دعوای مطالبه کارمزد — به زبانِ ساده
مطالبه کارمزد، دعوایی است که کارگر برای دریافتِ درصدی از فروش یا سود که به عنوانِ بخشی از حقوقِ توافق‌شده در قراردادِ کار یا عرفِ کارگاه تعیین شده، مطرح می‌کند. این دعوا زمانی رخ می‌دهد که کارفرما از پرداختِ سهمِ کارگر از فروش یا خدماتِ انجام‌شده امتناع ورزد. کارگر باید اثبات کند که قراردادِ کارمزد‌محور داشته و میزانِ کارکرد یا فروشِ او چقدر بوده است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: کارگر؛ خوانده: کارفرما (شخص حقیقی یا حقوقی).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
هیئت‌های تشخیص و حل اختلافِ اداره کار (صلاحیت محلی: محلِ انجامِ کار).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
قرارداد کار (در صورت وجود)، لیست‌های فروش یا گزارش‌های عملکرد، فیش‌های حقوقی، پرینت حساب بانکی، شهادت شهود، استعلام از بازرس کار.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مرور زمان خاصی برای طرح شکایت در اداره کار وجود ندارد، اما هرچه سریع‌تر اقدام شود، اثبات ادعا آسان‌تر است. مهلت اعتراض به رأی هیئت تشخیص، ۱۵ روز از تاریخ ابلاغ است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
رسیدگی در مراجع حل اختلاف کار رایگان است.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت‌نام در سامانه جامع روابط کار؛
- ۲. ثبت شکایت؛
- ۳. ارجاع به هیئت تشخیص؛
- ۴. تشکیل جلسه رسیدگی؛
- ۵. صدور رأی؛
- ۶. در صورت اعتراض، ارجاع به هیئت حل اختلاف؛
- ۷. صدور رأی قطعی؛
- ۸. ارجاع به اجرای احکام دادگستری.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثبات وجود رابطه قراردادی و تعیین دقیق تعرفه یا میزان کارمزد توافق‌شده بر اساس ماده ۱۰ قانون مدنی، و در صورت عدم توافق صریح، استنادعرف محل یا نظریه کارشناس رسمی دادگستری.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: شمول قانون کار بر قراردادهای کارمزدی / دیدگاه ۱: این قبیل قراردادها تابع عموم قواعد عمومی قراردادها و آزادی اراده (ماده ۱۰ قانون مدنی) هستند و مشمول حمایت‌های آمره قانون کار نمی‌شوند / دیدگاه ۲: در صورت احراز تبعیت اقتصادی و اقتصادی، روابط کارگر و کارفرما محسوب شده و قوانین کار حاکم است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
نحوه تفسیر اراده طرفین در قراردادهای مبهم، پذیرش شهادت شهود یا مطلعین برای اثبات میزان کار توافق‌شده، نحوه ارجاع امر به کارشناسی برای تعیین اجرت‌المثل.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
مطالبه کارمزد معوقه به مبلغ ... ریال به انضمام کلیه خسارات قانونی و هزینه‌های دادرسی (در صورت وجود).
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا کارمزد مشمول بیمه است؟
بله، کارمزد بخشی از مزد است و باید در لیست بیمه لحاظ شود. پرسش: اگر کارفرما بگوید فروش کم بوده، چه کنم؟ پاسخ: بار اثباتِ میزان فروش با کارفرماست، اما شما باید وجودِ قراردادِ کارمزد را اثبات کنید. پرسش: آیا می‌توانم همزمان شکایتِ بیمه کنم؟ پاسخ: بله، در همان دادخواست می‌توانید مطالبه حق بیمه را نیز قید کنید. پرسش: آیا برای مطالبه کارمزد باید هزینه دادرسی بدهم؟ پاسخ: خیر، رسیدگی در اداره کار رایگان است.
راهنمای کامل: راهنمای جامع حقوق، مزد و مزایای قانونی کارگران در ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای مطالبه کارمزد ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.