دعوای اعتراض به تصمیمات مربوط به استرداد وجوه گمرکی — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی طرح میشود که گمرک از استرداد اضافه پرداختی‌های مودی (مانند اضافه پرداختی حقوق ورودی، سود بازرگانی، یا سپرده‌های تودیعی که موظف به بازگرداندن آن‌ها بوده) استنکاف ورزیده یا با استرداد آن مخالفت کند. مودی برای احقاق حق مالی خود و دریافت وجوه پرداختی عودت‌داده نشده، دادخواست خود را تقدیم دیوان می‌کند. این امر معمولاً در مواردی رخ می‌دهد که کالا صادر شده، مرجوع گردیده یا مشمول تخفیفات و معافیت‌های پس از پرداخت شده است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: واردکننده یا صادرکننده (مودی) / خوانده: گمرک ایران و گمرک محل پرداخت وجه
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی (در دیوان عدالت اداری)؛ ترافعی
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دیوان عدالت اداری
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
مدارک هویتی، پروانه‌های گمرکی (ورود/صادرات/مرجوعی)، اسناد پرداخت وجوه به حساب گمرک (فیش‌های واریزی)، درخواست کتبی استرداد به گمرک و پاسخ منفی یا سکوت گمرک
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
۳ ماه از تاریخ ابلاغ پاسخ منفی گمرک یا انقضای مهلت قانونی پاسخگویی به درخواست استرداد
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
مطابق تعرفه دعاوی غیرمالی دیوان عدالت اداری
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. درخواست کتبی استرداد وجه از گمرک؛
- ۲. عدم پذیرش یا عدم اقدام گمرک؛
- ۳. ثبت دادخواست در دیوان عدالت اداری؛
- ۴. رسیدگی شعبه بدوی؛
- ۵. صدور رای به الزام گمرک به استرداد وجوه؛
- ۶. تجدیدنظرخواهی (در صورت اعتراض هر یک از طرفین)؛
- ۷. اجرای حکم و استرداد وجه.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
استرداد وجوه گمرکی (ماده ۱۲۱ قانون امور گمرکی) مشروط به این است که کالا از گمرک خارج نشده باشد یا در صورت خروج، شرایط خاص قانونی (مانند عدم انطباق کالا) احراز شود.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: مبدأ محاسبه مهلت استرداد / دیدگاه ۱: مهلت از زمان پرداخت قطعی شروع میشود / دیدگاه ۲: مهلت از زمان کشف اشتباه یا صدور رأی قطعی کمیسیون شروع میشود.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تشخیص «خطای مأمور گمرک» در مقابل «خطای اظهارکننده»، میزان سخت‌گیری در پذیرش اسناد حسابداری گمرک، تفسیر از «عدم انطباق کالا» با اظهارنامه.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
الزام گمرک [...] به استرداد مبلغ [...] ریال بابت اضافه پرداختی حقوق ورودی موضوع پروانه گمرکی شماره [...]
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
چه مواردی مشمول استرداد حقوق ورودی میشود؟
مواردی مانند کالاهای مرجوعی، مواد اولیههای به کار رفته در کالاهای صادراتی، یا اشتباه در محاسبات گمرکی.
مهلت قانونی برای تقاضای استرداد حقوق ورودی در گمرک چقدر است؟
عموماً طبق قانون امور گمرکی، مهلت معینی (معمولاً یک سال از تاریخ ترخیص) برای تقاضای استرداد وجود دارد.
آیا دیوان عدالت اداری خودش مبلغ را وصول و پرداخت می‌کند؟ خیر، دیوان حکم به الزام گمرک به استرداد می‌دهد و اجرای آن از طریق واحد اجرای احکام دیوان و گمرک صورت می‌گیرد. پرسش: آیا برای استرداد وجه باید ابتدا به دیوان مراجعه کرد؟
خیر، ابتدا باید تقاضا به گمرک ارائه شود و پس از رد یا استنکاف، به دیوان شکایت کرد.
راهنمای کامل: راهنمای جامع ترخیص کالا از گمرک و تجارت خارجی در ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای اعتراض به تصمیمات مربوط به استرداد وجوه گمرکی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.