دعوای مطالبه بدهی کارگر بابت وام یا مساعده — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی طرح می‌شود که کارفرما مبلغی تحت عنوان وام یا مساعده به کارگر پرداخت کرده و کارگر از بازپرداخت آن در سررسید یا پس از قطع رابطه کاری امتناع می‌کند. کارفرما با استناد به اسناد مالی و فیش‌های واریزی، دادخواست مطالبه وجه تقدیم دادگاه یا مراجع ذی‌صلاح می‌کند تا اصل پول را وصول نماید. این دعوا برای احقاق حق مالباخته و بازگرداندن اموال شرکت یا کارگاه به کار می‌رود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: کارفرما (شخص حقیقی یا حقوقی)؛ خوانده: کارگر یا مستخدم.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
اداره کار (در صورت وجود رابطه کارگری و کارفرمایی و ارتباط مستقیم با کار) یا دادگاه حقوقی (عمومی) محل اقامت خوانده یا محل انعقاد/اجرای قرارداد.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
قرارداد کار، فیش‌های واریزی یا رسیدهای دستی دریافت وام/مساعده، اقرارنامه یا سفته‌های اخذ شده (در صورت وجود).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مشمول مرور زمان خاصی نیست، اما رعایت محدودیت‌های آیین دادرسی مدنی در خصوص ارائه اسناد لازم است؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز پس از ابلاغ رأی.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش ریالی خواسته (در دادگاه حقوقی معادل درصد مشخصی از دعوای مالی مندرج در قانون بودجه سالانه؛ در اداره کار معمولاً رایگان یا با هزینه‌های بسیار اندک).
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم و ثبت دادخواست (یا شکوهیه در مراجع ذی‌صلاح)
- ۲. ابلاغ وقت دادرسی به خوانده
- ۳. تشکیل جلسه رسیدگی و بررسی مدارک و مستندات
- ۴. صدور رأی
- ۵. درخواست صدور اجراییه و اجرای حکم.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثباتِ پرداخت وام یا مساعده به کارگر بر عهدهٔ کارفرما است و اگر از حقوقِ کارگر کسر شود، باید مقرراتِ کسر از حقوق در قانون کار (حداکثر یک‌چهارم یا یک‌سوم) رعایت شده باشد.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: امکانِ مطالبه مستقیم وام از طریق دادگاه حقوقی بدون مراجعه به اداره کار / دیدگاه ۱: دعوای مطالبه وام، ماهیت مدنی دارد و در صلاحیت دادگاه عمومی است / دیدگاه ۲: چون منشاء رابطه کارگری است، باید در هیأت‌های تشخیص و حل اختلاف اداره کار مطرح شود.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
پذیرشِ اقرارنامه یا رسیدهای عادی کارگر، نحوهٔ محاسبه تسویه حساب نهایی، تفکیکِ مساعده‌های رفاهی از مطالبات قانونی کارگر.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
مطالبه وجه بابت استرداد وام/مساعده به مبلغ [مقدار مبلغ] ریال به انضمام خسارت تأخیر تأدیه و هزینه دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا کارفرما می‌تواند خودسرانه اقساط وام را از حقوق کارگر کسر کند؟
تنها تا سقف مجاز قانونی و با رعایت مقررات قانون کار مجاز است و در غیر این صورت نیازمند رضایت کتبی یا حکم دادگاه است.
آیا این دعوا در اداره کار رسیدگی می‌شود یا دادگاه؟
اگر مطالبه ناشی از روابط کار باشد اختلاف نظری وجود دارد، اما معمولاً دعاوی مالی مستقل مانند وام‌های کلان در دادگاه عمومی حقوقی رسیدگی می‌شوند.
آیا برای وام‌های بدون رسید هم می‌توان اقدام کرد؟
اثبات آن بسیار دشوار است و به شهادت شهود یا اقرار نیاز دارد.
آیا خسارت تأخیر تأدیه به وام کارگر تعلق می‌گیرد؟
بله، با درخواست خواهان و تغییر شاخص تورم بانکی قابل مطالبه است.
راهنمای کامل: دعاوی مرتبط در مراجع قضایی؛ راهنمای جامع رسیدگی همزمان ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای مطالبه بدهی کارگر بابت وام یا مساعده ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.