دعوای درخواست تقسیم ملک مشاع — به زبانِ ساده
هرگاه مالی (منقول یا غیرمنقول) بین دو یا چند نفر مشترک باشد و شرکا نتوانند بر سر نحوه تقسیم یا اداره آن به توافق برسند، هر یک از آنها می‌تواند تقاضای تقسیم ملک مشاع را مطرح کند. هدف از این درخواست، مشخص شدن سهم اختصاصی هر یک از شرکا از مال مشترک است. این فرآیند مقدمه‌ای برای خروج مال از حالت اشاعه محسوب میشود.
چه کسی از چه کسی شکایت میکند؟
خواهان و خوانده
خواهان یکی از شرکای ملک مشاع و خواندگان سایر شرکای مشاعی هستند.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی (امور حسبی در صورت عدم اختلاف شدید، اما عموماً در قالب دعوای حقوقی جریان می‌یابد).
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک (در خصوص اموال غیرمنقول).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند رسمی مالکیت (یا مدرک اثبات مالکیت)، فرم درخواست، کارت ملی و شناسنامه، گواهی عدم توافق شرکا (در صورت وجود).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مرور زمان ندارد و شریک در هر زمان می‌تواند تقاضای تقسیم کند.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
معادل دعاوی مالی و بر اساس ارزش تقویم‌شده خواسته در دادخواست.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
تنظیم دادخواست تقسیم، ثبت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، ارجاع به شعبه دادگاه، بررسی مالکیت و وضعیت ثبتی ملک، ارجاع امر به کارشناس رسمی برای بررسی قابلیت افراز، صدور رأی بر مبنای نظر کارشناس (افراز یا فروش).
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
درخواست تقسیم ملک مشاع (چه افراز و چه فروش) مقدمه لازم برای خروج از حالت اشاعه است و در صورت قابل افراز نبودن ملک بر اساس نظر اداره ثبت، دادگاه حکم به فروش ملک صادر میکند.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: لزوم یا عدم لزوم ارائه گواهی عدم افراز از اداره ثبت پیش از تقدیم دادخواست تقسیم به دادگاه / دیدگاه ۱: اخذ گواهی عدم افراز از اداره ثبت را شرط لازم و مقدماتی برای اقامه دعوای فروش ملک مشاع در دادگاه می‌دانند (نامطمئن) / دیدگاه ۲: در املاک محصور یا دارای وضعیت خاص، دادگاه را مستقیماً صالح به رسیدگی می‌دانند.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
پذیرش یا رد نظریه کارشناس رسمی درباره قابلیت افراز ملک، نحوه ارزیابی و قیمت‌گذاری ملک در صورت صدور دستور فروش، تعیین نحوه اجرای فروش و توزیع ثمن بین شرکا.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای تقسیم و افراز ملک مشاع پلاک ثبتی […] واقع در بخش […] شهرستان […] مقوم به مبلغ […] ریال.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا دادگاه خودش ملک را تقسیم میکند؟
خیر، دادگاه پس از احراز مالکیت، موضوع را به کارشناس رسمی دادگستری ارجاع می‌دهد تا نحوه تقسیم (افراز یا تعدیل) را مشخص کند.
اگر ملک قابل افراز نباشد چه اتفاقی میافتد؟
دادگاه گواهی عدم افراز صادر میکند و پس از آن میتوان تقاضای دستور فروش ملک را مطرح کرد.
آیا رضایت سایر شرکا برای طرح این دادخواست لازم است؟
خیر، هر یک از شرکا به تنهایی و بدون رضایت دیگران حق مطالبه تقسیم را دارد.
هزینه کارشناسی بر عهده چه کسی است؟
در ابتدا بر عهده خواهان است که در نهایت جزو هزینههای دادرسی از خواندگان مطالبه میشود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع افراز، تفکیک، تجمیع و املاک مشاع در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای درخواست تقسیم ملک مشاع ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.