دعوای جبران خسارت ناشی از اشتباه یا تقصیر قضات — به زبانِ ساده
دعوایی است که در صورت ورود خسارت مادی یا معنوی به اشخاص در اثر اشتباه یا تقصیر قضات در جریان دادرسی یا صدور رأی، مطرح می‌شود. این دعوا جهت احقاق حق تضییع‌شده شهروندان و جبران خسارات وارده از سوی دولت یا قاضی مقصر اقامه می‌گردد. هدف، ترمیم خسارت‌های ناشی از خطاهای قضایی است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان (شخص زیان‌دیده از رأی یا اقدام قضایی) / خوانده (قاضی مقصر یا وزارت دادگستری/دولت).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه‌های تجدیدنظر استان تهران (یا دادگاه کیفری استان به عنوان مرجع صالح برای رسیدگی به تخلفات و خسارات قضات بر اساس قانون نظارت بر رفتار قضات)، نامطمئن.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
آرای صادره قبلی، مستندات اثبات اشتباه یا تقصیر قاضی، نظریه کارشناس (در صورت وجود)، مدارک هویتی.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
تابع قواعد عام مسئولیت مدنی و مرور زمان‌های قانونی؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز پس از ابلاغ رأی دادگاه بدویِ صالح است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
مطابق هزینه دادرسی دعاوی مالی (منقول/غیرمنقول بسته به نوع خسارت).
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. اثبات اشتباه یا تقصیر قاضی در دادگاه عالی انتظامی قضات یا مرجع صالح
- ۲. تنظیم دادخواست مطالبه خسارت
- ۳. ثبت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۴. رسیدگی در دادگاه صالح
- ۵. صدور حکم و اجرای آن توسط دولت.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
پیش‌شرطِ این دعوا، اثباتِ تقصیر یا اشتباهِ قاضی در «دادگاه عالی انتظامی قضات» است؛ بدونِ رأیِ قطعیِ آن مرجع، دادگاهِ حقوقی دعوا را رد می‌کند (ماده ۳۰ قانون نظارت بر رفتار قضات).
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
صلاحیتِ دادگاهِ رسیدگی‌کننده / دیدگاه ۱: دادگاه‌های عمومی تهران (به دلیلِ محلِ استقرارِ قوه قضاییه) صالح هستند / دیدگاه ۲: دادگاهِ محلِ وقوعِ خسارت صالح است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تفسیرِ قاضی از «تقصیرِ قضایی» در برابرِ «اشتباهِ در استنباطِ قضایی» (که معمولاً مشمولِ خسارت نمیشود)، میزانِ سخت‌گیری در اثباتِ رابطهٔ علیت بینِ رأیِ قاضی و خسارتِ وارده.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
مطالبه خسارت مادی و معنوی ناشی از اشتباه قضایی در پرونده کلاسه ... به مبلغ ... ریال به انضمام خسارت دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا هر اشتباهی از سوی قاضی مستوجب دریافت خسارت است؟
خیر، صرفاً اشتباهات یا تقصیرات اثباتشده که منجر به ضرر شود مشمول این حکم است و نظرات اجتهادی قاضی شامل آن نمیشود.
مرجع اولیه برای اثبات اشتباه قاضی کجاست؟
دادگاه عالی انتظامی قضات.
آیا دولت خسارت را پرداخت می‌کند؟
بله، در صورت احقاق حق، خسارت از طریق دولت جبران و سپس از قاضی مقصر (در صورت تقصیر) وصول می‌گردد.
راهنمای کامل: راهنمای جامع مطالبه وجه و خسارت تأخیر تأدیه در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای جبران خسارت ناشی از اشتباه یا تقصیر قضات ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.