دعوای الزام به تنظیم سند رسمی هبه — به زبانِ ساده
هبه عقدی است که به موجب آن یک نفر مالی را به رایگان به دیگری تملیک می‌کند. اگر هبه‌کننده (واهب) پس از ایجاب و قبول و قبض مال، از تنظیم سند رسمی خودداری کند، هبه‌گیرنده (متهب) میتواند دادخواست الزام به تنظیم سند رسمی هبه را تقدیم کند. این دعوا تنها در صورتی قابل طرح است که هبهنامه کتبی وجود داشته باشد یا وقوع هبه به طرق دیگر قابل اثبات باشد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: متهب (هبه‌گیرنده) / خوانده: واهب (هبه‌کننده)
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند هبهنامه (عادی یا رسمی)، مدارک شناسایی، مدارک مالکیت ملک، شهادت شهود (در صورت نبود سند کتبی)
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
محدودیت زمانی ندارد. مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز پس از ابلاغ است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی بر اساس ارزش معاملاتی ملک محاسبه می‌شود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست
- ۲. ثبت در دفاتر خدمات قضایی
- ۳. رسیدگی در دادگاه
- ۴. صدور حکم
- ۵. اجرای حکم توسط نماینده دادگاه در دفترخانه.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثباتِ وقوعِ هبه (در هبه‌نامه‌های عادی) پیش‌نیازِ دعوای الزام به تنظیم سند است. در هبه‌های معوض، اثباتِ عوضین و در هبه‌های غیرمعوض، بحثِ رجوع از هبه (ماده ۸۰۳ قانون مدنی) بسیار کلیدی است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: قابلیتِ استماعِ دعوای الزام به تنظیم سندِ هبهنامه عادی / دیدگاه ۱: با توجه به ماده ۲۲ قانون ثبت، دعوا مسموع نیست و ابتدا باید اثبات مالکیت شود / دیدگاه ۲: با اثباتِ وقوعِ عقدِ هبه، الزام به تنظیم سند مسموع است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا هبهنامه عادیِ ابرازی، صوری است یا واقعی؟، آیا قبض و اقباض (شرط صحت هبه) محرز است؟، آیا هبه از نوعِ معوض بوده یا خیر؟
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
الزام خوانده به تنظیم سند رسمی انتقال ملک پلاک ثبتی [شماره پلاک] به موجب عقد هبه به انضمام کلیه خسارات دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا واهب میتواند از هبه رجوع کند؟
بله، در هبه غیر معوض، واهب میتواند تا زمانی که عین مال باقی است، از هبه رجوع کند مگر در موارد خاص (مثل وجود معوض یا فوت یکی از طرفین).
آیا هبه ملک باید حتماً رسمی باشد؟
برای انتقال مالکیت رسمی ملک، بله؛ اما هبهنامه عادی نیز بین طرفین معتبر است.
اگر ملک در تصرف واهب باشد، می‌توان دعوا کرد؟
خیر، قبض شرط صحت هبه است و اگر ملک تحویل نشده باشد، هبه محقق نشده است.
آیا هبه با سند عادی در برابر طلبکاران واهب معتبر است؟
خیر، معمولاً در برابر طلبکاران، اسناد عادی تاریخدار که قبل از بدهی تنظیم شده باشند اعتبار دارند.
راهنمای کامل: راهنمای جامع تنظیم، اعتبار و اصلاح اسناد رسمی در ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای الزام به تنظیم سند رسمی هبه ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.