دعوای مطالبه خسارت تاخیر تادیه همزمان با خواسته اصلی — به زبانِ ساده
خسارت تأخیر تأدیه به معنای جبران کاهش ارزش پول در دین وجه رایج است که بر اساس نرخ تورم سالانه توسط دادگاه محاسبه می‌شود. این خواسته معمولاً همزمان با اصل خواسته (مانند وجه سند رسمی، قرض یا سایر دین‌های مالی) مطرح می‌شود تا محکوم‌علیه علاوه بر اصل مبلغ، تورم آن را نیز بپردازد. مطالبه همزمان آن با خواسته اصلی از اطاله دادرسی جلوگیری کرده و سرعت احقاق حق را افزایش می‌دهد. این دعوا پس از سررسید دین و مطالبه داین قابل طرح است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: طلبکار (داین) / خوانده: بدهکار (مدین)
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه صلح (با توجه به حدود صلاحیت مالی دادگاه‌های صلح) محل اقامت خوانده
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
کارت ملی، سند یا مدرک اثبات‌کننده دین (قرارداد، فیش واریزی، شهادت شهود یا اقرار)، گواهی عدم پرداخت یا اثبات مطالبه دین
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مشمول مرور زمان خاصی نیست، اما مطالبه خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ مطالبه رسمی (مانند اظهارنامه) یا سررسید محاسبه می‌شود. مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز پس از ابلاغ رأی است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش خواسته (اصل مبلغ به انضمام خسارت تاخیر تا روز دادخواست) به عنوان دعوای مالی در دادگاه‌های حقوقی یا صلح محاسبه و وصول می‌شود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم و ثبت دادخواست مطالبه اصل خواسته و خسارت تأخیر تأدیه همزمان
- ۲. ارجاع به دادگاه صلح
- ۳. بررسی مدارک و صدور رأی
- ۴. قطعیت رأی
- ۵. صدور اجرائیه و اجرای حکم از طریق واحد اجرای احکام
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
در دعاوی مطالبه وجه، خسارت تأخیر تأدیه از زمان سررسید دین (یا مطالبه) تا زمان پرداخت محاسبه می‌شود. اگر خواسته اصلی وجه رایج باشد، طبق ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی، تغییر فاحش شاخص تورم شرط اصلی است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: مبدأ محاسبه خسارت تأخیر تأدیه در اسناد تجاری (چک) / دیدگاه ۱: از تاریخ سررسید چک (طبق قانون صدور چک) / دیدگاه ۲: از تاریخ مطالبه یا تقدیم دادخواست (طبق ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی).
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا تغییر شاخص تورم در بازه زمانی مورد نظر «فاحش» محسوب می‌شود یا خیر، آیا مدیون توانایی پرداخت داشته و دائن از دریافت امتناع کرده است یا خیر.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
مطالبه اصل وجه به انضمام خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ سررسید/مطالبه لغایت اجرای حکم به همراه خسارات دادرسی
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا خسارت تأخیر تأدیه به غیر از وجه رایج (مثل طلا یا ارز) تعلق می‌گیرد؟
خیر، طبق قانون صرفاً برای دین وجه رایج (ریال) قابل مطالبه است.
مبدأ محاسبه خسارت تأخیر تأدیه از چه زمانی است؟
از تاریخ سررسید دین یا تاریخ مطالبه رسمی (مانند اظهارنامه) بسته به نوع تعهد و نظر دادگاه.
آیا برای مطالبه خسارت تأخیر تأدیه نیاز به اثبات تمکن مالی مدیون است؟
خیر، طبق رویه قضایی اثبات عدم تمکن بر عهده مدیون است.
آیا هزینه دادرسی خسارت تأخیر تأدیه همزمان با اصل خواسته اخذ می‌شود؟
بله، هزینه دادرسی بر اساس مجموع مبلغ خواسته (اصل + خسارت تا زمان دادخواست) محاسبه می‌شود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع مطالبه وجه و خسارت تأخیر تأدیه در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای مطالبه خسارت تاخیر تادیه همزمان با خواسته اصلی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.