دعوای شکایت از سوءاستفاده از سفیدامضا یا سفیدمهر — به زبانِ ساده
سوءاستفاده از سفیدامضا یا سفیدمهر زمانی رخ می‌دهد که شخصی سندی را که دارای امضا یا مهرِ صاحب آن است، اما متنِ آن خالی بوده، برخلافِ توافقِ شفاهی یا تعهدِ قبلی، پر کرده و علیه صاحبِ امضا استفاده کند. این عمل در حقوقِ ایران جرم‌انگاری شده و نوعی خیانت در امانت محسوب می‌شود. شاکی باید اثبات کند که سند در زمانِ امضا سفید بوده و متهم برخلافِ توافقِ طرفین آن را تکمیل کرده است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
شاکی (صاحبِ امضا) علیه متهم (کسی که سند را پر کرده و از آن سوءاستفاده کرده است).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ غیرقابلِ گذشت (به‌عنوانِ خیانت در امانت).
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادسرای عمومی و انقلاب محلِ وقوعِ جرم (محلِ پر کردنِ سند یا محلِ استفاده از آن).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
اصل یا تصویرِ سندِ موردِ ادعا، شهادتِ شهود (در صورت وجود)، پرینتِ حساب یا هر مدرکی که نشان‌دهنده عدمِ وجودِ بدهی یا تعهدِ ادعایی در سند باشد، نظریه کارشناسِ خط و امضا (در صورتِ ارجاعِ دادسرا).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مرور زمانِ تعقیبِ جرمِ خیانت در امانت طبق قانون مجازات اسلامی (۷ سال از تاریخ وقوع جرم).
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی کیفری (تمبرِ شکایتِ کیفری).
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام می‌کند.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیمِ شکواییه و ثبت در دفاترِ خدماتِ قضایی
- ۲. ارجاع به دادسرا و شعبه بازپرسی
- ۳. احضارِ متهم و اخذِ دفاعیات
- ۴. ارجاع به کارشناسِ خط و امضا (در صورتِ نیاز)
- ۵. صدورِ قرارِ جلب به دادرسی و کیفرخواست
- ۶. رسیدگی در دادگاهِ کیفری دو و صدورِ حکم.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثباتِ «سوءاستفاده» بر عهدهٔ شاکی است. در این جرم، اصلِ امضا یا اثر انگشتِ شاکی معمولاً مورد تردید نیست، بلکه «محدودهٔ توافق» یا «تکمیلِ غیرمجاز» مورد اختلاف است. اثباتِ اینکه سند با توافقِ قبلی تکمیل نشده، دشوارترین بخشِ پرونده است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: صلاحیتِ رسیدگی در دادسرا یا دادگاه حقوقی / دیدگاه ۱: اگر سند تجاری (چک/سفته) باشد، صرفاً حقوقی است / دیدگاه ۲: اگر سوءنیت و خیانت در امانت اثبات شود، کیفری است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا شاکیِ پرونده، خودِ امضاکننده است؟، آیا قرائن و امارات (مانند پیامک‌ها یا شهادت شهود) برای اثباتِ توافقِ اولیه کافی است؟، آیا سندِ تکمیل‌شده با عرفِ روابطِ طرفین همخوانی دارد؟
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
شکایت مبنی بر سوءاستفاده از سفیدامضا (خیانت در امانت) علیه [نام متهم].
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا می‌توانم همزمان در دادگاهِ حقوقی هم شکایت کنم؟
بله، اما بهتر است ابتدا حکمِ کیفریِ قطعی مبنی بر سوءاستفاده از سفیدامضا را بگیرید تا در دادگاهِ حقوقی به عنوانِ دلیلِ قوی استفاده کنید.
اگر سندِ سفیدامضا چک باشد، آیا باز هم خیانت در امانت است؟
بله، اگر ثابت شود چک سفیدامضا بوده و برخلافِ توافق پر شده، مشمولِ ماده ۶۷۳ است.
آیا شهادتِ شهود برای اثباتِ سفید بودنِ سند کافی است؟
شهادتِ شهود یکی از ادله است، اما معمولاً در کنارِ قرائن و اماراتِ دیگر یا نظریه کارشناسِ خط (برای تشخیصِ تقدم و تأخرِ امضا و متن) مؤثر است.
مجازاتِ این جرم چیست؟
حبس از یک تا سه سال.
راهنمای کامل: دعاوی مرتبط در مراجع قضایی؛ راهنمای جامع رسیدگی همزمان ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای شکایت از سوءاستفاده از سفیدامضا یا سفیدمهر ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.