دعوای الزام به تنظیم سند رسمی اقاله — به زبانِ ساده
اقاله یا همان تفاسخ، توافق طرفین یک قرارداد بر برهم زدن آن پس از انعقاد است. زمانی که معامله‌ای اقاله می‌شود، آثار آن از زمان اقاله یا به اعتقاد برخی از تاریخ عقد زایل می‌گردد، اما اگر سند رسمی انتقال مالکیت (مانند سند قطعی غیرمنقول) تنظیم شده باشد، طرفین باید برای بازگرداندن وضعیت ثبتی به حالت سابق، سند رسمی اقاله تنظیم کنند. اگر یکی از طرفین از حضور در دفترخانه و امضای سند اقاله امتناع ورزد، طرف دیگر دعوای الزام به تنظیم سند رسمی اقاله را مطرح می‌کند. این دعوا مستلزم اثبات وقوع توافق واقعی بر اقاله است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: هر یک از طرفین قرارداد اقاله‌شده (بایع یا مشتری) / خوانده: طرفی که از تنظیم سند رسمی اقاله خودداری می‌کند.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل وقوع ملک (در صورتی که موضوع ملک باشد) یا اقامتگاه خوانده.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند رسمی انتقال اولیه، سند کتبی یا اقرارنامه دال بر وقوع اقاله، شهادت شهود یا امارات قانونی اثبات اقاله (در صورت شفاهی بودن)، اظهارنامه رسمی.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
تابع قواعد عمومی مرور زمان؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش مالی معامله یا تقویم خواسته در دعاوی مالی.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. اثبات وقوع اقاله (قرارداد اقاله نامه)
- ۲. ارسال اظهارنامه جهت حضور در دفترخانه
- ۳. ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۴. رسیدگی دادگاه و احراز توافق اراده‌ها بر اقاله
- ۵. صدور حکم به الزام به تنظیم سند اقاله
- ۶. اجرای حکم و بازگشت سند به نام مالک اولیه در دفترخانه.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثبات تحقق اراده طرفین بر اقاله (تراضی بر به هم زدن قرارداد) و بازگرداندن وضعیت به زمان پیش از عقد؛ اقاله ایقاع نیست و نیاز به توافق جدید دارد.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: امکان الزام به اقاله از سوی یکی از طرفین پس از پشیمانی / دیدگاه ۱: اقاله ماهیتاً نیازمند تراضی آنی است و الزام یک‌جانبه به آن معنا ندارد / دیدگاه ۲: اگر ضمن عقد خارج لازمی شرط اقاله شده باشد، الزام به تنظیم سند اقاله امکان‌پذیر است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
احراز قصد و رضای واقعی طرفین در انحلال قرارداد، تشخیص اینکه آیا توافق انجام‌شده اقاله است یا فسخ یا تفاسخ.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
الزام خوانده به تنظیم سند رسمی اقاله ملک موضوع سند رسمی شماره ... مورخ دفترخانه ... به انضمام خسارت دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا اقاله را می‌توان به صورت یک‌طرفه انجام داد؟
خیر، اقاله نیازمند توافق و تراضی هر دو طرف معامله است.
آیا اثر اقاله به گذشته برمی‌گردد؟
اقاله از زمان توافق مؤثر است و آثار عقد را برای آینده از بین می‌برد (مگر خلاف آن شرط شده باشد).
مرجع صالح برای این دعوا کجاست؟
دادگاه محل وقوع ملک (اگر مال غیرمنقول باشد).
مدارک اصلی برای اثبات دعوا چیست؟
سند انتقال اولیه و سند کتبی اقاله یا اقرارنامه.
راهنمای کامل: راهنمای جامع تنظیم، اعتبار و اصلاح اسناد رسمی در ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای الزام به تنظیم سند رسمی اقاله ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.