دعوای مطالبه دیه فوت ناشی از کار — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که کارگر در حین انجام وظیفه یا به سبب آن دچار حادثه منجر به فوت شده باشد و اولیای دم متوفی برای دریافت دیه قانونی علیه کارفرما یا مقصر حادثه اقدام می‌کنند. این دعوا معمولاً پس از احراز تقصیر کارفرما توسط بازرس کار یا کارشناس رسمی دادگستری مطرح می‌شود. هدف اصلی، جبران خسارت جانی وارده به خانواده متوفی از طریق پرداخت دیه است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: اولیای دم متوفی (وراث) / خوانده: کارفرما، پیمانکار یا هر شخص حقیقی یا حقوقی که طبق نظریه کارشناسی مقصر حادثه شناخته شده است.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادسرای عمومی و انقلاب محل وقوع حادثه (برای جنبه کیفری) و سپس دادگاه کیفری دو؛ در صورت عدم وجود جنبه کیفری یا پس از صدور حکم کیفری، دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده یا محل وقوع حادثه برای مطالبه دیه.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
گواهی فوت، شناسنامه و کارت ملی وراث، گواهی انحصار وراثت، نظریه بازرس کار یا کارشناس رسمی دادگستری، مدارک اثبات رابطه کارگری و کارفرمایی (قرارداد، لیست بیمه و غیره)، گزارش پلیس و اوراق پرونده کیفری (در صورت وجود).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
برای شکایت کیفری (مطالبه دیه در دادسرا) مرور زمان خاصی برای دیه وجود ندارد اما بهتر است در اسرع وقت اقدام شود. مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز پس از ابلاغ رأی است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
در صورت طرح شکایت کیفری، هزینه دادرسی ناچیز است. در صورت طرح دعوای حقوقی، هزینه دادرسی بر اساس تعرفه دعاوی مالی (۳.۵ درصد خواسته) محاسبه می‌شود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تشکیل پرونده در دادسرا و ارجاع به کارشناس رسمی برای تعیین درصد تقصیر
- ۲. صدور قرار جلب به دادرسی و کیفرخواست
- ۳. صدور حکم دادگاه کیفری مبنی بر پرداخت دیه
- ۴. صدور اجراییه و اجرای حکم.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
در صورت فوت کارگر، اولیای دم باید گواهی انحصار وراثت ارائه دهند. مسئولیت کارفرما در پرداخت دیه فوت، مستقل از مسئولیت کیفری (در صورت وجود تقصیر) است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: مسئولیت کارفرما در صورت فوت کارگر به دلیل بیماری زمینه‌ای (نه حادثه مستقیم) / دیدگاه ۱: کارفرما ضامن است چون محیط کار عامل تشدید بوده / دیدگاه ۲: کارفرما مسئولیتی ندارد چون حادثه ناشی از کار نبوده است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا قاضی در صورت وجود تقصیر کارفرما، حکم به پرداخت دیه کامل می‌دهد یا سهم تقصیر کارفرما را کسر می‌کند؟، آیا قاضی پرونده را برای بررسی جنبه کیفری (قتل غیرعمد) به دادسرا ارجاع می‌دهد یا در دادگاه حقوقی رسیدگی می‌کند؟
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
مطالبه دیه فوت ناشی از حادثه کار به انضمام کلیه خسارات دادرسی و حق‌الوکاله وکیل.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا کارفرما همیشه مسئول است؟
خیر، مسئولیت کارفرما منوط به اثبات تقصیر یا قصور در تأمین ایمنی است. پرسش: اگر کارگر بیمه نباشد چه می‌شود؟ پاسخ: مسئولیت کارفرما در پرداخت دیه به قوت خود باقی است و حتی ممکن است به دلیل عدم بیمه، جرایم سنگین‌تری نیز متحمل شود. پرسش: آیا دیه به نرخ روز محاسبه می‌شود؟ پاسخ: بله، دیه بر اساس نرخ یوم‌الاداء (روز پرداخت) محاسبه می‌شود. پرسش: آیا می‌توان علیه مدیرعامل شرکت شکایت کرد؟ پاسخ: اگر تقصیر متوجه شخص مدیرعامل باشد، بله.
راهنمای کامل: راهنمای حقوقی حوادث کار، ایمنی و بهداشت حرفه‌ای در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای مطالبه دیه فوت ناشی از کار ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.