دعوای الزام به تنظیم سند رسمی رهن — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی طرح میشود که تسهیلات‌گیرنده یا مدیون، دین خود را به مرهن (طلبکار) تأدیه کرده یا به تعهدات خود عمل نموده است، اما مرهن از ارائه درخواست رسمی به دفترخانه برای تنظیم سند رسمی رهن (تثبیت حق رهن بر روی مال) امتناع می‌کند. همچنین در مواردی که به حکم قانون یا قرارداد، ایجاد رهن رسمی الزامی باشد، این دعوا مطرح می‌گردد. هدف از این دعوا، رسمیت بخشیدن به حق رهن در دفاتر اسناد رسمی جهت استحضار عموم و حفظ حقوق طرفین است. این دعوا معمولاً ناظر بر روابط مالی میان بانک‌ها، مؤسسات مالی و اشخاص با مؤدیان یا بدهکاران است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: مرهن (طلبکار یا ذینفع) / خوانده: راهن (مالک مالِ در رهن).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل وقوع ملک (اگر موضوع رهن مال غیرمنقول باشد) یا اقامتگاه خوانده.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند مالکیت مال مورد رهن، قرارداد پایه (وام، تسهیلات یا دینِ مستند رهن)، گواهی انجام تعهد یا پرداخت دین، اظهارنامه رسمی (در صورت وجود).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
تابع قواعد عمومی مرور زمان حقوقی؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز پس از ابلاغ رأی.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش منوچ در سند یا به میزان تقویم‌شده خواسته در دعاوی مالی غیرمنقول/منقول طبق تعرفه قانونی.
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام می‌کند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ارسال اظهارنامه رسمی برای تنظیم سند رهن
- ۲. ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۳. رسیدگی در دادگاه حقوقی و احراز صحت قرارداد پایه
- ۴. صدور حکم به الزام خوانده به تنظیم سند رسمی رهن
- ۵. صدور اجراییه و در صورت استنکاف خوانده، امضای سند توسط نماینده دادگاه در دفترخانه.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
لزوم بررسی قابلیت نقل و انتقال مالِ موضوع رهن و اخذ موافقت مرهن (بانک یا طلبکار) در مواردی که قانون یا قرارداد رهن را محدود کرده است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: الزام به تنظیم سند رهن نسبت به مال آینده یا مالی که در توقیف است / دیدگاه ۱: قرارداد باطل یا غیرقابل اجراست و الزام ممکن نیست / دیدگاه ۲: الزام به تنظیم سند مشروط به رفع توقیف یا حصول مال امکان‌پذیر است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تشخیص اراده واقعی طرفین در تعیین شرایط عقد رهن، نحوه ارزیابی خسارت عدم انجام تعهد در صورت امتناع از تنظیم سند رهن.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
الزام خوانده به تنظیم سند رسمی رهن ششدانگ پلاک ثبتی شماره ... فرعی از ... اصلی مفروز و منتزع از ... بخش ... به انضمام خسارت دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا برای طرح این دعوا ارسال اظهارنامه الزامی است؟
خیر، الزامی نیست ولی برای اثبات امتناع خوانده بسیار مفید است.
اگر مال در رهن بانک باشد، شخص ثالث میتواند این دعوا را مطرح کند؟
خیر، مگر اینکه قائممقام قانونی یا ضامن باشد.
آیا این دعوا مالی است؟
بله، دعوای مالی محسوب میشود.
مرجع صالح کجاست؟
دادگاه محل وقوع ملک (اگر مال غیرمنقول باشد).
راهنمای کامل: راهنمای جامع تنظیم، اعتبار و اصلاح اسناد رسمی در ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای الزام به تنظیم سند رسمی رهن ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.