دعوای الزام به آزادسازی وثیقه — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح میشود که فردی ملکی را به عنوان وثیقه برای تعهدات خود یا دیگری نزد بانک یا شخص ثالث ترهین کرده و اکنون با انجام تعهد یا انقضای مدت، مرتهن از آزادسازی سند یا فک رهن خودداری می‌کند. این دعوا برای الزام مرتهن به انجام تشریفات قانونی فک رهن و آزادسازی سند رسمی ملک اقامه میشود. هدف نهایی، پاک شدن سند ملک از قید رهن و بازگشت حقوق کامل مالکانه به راهن است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: راهن (مالک ملک). خوانده: مرتهن (بانک، موسسه مالی یا شخص حقیقی).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی (غیرمنقول)؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک (به دلیل غیرمنقول بودن).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند مالکیت ملک، قرارداد رهنی یا سند رسمی ترهین، مدارک اثبات‌کننده انجام تعهد (مانند تسویه حساب بانکی یا رسید پرداخت اقساط)، اظهارنامه رسمی برای مطالبه فک رهن.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
محدودیت زمانی خاصی برای طرح دعوا وجود ندارد (مگر در موارد خاص قراردادی)، اما پس از صدور حکم، مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی بر اساس ارزش منطقهای ملک (در دعاوی غیرمنقول) محاسبه میشود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ارسال اظهارنامه رسمی برای مطالبه فک رهن.
- ۲. تنظیم دادخواست الزام به فک رهن.
- ۳. ثبت در دفاتر خدمات قضایی.
- ۴. رسیدگی در دادگاه و صدور حکم.
- ۵. صدور اجراییه و در صورت استنکاف مرتهن، مراجعه به دفترخانه برای فک رهن توسط نماینده دادگاه.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثباتِ زوالِ جهتِ وثیقه یا پایانِ تعهدِ مدیون اصلی (مانند اجرای کامل تعهد یا برائت ذمه) و درخواستِ کتبی از مرجعِ گیرنده وثیقه برای صدور معرفی‌نامه به دادستانی یا مرجع مربوط جهت فک رهن یا آزادی سند.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: صلاحیت دادگاه حقوقی یا دادسرا/دادگاه کیفری صادرکننده دستور ضبط یا توقیف وثیقه / دیدگاه ۱: دعوای حقوقی مستقل در دادگاه حقوقی لازم است / دیدگاه ۲: باید از طریق همان مرجع کیفری یا شعبه اجرای احکامِ صادرکننده دستور پیگیری شود.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
پذیرش مسئولیت خسارت‌های احتمالی تا زمان آزادی کامل وثیقه، تفسیر مفاد سند وثیقه در خصوص شمول آن نسبت به تعهداتِ دیگرِ مدیون.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
الزام خوانده به فک رهن از پلاک ثبتی [شماره پلاک] و آزادسازی سند رسمی ملک به انضمام کلیه خسارات دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا برای فک رهن حتماً باید به دادگاه مراجعه کرد؟
اگر مرتهن (بانک) همکاری کند، خیر؛ اما در صورت استنکاف، تنها راه قانونی، حکم دادگاه است.
اگر بانک منحل شده باشد، طرف دعوا کیست؟
باید علیه مدیر تصفیه یا بانک جانشین طرح دعوا شود.
آیا هزینه دادرسی این دعوا زیاد است؟
چون دعوای غیرمنقول است، بر اساس ارزش منطقهای ملک محاسبه میشود که معمولاً کمتر از ارزش معاملاتی است.
آیا می‌توان همزمان خسارت تأخیر در فک رهن را مطالبه کرد؟
بله، اگر در قرارداد شرط شده باشد یا تأخیر موجب ضرر فاحش شده باشد، قابل مطالبه است. ---
راهنمای کامل: راهنمای جامع تنظیم، اعتبار و اصلاح اسناد رسمی در ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای الزام به آزادسازی وثیقه ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.