دعوای ابطال جزئی سند مالکیت — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح میشود که تنها بخشی از سند مالکیت (مثلاً بخشی از مساحت، حدود اربعه، یا حقوق ارتفاقی مندرج در سند) به دلیل اشتباه، جعل یا تداخل با ملک مجاور، نادرست باشد. در این حالت، کل سند باطل نمی‌شود، بلکه دادگاه حکم به اصلاح یا ابطال آن بخش خاص می‌دهد. این دعوا برای تصحیح جزئیات سند بدون ابطال کل مالکیت کاربرد دارد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان، مالک یا همسایه مجاور که از اشتباه سند متضرر شده است؛ خوانده، مالک سند و اداره ثبت.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی (نسبت به بخش مورد اختلاف)؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند مالکیت، نقشه ثبتی (UTM)، نظریه کارشناس رسمی دادگستری، مدارک اثبات تداخل یا اشتباه.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
محدودیت زمانی خاصی ندارد.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش منطقه‌ای بخش مورد اختلاف ملک.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تقدیم دادخواست.
- ۲. ارجاع به کارشناس رسمی دادگستری جهت بررسی تداخل یا اشتباه.
- ۳. صدور حکم توسط دادگاه.
- ۴. ارسال حکم به اداره ثبت جهت اصلاح سند.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
ابطال جزئی سند مالکیت معمولاً در مواردی مطرح میشود که بخشی از ملک (مثلاً میزان مشخصی از متراژ یا یک دانگ از شش دانگ) به ناحق یا بر اثر اشتباه در سند قید شده باشد.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: قابلیت تفکیک سند و ابطال جزئی آن بدون رضایت مالک / دیدگاه ۱: دادگاه می‌تواند سند را به میزان بخش باطل‌شده اصلاح و ابطال جزئی کند / دیدگاه ۲: ابطال سند باید تماماً صورت گیرد و ابطال جزئی سند مالکیت فاقد توجیه قانونی است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
امکان تفکیک بخش ابطال‌شده از کل ملک، نحوه اجرای حکم ابطال جزئی توسط اداره ثبت، تشخیص میزان تداخل حدود.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
ابطال جزئی سند مالکیت پلاک ثبتی [شماره پلاک] نسبت به [ذکر بخش مورد اختلاف، مثلاً مساحت ۵۰ متر مربع] و اصلاح آن.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا برای ابطال جزئی سند حتماً نیاز به کارشناس است؟
بله، دادگاه بدون نظریه کارشناس رسمی دادگستری نمیتواند در مورد تداخل یا اشتباهات ثبتی رأی دهد.
آیا این دعوا باعث ابطال کل سند میشود؟
خیر، فقط بخش مورد اختلاف اصلاح یا ابطال میشود.
اگر اداره ثبت اشتباه کرده باشد چه؟
در این صورت نیز باید دادخواست به طرفیت مالک و اداره ثبت مطرح شود.
آیا می‌توان از طریق هیئت نظارت ثبت اقدام کرد؟
اگر اشتباه صرفاً ثبتی و بدون معارض باشد، هیئت نظارت صلاحیت دارد، اما در صورت وجود اختلاف و معارض، باید به دادگاه مراجعه کرد.
راهنمای کامل: راهنمای جامع اسناد مالکیت و دفتر املاک در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای ابطال جزئی سند مالکیت ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.