دعوای مطالبه خسارت ناشی از ترک فعل مأمور اداری در انجام وظایف قانونی و اختصاصی — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح میشود که یک مأمور اداری مشخص، برخلاف تکالیف قانونی و اختصاصی خود، از انجام وظیفه قانونی خودداری کرده (ترک فعل نموده) و این ترک فعلِ شخص مأمور موجب ورود خسارت مادی یا معنوی به شهروندان شده است. زیان‌دیده علیه مأمور (و احیاناً دستگاه متبوع) اقامه دعوا می‌کند تا جبران خسارت شود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: شخص زیان‌دیده / خوانده: مأمور اداری ترک‌کننده وظیفه.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه عمومی حقوقی (و حسب مورد دیوان عدالت اداری برای احراز تخلف اولیه مأمور).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
مدارک شناسایی، مدارک اثبات وجود وظیفه قانونی بر عهده مأمور، مدارک امتناع مأمور از انجام وظیفه، نظریه کارشناس رسمی دادگستری برای تعیین میزان خسارت.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
تابع قواعد عمومی مرور زمان دعاوی حقوقی خسارت.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش خواسته دعوای مالی در دادگاه‌های حقوقی.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۲. ارجاع پرونده به دادگاه حقوقی
- ۳. تعیین وقت رسیدگی و دعوت از خوانده
- ۴. استعلام وضعیت وظایف قانونی مأمور در صورت نیاز
- ۵. ارجاع به کارشناس جهت برآورد خسارت
- ۶. صدور رای و اجرای آن.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثبات تکلیف قانونی مأمور به انجام فعل (ترک فعلِ غیرقانونی) و اینکه آیا ترک فعل مذکور مستقیماً موجب ورود خسارت شده است یا خیر.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: مسئولیت دولت یا شخص مأمور / دیدگاه ۱: مسئولیت مستقیم دولت (ماده ۱۱ قانون مسئولیت مدنی) / دیدگاه ۲: مسئولیت شخصی مأمور در صورت اثبات تقصیر شخصی و خروج از حدود اختیارات.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تفسیر «وظیفه قانونی»، احراز اینکه آیا ترک فعل در حیطه اختیارات مأمور بوده یا خیر، میزان تأثیر ترک فعل در بروز خسارت.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
مطالبه خسارت ناشی از ترک فعل مأمور اداری [نام مأمور] در انجام وظایف قانونی مقوم به مبلغ [تومان] به انضمام خسارت دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا ترک فعل مأمور جرم است یا تخلف؟
در صورتی که قانون آن را جرمانگاری کرده باشد میتواند تعقیب کیفری داشته باشد، اما برای مطالبه خسارت مالی، دعوای حقوقی مطرح میشود.
تفاوت این دعوا با دعوای علیه دستگاه اداری چیست؟
در این مورد، مخاطب اصلی و خوانده، شخصِ مأمور اداری است که مرتکب ترک فعل شده است، هرچند ممکن است مسئولیت دستگاه نیز مطرح باشد.
آیا دادگاه حقوقی میتواند مستقیماً ترک فعل مأمور را احراز کند؟
بله، برای تعیین مسئولیت مدنی و جبران خسارت، دادگاه حقوقی به بررسی ارکان مسئولیت از جمله ترک فعل می‌پردازد.
مدارک لازم برای اثبات ترک فعل چیست؟
نامهها، اظهارنامهها، مکاتبات اداری و شهادت شهود یا گزارش بازرسیها.
راهنمای کامل: راهنمای جامع دعاوی عمومی اداری و نحوه مطالبه خسارت از ادارات دولتی ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای مطالبه خسارت ناشی از ترک فعل مأمور اداری در انجام وظایف قانونی و اختصاصی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.