دعوای ابطال مقررات صادرشده توسط مرجع فاقد صلاحیت — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که یک مرجع دولتی، سازمان عمومی یا نهاد دولتی، مصوبه، آیین‌نامه یا بخشنامه‌ای را صادر کرده باشد در حالی که اساساً صلاحیت قانونی و وظیفه ذاتی برای قانون‌گذاری یا وضع مقررات در آن حوزه را نداشته است. هدف از این دادخواست، خارج کردن آن مقرره از چرخه حقوقی و بی‌اعتبار کردن آن از زمان صدور یا آینده است. این اقدام از طریق دیوان عدالت اداری و به منظور حفظ اصل حاکمیت قانون و صیانت از حقوق شهروندان صورت می‌گیرد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: هر شخص حقیقی یا حقوقی ذی‌نفع که از مصوبه متضرر شده است / خوانده: مرجع صادرکننده مصوبه یا مقرره فاقد صلاحیت.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
هیأت تخصصی و هیأت عمومی دیوان عدالت اداری (مستقر در تهران).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
تصویر مصوبه مورد اعتراض (چنانچه در روزنامه رسمی یا سایت رسمی درج شده)، تصویر کارت ملی و مشخصات خواهان، دلایل و مستندات اثبات عدم صلاحیت مرجع صادرکننده.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
طرح شکایت در هیأت عمومی دیوان عدالت اداری محدود به زمان خاصی نیست، مگر اینکه قانون خاصی مدت تعیین کرده باشد.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی در دیوان عدالت اداری طبق تعرفه مصوب سالانه.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست و ذکر دقیق عنوان مقرره و دلایل عدم صلاحیت مرجع صادرکننده
- ۲. ثبت دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۳. ارجاع پرونده به هیأت تخصصی مربوطه در دیوان
- ۴. بررسی در هیأت تخصصی و صدور نظریه
- ۵. طرح در هیأت عمومی دیوان عدالت اداری و اخذ رأی نهایی
- ۶. ابلاغ و انتشار رأی در روزنامه رسمی.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثبات عدم صلاحیت مرجع صادرکننده مقرره (خروج از حدود وظایف قانونی یا دخالت در صلاحیت سایر نهادها) اصلی‌ترین مبنای ابطال است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تفسیر حدود اختیارات قانونی سازمان‌های دولتی و نهادهای عمومی غیردولتی در وضع مقررات اختصاصی، تشخیص صلاحیت تفویض‌شده به مرجع صادرکننده
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
ابطال [نام دقیق مصوبه، بخشنامه یا آیین‌نامه] صادره از [نام مرجع صادرکننده] به دلیل عدم صلاحیت مرجع مذکور.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا هر کسی میتواند تقاضای ابطال مصوبه کند؟
بله، هر شخص ذینفعی میتواند ابطال مصوبات مغایر با قانون را درخواست کند.
آیا برای این دعوا باید هزینه دادرسی مالی پرداخت کرد؟
خیر، این دعوا غیرمالی است.
آیا آرای هیأت عمومی دیوان عطف به ما سبق می‌شود؟
اصل بر عدم عطف به ما سبق شدن است مگر اینکه هیأت عمومی در رأی خود به جهات شرعی یا قانونی خلاف آن را مقرر دارد.
مرجع رسیدگی کجاست؟
دیوان عدالت اداری در تهران.
راهنمای کامل: راهنمای جامع ابطال مصوبات و مقررات دولتی در دیوان عدالت اداری ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای ابطال مقررات صادرشده توسط مرجع فاقد صلاحیت ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.