دعوای تعیین سهم تقصیر عوامل حادثه کار — به زبانِ ساده
تعیین سهم تقصیر عوامل حادثه کار فرآیندی است که طی آن بازرسان کار یا کارشناسان رسمی دادگستری، میزان مسئولیت و قصور کارفرما، کارگر یا سایر اشخاص ثالث را در وقوع یک حادثه ناشی از کار مشخص می‌کنند. این اقدام معمولاً زمانی لازم می‌شود که حادثه‌ای در محیط کار رخ داده و نیاز به تعیین مقصر اصلی برای جبران خسارت‌های مالی و جانی باشد. نظریه کارشناسی در این خصوص مبنای صدور رأی در مراجع حل اختلاف اداره کار یا دادگاه‌های کیفری و حقوقی قرار می‌گیرد.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
کارگر آسیب‌دیده (أو وراث او در صورت فوت) به عنوان خواهان/شاکی و کارفرما یا سایر عوامل اجرایی مقصر به عنوان خوانده/مشتمی‌عنه.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی (مقدمه دعوای مالی مطالبه خسارت و دیه)؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادسرای محل وقوع حادثه (در صورت بروز صدمه بدنی یا فوت) یا اداره کار محل (برای بررسی روابط کارگری و کارفرمایی).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
گزارش اولیه پلیس یا کلانتری، گزارش بازرسی کار، گواهی‌های پزشکی قانونی، قرارداد کار (در صورت وجود)، شهادت شهود و مدارک شناسایی.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
فاقد مهلت مرور زمان خاص در حقوق کیفری (باتوجه به نوع جرم)، ولی اعتراض به نظریه کارشناسی معمولاً ظرف یک هفته از تاریخ ابلاغ است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس تعرفه خدمات کارشناسی رسمی دادگستری و هزینه‌های دادرسی دعاوی غیرمالی.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. وقوع حادثه و اعلام آن به کلانتری و اداره کار.
- ۲. تشکیل پرونده در دادسرا و ارجاع به بازرسان کار یا هیئت کارشناسی.
- ۳. بررسی صحنه حادثه و استماع اظهارات طرفین و شهود.
- ۴. صدور نظریه کارشناسی و تعیین درصد تقصیر.
- ۵. اعتراض احتمالی به نظریه در مهلت مقرر و ارجاع به هیئت‌های بالاتر (۳ نفره، ۵ نفره و...).
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
تعیین سهم تقصیر در حوادث ناشی از کار، مستند به گزارش بازرس کار یا کارشناس رسمی دادگستری است. اعتراض به نظریه کارشناسی در مهلت قانونی (معمولاً یک هفته) و درخواست هیئت کارشناسی، کلیدی‌ترین اقدام است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: مسئولیت کارفرما در صورت عدم رعایت ایمنی توسط کارگر / دیدگاه ۱: تقصیر کارگر رافع مسئولیت کارفرما نیست و کارفرما ضامن است / دیدگاه ۲: در صورت اثبات تقصیر صددرصدی کارگر، مسئولیت کارفرما ساقط یا به شدت کاهش می‌یابد.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا گزارش بازرس کار را به عنوان سند قطعی می‌پذیرد یا آن را قابل جرح و تعدیل می‌داند؟، آیا قاضی به نظریه کارشناس رسمی (در صورت تعارض با بازرس) وزن بیشتری می‌دهد؟
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای ارجاع امر به کارشناسی جهت تعیین سهم تقصیر خوانده در حادثه ناشی از کار مقوم به ... ریال.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا نظریه بازرس کار قطعی است؟
خیر، نظریه بازرسان کار قابل اعتراض بوده و در دادگاه قابل جرح و بررسی توسط هیئت کارشناسان رسمی است.
هزینه کارشناسی تعیین تقصیر بر عهده کیست؟
در مرحله تحقیقات مقدماتی معمولاً بر عهده دولت یا شاکی است، مگر اینکه دادگاه به طرف مقابل تکلیف کند.
آیا میتوان به درصد تقصیر اعلامشده اعتراض کرد؟
بله، ظرف مهلت یک هفته از تاریخ ابلاغ میتوان به نظریه کارشناس اعتراض نمود.
اگر کارگر خودش مقصر باشد چه می‌شود؟
بر اساس میزان تقصیر کارگر، مسئولیت کارفرما به همان نسبت کاهش می‌یابد.
راهنمای کامل: راهنمای حقوقی حوادث کار، ایمنی و بهداشت حرفه‌ای در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای تعیین سهم تقصیر عوامل حادثه کار ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.