دعوای شکایت از کار اجباری — به زبانِ ساده
کار اجباری به معنای وادار کردن افراد به انجام کار برخلاف میل باطنی و با تهدید، ارعباب یا سوءاستفاده از وضعیت ضعف کارگر است. قانون اساسی و قوانین کار جمهوری اسلامی ایران کار اجباری را اکیداً ممنوع اعلام کرده‌اند. این شکایت زمانی طرح می‌شود که کارفرما با اعمال فشار غیرقانونی، گروگان گرفتن مدارک یا عدم پرداخت دستمزد، کارگر را مجبور به انجام کار نماید.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
شاکی: کارگر / مشکی‌علیه: کارفرما یا شخص وادارکننده به کار اجباری.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ غیرقابل گذشت.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادسرا و دادگاه کیفری دو محل وقوع جرم.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
استشهادیه محلی، قرارداد کار (در صورت وجود)، پیامک‌ها و نامههای تهدیدآمیز، شهادت شهود، مدارک هویتی.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
تابع مقررات مرور زمان جرایم تعزیری.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی کیفری.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم شکواییه در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ۲. ارجاع به دادسرا
- ۳. احضار کارفرما و اخذ دفاعیات
- ۴. صدور کیفرخواست
- ۵. رسیدگی در دادگاه کیفری دو.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثباتِ عنصرِ اجبار و تحمیلِ کار برخلافِ میلِ کارگر و خارج از ساعاتِ قانونی یا شرایطِ قرارداد، بارِ اثباتِ سنگینی بر دوشِ کارگر دارد و نیازمندِ شهادتِ شهود یا گزارشِ بازرسانِ کار است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: صلاحیتِ رسیدگی نخستین بین اداره کار و داد کیفری / دیدگاه ۱: صلاحیتِ انحصاری مراجع حل اختلاف کار (ماده‌های نامطمئن قانون کار) / دیدگاه ۲: صلاحیتِ دادگاه‌های کیفری به دلیلِ جرم‌انگاریِ کارِ اجباری (اصل ۱۷۱ قانون اساسی نامطمئن)
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
میزانِ اعتبارِ شهادتِ شهودِ همکار، پذیرشِ قائن بودنِ شرایطِ اقتصادی به عنوانِ اجبارِ غیرمستقیم، تفسیرِ مفهومِ کارِ اجباری.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تعقیب و مجازات خوانده به اتهام الزام به کار اجباری.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا اضافهکاری اجباری مصداق کار اجباری است؟
اگر با تهدید و خارج از چارچوب قانون و عرف باشد، میتواند مصداق تخلف و جرم باشد.
مجازات کار اجباری چیست؟
حبس و جریمه نقدی طبق قانون کار و تعزیرات.
آیا اداره کار به جرم کار اجباری رسیدگی می‌کند؟
خیر، جنبه کیفری آن در صلاحیت دادسرا است.
مدارک لازم برای اثبات چیست؟
شهادت شهود، اقاریر، و پیامها یا نامههای کتبی کارفرما.
راهنمای کامل: دعاوی مرتبط در مراجع قضایی؛ راهنمای جامع رسیدگی همزمان ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای شکایت از کار اجباری ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.