دعوای اعتراض به مطالبه مابه‌التفاوت گمرکی — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح میشود که گمرک پس از ترخیص قطعی کالا، با بازبینی اسناد یا ارزیابی مجدد، ادعای کسری دریافتی داشته و مطالبه مابه‌التفاوت حقوق ورودی و عوارض نماید. واردکننده یا صاحب کالا در صورت عدم پذیرش این مطالبه، می‌تواند به این تصمیم اعتراض کند. این اعتراض در راستای حفظ حقوق مودیان و ابطلال برگ محاسبات یا مطالبه‌نامه گمرکی صورت می‌گیرد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: واردکننده کالا یا صاحب کارت بازرگانی (یا نماینده قانونی او) / خوانده: گمرک ایران (یا گمرک محل ترخیص)
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی (از حیث صلاحیت دیوان، هرچند اثر مالی دارد)؛ ترافعی
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دیوان عدالت اداری (شعبه بدوی) و سپس شعبه تجدیدنظر دیوان عدالت اداری
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
تصویر کارت ملی و شناسنامه، تصویر کارت بازرگانی، پروانه گمرکی (سبز ترخیص)، برگ مطالبه‌نامه یا ابلاغیه مابه‌التفاوت گمرکی، اسناد خرید و ترخیص کالا (سبز گمرکی، فاکتور، بارنامه، قبض انبار)، لایحه دفاعیه
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت اعتراض به تصمیمات گمرکی در خارج از سازمان طبق قانون دیوان عدالت اداری برای اشخاص مقیم ایران ۳ ماه از تاریخ ابلاغ تصمیم است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس تعرفه دعاوی غیرمالی در دیوان عدالت اداری (مطابق آخرین تعرفه‌های مصوب قوه قضاییه)
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. دریافت برگ مطالبه مابه‌التفاوت از گمرک؛
- ۲. تنظیم دادخواست اعتراض در سامانه ثنا و دیوان عدالت اداری؛
- ۳. ثبت دادخواست؛
- ۴. تبادل لوایح و ارسال پاسخ توسط گمرک؛
- ۵. بررسی توسط قاضی شعبه دیوان و صدور رای؛
- ۶. امکان تجدیدنظرخواهی در مهلت قانونی؛
- ۷. اجرای رای قطعی دیوان.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
رعایت مهلت‌های قانونی اعتراض در کمیسیونهای رسیدگی به اختلافات گمرکی (ماده ۱۴۴ قانون امور گمرکی) پیش از طرح دعوا در دیوان عدالت اداری الزامی است. عدم رعایت سلسله‌مراتب اداری منجر به رد دعوا میشود.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: صلاحیت دیوان عدالت اداری در ورود به ماهیت اختلاف گمرکی / دیدگاه ۱: دیوان فقط باید شکلی رسیدگی کند و ماهیت باید در کمیسیونهای گمرکی حل شود / دیدگاه ۲: دیوان می‌تواند در صورت نقض قوانین توسط کمیسیون‌ها، رأی ماهوی صادر کند.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تفسیر از «مابه‌التفاوت» (آیا ناشی از اشتباه در تعرفه است یا ارزش‌گذاری؟)، میزان اعتبار نظریه کارشناس رسمی دادگستری در برابر نظریه ارزیاب گمرک.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای ابطال برگ مطالبه‌نامه شماره [...] مورخ [...] صادره توسط گمرک [...] مبنی بر مطالبه مابه‌التفاوت حقوق ورودی
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا پیش از مراجعه به دیوان عدالت اداری باید در خود گمرک اعتراض کرد؟
بله، معمولاً اعتراض بدوی در کمیسیونهای داخلی گمرک (مانند کمیسیون حل اختلاف گمرکی) رسیدگی میشود و پس از قطعیت تصمیم، قابل اعتراض در دیوان است.
مهلت اعتراض به برگ مطالبه گمرک در دیوان چقدر است؟
۳ ماه از تاریخ ابلاغ تصمیم گمرک به مودی.
آیا هزینه دادرسی دیوان مالی است یا غیرمالی؟
دعوای اعتراض به تصمیمات ادارات در دیوان عدالت اداری ماهیت غیرمالی دارد.
آیا می‌توان تقاضای دستور موقت برای توقیف عملیات اجرایی گمرک نمود؟
بله، در صورت احراز فوریت و ضرورت، همزمان با دادخواست اصلی می‌توان تقاضای دستور موقت نمود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع ترخیص کالا از گمرک و تجارت خارجی در ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای اعتراض به مطالبه مابه‌التفاوت گمرکی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.