دعوای ابطال اجراییه به سبب عدم تحقق شرط اجرای تعهد — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که متعهدله (بستانکار) بر اساس اسناد رسمی لازم‌الاجرا (مانند سند رهن یا چک ثبتی) اقدام به صدور اجراییه از طریق اداره ثبت نموده است، در حالی که تحقق تعهد یا سررسید دین مشروط به امری بوده که هنوز محقق نشده است. مدیون با طرح این دعوا در دادگاه حقوقی، تقاضای ابطال عملیات اجرایی و اجراییه ثبتی را به دلیل عدم احراز شرط اجرای تعهد می‌کند. این دعوا از ابزارهای مهم حمایت از حقوق بدهکاران در برابر اجرای زودهنگام اسناد است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: مدیون یا متعهد / خوانده: بستانکار (متعهدله) و اداره ثبت اسناد و املاک صادرکننده اجراییه.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی یا غیرمالی (بسته به ماهیت دین، غالباً مالی محسوب می‌شود)؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه حقوقی محل وقوع اداره ثبت صادرکننده اجراییه یا محل اقامت خوانده.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
تصویر مصدق سند رسمی، تصویر اجراییه ثبتی، دلایل و مستندات حاکی از مشروط بودن تعهد و عدم تحقق آن، کارت ملی و شناسنامه.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت اعتراض به عملیات اجرایی ثبتی ظرف ۱۰ روز از تاریخ ابلاغ به متعهد در اداره ثبت است، اما دعوای ابطال اجراییه در دادگاه تابع مرور زمان خاصی نیست ولی مشمول قواعد عمومی آیین دادرسی مدنی است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش خواسته (مبلغ موضوع اجراییه) به عنوان دعوای مالی منقول یا غیرمنقول محاسبه می‌شود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. مراجعه به اداره ثبت و اخذ سوابق اجراییه؛
- ۲. تنظیم دادخواست ابطال اجراییه به طرفیت بستانکار و اداره ثبت؛
- ۳. ثبت دادخواست از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی؛
- ۴. رسیدگی در دادگاه حقوقی و احراز عدم تحقق شرط؛
- ۵. صدور حکم به ابطال اجراییه؛
- ۶. ارائه حکم قطعی به اداره ثبت جهت توقف و ابطال عملیات اجرایی.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
در این دعوا باید اثبات شود که سند تعهد، مشروط بوده و تا زمان صدور اجراییه، محقق شدن آن شرط به صورت رسمی یا قانونی احراز نشده است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: بار اثبات تحقق یا عدم تحقق شرط / دیدگاه ۱: بار اثبات بر عهده متعهدله (بستانکار) است که اجرای تعهد را درخواست کرده / دیدگاه ۲: بار اثبات بر عهده مدیون است که مدعی عدم تحقق شرط است / نامطمئن
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تفسیر عبارات مبهم یا مشروط مندرج در متن سند، پذیرش دلایل خارج از سند برای اثبات تحقق یا عدم تحقق شرط، میزان سخت‌گیری دادگاه در احراز عدم تناسب اجراییه با مفاد سند
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
ابطال اجراییه ثبتی شماره […] صادره از اداره […] به دلیل عدم تحقق شرط مقرر در سند رسمی شماره […]
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا برای ابطال اجراییه ثبتی حتماً باید ابتدا به اداره ثبت اعتراض کرد؟
بله، اعتراض به دستور اجرا بدواً در صلاحیت رئیس اداره ثبت است، اما دعوای ابطال اجراییه به دلیل عدم تحقق شرط باید در دادگاه حقوقی اقامه شود.
آیا طرح این دعوا مانع از ادامه عملیات اجرایی در اداره ثبت می‌شود؟
صرف تقدیم دادخواست مانع نیست؛ مگر اینکه دادگاه دستور موقت مبنی بر توقف عملیات اجرایی صادر کند.
مرجع صالح برای رسیدگی کجاست؟
دادگاه حقوقی محل صدور اجراییه یا محل اقامت خوانده صالح است.
هزینه دادرسی این دعوا چگونه محاسبه می‌شود؟
از آنجا که به نوعی با مال و دین مرتبط است، بر اساس ارزش خواسته (مبلغ مندرج در اجراییه) به عنوان دعوای مالی محاسبه می‌شود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع دستور اجرا و اجراییه ثبتی در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای ابطال اجراییه به سبب عدم تحقق شرط اجرای تعهد ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.