس از تکمیل تحقیقات در دادسرا، پرونده مجدداً با صدور اعزامیه به همان شعبه دادگاه ارسال میشود.
آیا دادستان میتواند به قرار رفع نقص اعتراض کند؟
خیر، این قرار از سوی دادگاه صادر شده و دادسرا مکلف به انجام آن است.
آیا نقص تحقیقات موجب اطاله دادرسی میشود؟
بله، اما برای احقاق حق و کشف حقیقت ضروری است.
راهنمای کامل: راهنمای حقوقی حضور در جلسات دادگاه و شوراهای حل اختلاف؛ اصول، آداب و نکات کلیدی ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای جلسه اول رسیدگی امور کیفری ، نقص در تحقیقات مقدماتی ←
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
