دعوای احراز نوع قرارداد کار — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که میان کارگر و کارفرما اختلاف وجود داشته باشد که آیا رابطه حقوقی حاکم میان آن‌ها مشمول قانون کار (قرارداد کار) است یا خیر. کارگر یا کارفرما برای تعیین تکلیف وضعیت شغلی و برخورداری از مزایای قانونی، به مراجع حل اختلاف اداره کار مراجعه می‌کنند. این دادخواست به دنبال اثبات وجود رابطه تبعیت اقتصادی و حقوقی است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: کارگر (یا کارفرما) / خوانده: کارفرما (یا کارگر)
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی (دارای آثار مالی)؛ ترافعی
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
هیأت تشخیص اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی محل انجام کار
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
کارت ملی، شناسنامه، قرارداد کار (در صورت وجود)، فیش حقوقی، پرینت حساب بانکی، شهادت شهود، بیمه پردازی (در صورت وجود)، سوابق مکاتبات یا پیام‌رسان‌ها
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مرور زمان خاصی برای اصل رابطه کار پیش‌بینی نشده، اما اعتراض به رای هیأت تشخیص ۱۵ روز از تاریخ ابلاغ در هیأت حل اختلاف است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
مطابق تعرفه دعاوی غیرمالی در مراجع کار (هزینه دادرسی اداری رایگان یا ناچیز است).
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
ثبت‌نام در سامانه جامع روابط کار -> تنظیم و ثبت دادخواست احراز نوع قرارداد کار -> حضور در جلسه رسیدگی هیأت تشخیص -> صدور رای -> امکان تجدیدنظرخواهی در هیأت حل اختلاف.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
تشخیص نوع قرارداد (کارگری یا پیمانکاری/مشاوره) بر اساس «ماهیت رابطه» است نه «عنوان قرارداد»؛ اگر کارفرما بر نحوه انجام کار نظارت مستقیم داشته باشد، رابطه کارگری است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: قراردادهای پیمانکاری (پروژه‌ای) / دیدگاه ۱: اگر قرارداد تحت عنوان پیمانکاری باشد، مشمول قانون کار نیست / دیدگاه ۲: اگر ارکان رابطه کارگری (تبعیت دستوری و اقتصادی) وجود داشته باشد، قرارداد پیمانکاری صوری است و مشمول قانون کار است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا میزانِ نظارتِ کارفرما بر نحوه انجام کار، در حدِ «رابطه تبعیت» بوده است؟، آیا قراردادِ منعقد شده، پوششی برای فرار از بیمه بوده است؟
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
صدور حکم بر احراز وجود رابطه کارگری و کارفرمایی و تعیین نوع قرارداد کار فی‌مابین از تاریخ [تاریخ شروع] لغایت [تاریخ پایان].
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا برای طرح این دعوا نیاز به قرارداد کتبی است؟
خیر، رابطه کار حتی با وجود توافق شفاهی و با احراز عناصر کارگر و کارفرما قابل اثبات است.
آیا این دعوا در دادگستری مطرح می‌شود؟
خیر، مرجع اختصاصی آن مراجع حل اختلاف وزارت کار است.
بار اثبات دعوا بر عهده کیست؟
اصل بر وجود رابطه کار است اگر کارگر ادعای کار کند، اما در خصوص جزئیات، ارائه ادله توسط مدعی انجام می‌شود.
آیا رای هیأت حل اختلاف قابل اعتراض در دادگاه است؟
بله، در دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
راهنمای کامل: راهنمای جامع رابطه کار و قرارداد کار؛ هر آنچه کارگر و کارفرما باید بدانند ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای احراز نوع قرارداد کار ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.