دعوای استرداد اسناد و مدارک سپرده‌شده به کارفرما — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که کارگر مدارک شخصی خود (مانند شناسنامه، کارت ملی، مدارک تحصیلی یا گواهینامه) را برای استخدام یا امور اداری به کارفرما سپرده و اکنون پس از پایان همکاری، کارفرما از استرداد آن‌ها خودداری می‌کند. این اقدام کارفرما میتواند مصداق تصرف غیرقانونی یا حتی در شرایطی خیانت در امانت باشد. هدف از این دعوا، الزام کارفرما به بازگرداندن مدارک هویتی و تحصیلی کارگر است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: کارگر / خوانده: کارفرما
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ ترافعی
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
هیئت‌های تشخیص و حل اختلاف اداره کار (صلاحیت محلی: محل انجام کار)
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
کپی مدارک سپرده شده (در صورت وجود)، قرارداد کار، اظهارنامه رسمی، استشهادیه محلی
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مهلت اعتراض به رای هیئت تشخیص، ۱۵ روز از تاریخ ابلاغ است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
رسیدگی در مراجع حل اختلاف اداره کار رایگان است.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ارسال اظهارنامه رسمی برای کارفرما
- ۲. ثبت شکایت در سامانه جامع روابط کار
- ۳. حضور در جلسه رسیدگی
- ۴. صدور رای مبنی بر الزام به استرداد
- ۵. اجرای رای از طریق اجرای احکام دادگستری.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثباتِ «سپرده‌شدن» مدارک (مانند چک، سفته یا مدارک هویتی) به کارفرما، بار اثباتِ سنگینی دارد؛ معمولاً باید رسیدِ کتبی یا صورت‌جلسه تحویل وجود داشته باشد، در غیر این صورت اثباتِ آن در مراجع حل اختلاف کار دشوار است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: صلاحیتِ مرجع رسیدگی‌کننده / دیدگاه ۱: چون ناشی از رابطه کارگری و کارفرمایی است، در صلاحیت هیئت‌های حل اختلاف اداره کار است / دیدگاه ۲: چون ماهیتِ استردادِ امانت یا سند دارد، در صلاحیت دادگاه عمومی حقوقی است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا صرفِ وجودِ چکِ سفیدامضا نزد کارفرما، «سندِ سپرده‌شده» تلقی می‌شود یا «تضمینِ حسن انجام کار»، آیا کارفرما حقِ نگهداری مدارک هویتی را به عنوان ضمانت داشته است یا خیر.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور رای مبنی بر الزام خوانده به استرداد مدارک هویتی/تحصیلی شامل [نام مدارک] که به امانت نزد ایشان بوده است.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا کارفرما حق دارد مدارک را به عنوان گرو نگه دارد؟
خیر، هیچ کارفرمایی حق ندارد مدارک هویتی کارگر را به عنوان گرو یا تضمین نگه دارد.
اگر کارفرما مدارک را گم کرده باشد چه کنم؟
باید از طریق دادگاه حقوقی مطالبه خسارت ناشی از مفقود شدن مدارک و هزینه صدور المثنی را مطرح کنید.
آیا میتوانم از کارفرما شکایت کیفری کنم؟
اگر امتناع کارفرما همراه با سوءنیت و برای اخاذی باشد، میتواند تحت عنوان خیانت در امانت قابل پیگرد باشد.
آیا اداره کار میتواند کارفرما را جریمه کند؟
اداره کار فقط میتواند حکم به استرداد بدهد؛ جریمههای قانونی در صلاحیت مراجع دیگر است.
راهنمای کامل: دعاوی مرتبط در مراجع قضایی؛ راهنمای جامع رسیدگی همزمان ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای استرداد اسناد و مدارک سپرده‌شده به کارفرما ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.