دعوای اعتراض به قرارگیری ملک در طرح‌های عمومی و عمرانی — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که ملکی توسط دولت، شهرداری یا سایر نهادهای عمومی در طرح‌های مصوب عمومی و عمرانی (مانند احداث بزرگراه، پارک، مدرسه و غیره) قرار گیرد اما پس از گذشت مهلت‌های قانونی، نهاد متولی اقدام به تملک یا پرداخت بها ننموده و مالک در حقوق خود محدود شده است. مالک میتواند با طرح شکایت در دیوان عدالت اداری، خروج ملک از طرح یا الزام نهاد مربوطه به تملک و پرداخت قیمت روز را مطالبه کند. این دعوا از تضییع حقوق مالکان جلوگیری می‌کند.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: مالک ملک / خوانده: وزارتخانه، سازمان یا شهرداریِ مجری طرح
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی (در خصوص ابطال اثر طرح) و مالی (در خصوص مطالبه بها)؛ ترافعی
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دیوان عدالت اداری
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند مالکیت رسمی، نقشه هوایی و ثبتی ملک، پاسخ استعلام از شهرداری یا ارگان مربوطه مبنی بر قرار داشتن ملک در طرح، مدارک شناسایی
مهلتها چیست؟
مهلتها
مهلت اعتراض عمومی دیوان عدالت اداری (سه ماه از تاریخ ابلاغ یا اطلاع)، همچنین رعایت مهلت‌های مقرر در قانون تعیین وضعیت املاک واقع در طرح‌ها (معمولاً ۵ یا ۱۰ سال).
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
مطابق تعرفه دعاوی دیوان عدالت اداری برای دعاوی غیرمالی و مالی.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. استعلام وضعیت ملک از شهرداری یا مرجع مجری طرح
- ۲. انقضای مهلت‌های قانونی طرح بدون اقدام تملیکی از سوی دستگاه
- ۳. تنظیم دادخواست در دیوان عدالت اداری
- ۴. ثبت دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۵. رسیدگی در شعبه دیوان و صدور حکم
- ۶. اجرای حکم و الزام دستگاه به خرید یا خارج کردن ملک از طرح.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
ضرورتِ رعایتِ مهلت‌های قانونیِ اجرای طرح (قانون نحوه خرید و تملک اراضی و املاک برای اجرای برنامه‌های عمومی، عمرانی و نظامی دولت) و بررسیِ زوالِ حقِ اولویتِ دستگاهِ مجری در صورتِ عدمِ اجرای طرح در مهلتِ مقرر.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: مرجعِ ذی‌صلاح برای ابطال یا اعلامِ بطلانِ طرح / دیدگاه ۱: دیوان عدالت اداری صلاحیتِ عام برای ابطالِ مصوباتِ مراجعِ تصویب‌کننده طرح را دارد. / دیدگاه ۲: دادگاه‌های عمومی حقوقی در صورتِ انقضای مهلت‌های قانونی، حکم به رفعِ اثر از طرح و اعادهٔ مالکیتِ کامل می‌دهند.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
احرازِ ضرورتِ واقعیِ اجرای طرح توسط دستگاهِ اجرایی، تعیینِ میزانِ مصداقِ عدمِ اقدامِ عملی در مهلتِ قانونی، نحوهٔ محاسبه و ارزیابیِ خسارت و قیمتِ عادلهٔ ملک.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور حکم بر ابطال اثر قرار گرفتن ملک در طرح [نام طرح] شهرداری [نام شهر] و الزام به صدور مجوز ساخت‌وساز / تملک ملک
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
اگر ملکی سال‌ها در طرح بماند تکلیف چیست؟
مالک حق دارد تقاضای خروج از طرح یا پرداخت قیمت روز را بنماید.
آیا شهرداری میتواند نامحدود ملک را در طرح نگه دارد؟
خیر، طبق قانون تعیین وضعیت، مهلتها مشخص است.
مرجع رسیدگی کجاست؟
دیوان عدالت اداری.
آیا می‌توان خسارت افت ارزش ملک را هم گرفت؟
بله، با شرایطی قابل مطالبه است.
راهنمای کامل: راهنمای جامع کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری؛ تخلفات ساختمانی و نحوه اعتراض به آرا ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای اعتراض به قرارگیری ملک در طرح‌های عمومی و عمرانی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.