دعوای مطالبه خسارت ناشی از ترک فعل دستگاه اداری در انجام وظایف قانونی و اختصاصی — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که یک دستگاه یا سازمان اداری بر خلاف تکالیف قانونی و اختصاصی خود، از انجام وظیفه امتناع کرده (ترک فعل نموده) و در اثر این خودداری، به اشخاص حقیقی یا حقوقی خسارت مادی یا معنوی وارد شده است. شخص زیاندیده می‌تواند جبران خسارت وارده را مطالبه کند. این دعوا معمولاً به دنبال احراز تخلف دستگاه در دیوان عدالت اداری مطرح می‌شود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: شخص زیاندیده (حقیقی یا حقوقی) / خوانده: دستگاه یا سازمان اداری دولتی یا عمومی متخلف.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی (مطالبه خسارت)؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
ابتدا شعبه‌های بدوی دیوان عدالت اداری جهت احراز تخلف/ترک فعل (و سپس دادگاه عمومی حقوقی برای مطالبه خسارت مالی، یا شعبه دیوان بسته به نوع خواسته و صلاحیت‌های قانونی ناشی از قانون دیوان عدالت اداری).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
کارت ملی، مستندات رابطه با اداره، مدارک دال بر تقاضای انجام وظیفه و امتناع اداره، نظریه کارشناس رسمی دادگستری در خصوص میزان خسارت، اسناد اثبات ورود خسارت.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت‌های عمومی مرور زمان حقوقی؛ در خصوص طرح شکایت در دیوان عدالت اداری جهت احراز تخلف، رعایت مهلت‌های مقرر در قانون دیوان (برای اشخاص مقیم ایران سه ماه از تاریخ ابلاغ تصمیم یا اطلاع از آن).
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش خواسته (خسارت مادی مطالبه‌شده) طبق تعرفه دعاوی مالی در دادگاه‌های عمومی یا هزینه دادرسی دیوان عدالت اداری.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی (یا سامانه دیوان عدالت اداری حسب مورد)
- ۲. بررسی اولیه و ابلاغ به خوانده
- ۳. تبادل لوایح
- ۴. جلسه دادرسی یا بررسی در شعبه
- ۵. صدور رای
- ۶. ارجاع به اجرای احکام.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
ترک فعلِ دستگاه‌های اجرایی (عدم انجام وظایف قانونی در مهلت مقرر) برخلاف فعلِ زیان‌بار، معمولاً نیاز به اثباتِ وجودِ تکلیفِ صریحِ قانونی و درخواستِ قبلیِ ذی‌نفع از اداره دارد؛ اثباتِ رابطهٔ میانِ ترکِ فعل و ورودِ خسارت در این دعاوی پیچیده‌تر است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: لزوم یا عدم لزوم ارسال اظهارنامه یا درخواست کتبی به اداره پیش از طرح دعوای مطالبه خسارت ناشی از ترک فعل / دیدگاه ۱: شرط لازم برای احراز تقصیر است / دیدگاه ۲: عدم انجام تکلیف قانونی خود به خود مؤید تقصیر است و نیاز به اخطار ندارد
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تشخیصِ اینکه آیا وظیفهٔ اداری «تعهدی به نتیجه» بوده یا «تعهدی به وسيله»، ارزیابیِ عذرِ موجهِ دستگاه (مانند کمبود بودجه یا فورس ماژور) در عدمِ انجامِ وظیفه.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
مطالبه خسارت ناشی از ترک فعل دستگاه اداری [نام دستگاه] در انجام وظایف قانونی و اختصاصی مقوم به مبلغ [تومان] به انضمام کلیه خسارات دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا برای مطالبه خسارت ناشی از ترک فعل اداره، حتماً باید ابتدا به دیوان عدالت اداری مراجعه کرد؟
بستگی به نوع خواسته دارد؛ احراز تخلف یا عدم انجام وظیفه معمولاً در صلاحیت دیوان عدالت اداری است و مطالبه خسارت مالی ناشی از آن در دادگاه حقوقی رسیدگی می‌شود، مگر قوانین خاص تفویض صلاحیت کرده باشند.
آیا خسارت معنوی ناشی از ترک فعل اداره نیز قابل مطالبه است؟
بله، در صورت اثبات و احراز از سوی مرجع صالح، خسارت معنوی نیز قابل مطالبه است.
مرور زمان این دعوا چقدر است؟
تابع قواعد عمومی مسئولیت مدنی و قوانین جاری است.
اثبات رابطه سببیت بر عهدهکیست؟
بر عهده خواهان (زیاندیده) است که باید ثابت کند خسارت مستقیماً ناشی از ترک فعل اداره بوده است.
راهنمای کامل: راهنمای جامع دعاوی عمومی اداری و نحوه مطالبه خسارت از ادارات دولتی ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای مطالبه خسارت ناشی از ترک فعل دستگاه اداری در انجام وظایف قانونی و اختصاصی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.