صوری بودن بیع به دلیل عدم پرداخت ثمن

نقد رأی صوری بودن بیع به دلیل عدم پرداخت ثمن در تاریخ 30 تیر 1395، شعبه دیوان عالی کشور به پرونده‌ای رسیدگی کرد که در آن خ. ه. درخواست ابطال مبایعه‌نامه‌های عادی و تقسیم‌نامه‌های مرتبط با اراضی مشخصی را به دلیل صوری بودن و فقدان قصد انشاء مطرح کردند. طرف مقابل نیز به دنبال تایید صحت این اسناد و الزام به تنظیم سند رسمی بود. دادگاه بدوی با استناد به صحت مبایعه‌نامه‌ها و تقسیم‌نامه‌ها، دعوی خ. ه. را وارد دانسته و حکمی مبنی بر تنظیم سند رسمی انتقال سهم‌الارث صادر کرد. در مرحله فرجام‌خواهی، دیوان عالی کشور پس از بررسی مستندات و دلایل ارائه شده، به این نتیجه رسید که ایراد موثری برای نقض رای بدوی وجود ندارد و مستندات ارائه شده از سوی خ. ه. برای اثبات صوری بودن معاملات قانع‌کننده نبوده است. بنابراین، رای دادگاه بدوی تایید و ادعای عدم تادیه ثمن به عنوان موضوعی جداگانه اعلام گردید. این رای بر اساس مواد 338 و 339 قانون مدنی و دیگر مستندات قانونی صادر شد. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/04/30 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: صرف عدم پرداخت ثمن دلیلی بر صوری بودن بیع وعدم تحقق آن نیست. رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه نوزدهم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/04/30 - 12 : 57 قاضی: مصطفی فاتحی قاضی: عبدالرضا کریمی صحنه سرایی خلاصه جریان پرونده پیرو گزارش مورخ 1393/08/20 و دادنامه شماره --- شعبه --- دیوان عالی کشور و اعاده پرونده به دادگاه صادر کننده رای منقوض، بالاخره شعبه سوم دادگاه عمومی حقوقی قزوین پس از یک سلسله رسیدگی به موجب دادنامه شماره --- مورخ 1394/07/20 چنین رای صادر کرده است « رای دادگاه: در خصوص دعوی خانم ها 1 - م. ر.ن. (نیاغی) 2 - م. ر. هر دو با وکالت آقایان 1 - ن. ش.ت. 2 - ه. دینی به طرفیت آقای ر. ر.ن. مبنی بر اعلان بطلان مبایعه نامه های عادی مورخ 1385/08/17 و 1387/07/25 و تقسیم نامه های عادی مورخ 1387/07/29 و 1388/03/19 در خصوص اراضی پلاک های 1402 و 1403 بخش یک قزوین و یک فرعی از --- اصلی بخش --- قزوین به دلیل صوری بودن و فقدان قصد انشاء م. ب. پنجاه و یک میلیون ریال بانضمام خسارات دادرسی و همچنین دادخواست خوانده اخیرالذکر با وکالت آقای …. ح.م. به طرفیت آقایان و خانمها 1 - سعید 2 - حمید هر دو ر.ن. 3 - م. ر. 4 - م. ر.ن. مبنی بر تایید صحت و اصالت مبایعه نامه های مورخ 1385/05/17 مشاور املاک آریا و 1387/07/25 و تقسیم نامه های مورخ 1387/02/29 و 1388/03/19 و سپس الزام ایشان به تنظیم سند رسمی با احتساب خسارات دادرسی و حق الوکاله وکیل م. ب. 50100000 ریال جمعا 100200000 ریال با این توضیح وکیل خواهان‌های صدر الذکر که مورث موکل آنها اعتیاد شدید به مواد روانگردان داشته و در زمان استعمال مواد روانگردان در حالی که اداره انشائی وی مختل بوده بدون قصد بیع و انتقال سهم الارث خود را داشته باشد و بدون اینکه وجهی بابت ثمن معامله گرفته باشد مورد سوء استفاده خوانده (ر. ر.ن.) قرار گرفته و علی الظاهر مبادرت به امضای اسناد ناقله ای مینماید که بر اساس قرائن و امارات، قصد بیع نداشته و لذا درخواست صدور حکم به شرح ستون خواسته را دارد از طرف وکیل خوانده مزبور طی دادخواست مطروحه درخواست تنفیذ اسناد مطروحه فوق و الزام خواندگان به تنظیم سند انتقال را نموده است و چنین توضیح داده است که پس از فوت مرحوم حاج محرم ر.ن.، مورث طرفین، در خصوص اموال متوفی تقسیماتی بین خودشان انجام داده اند بدین نحو که پلاک های ثبتی 1402 و 1403 مشتمل بر یک باب مغازه و واحد مسکونی با تمامی متعلقات آن و نیز یک قطعه زمین به پلاک ثبتی یک فرعی از --- - اصلی بخش --- قزوین در سهم خواهان و م. (مورث خواندگان ردیف سوم و چهارم) قرار گرفته و متقابلا پلاک های ثبتی 513 فرعی از --- - اصلی بخش یک قزوین با توافق در سهم خواندگان ردیف 1 و 2 قرار گرفت. خانم … هم مادر طرفین م. ب. که به رحمت ایزدی پیوسته و طرفین دعوی ورثه می‌باشند. خ. ا. د. که به موجب دو فقره مبایعه نامه های تنظیمی اقدام به خرید سهم الارث م. ر.ن. (مورث خواندگان ردیف سوم و چهارم) از پلاک های 1402 و 1403 اصلی بخش یک قزوین و یک فرعی از --- -اصلی بخش --- قزوین نموده است و در آخرین تقسیم نامه در مورخ 1388/03/19 هنگام تقسیم پلاک --- اصلی، مورث خواندگان ردیف سوم و چهارم در دفتر کل اقرار به واگذاری سهم الارث خویش به خواهان نموده است و بلا فاصله پس از تنظیم تقسیم نامه و مبایعه نامه های مزبور فروشنده مبادرت به اعطای وکالت جهت تنظیم سند رسمی به نام خواهان می‌نماید لیکن با فوت وی و عدم امکان اقدام مزبور، درخواست صدور حکم به شرح ستون خواسته را دارد. علیهذا دادگاه با عنایت به متن دادخواست تقدیمی وکیل خواهان (آقای ر. ر.ن.) مفاد مبایعه نامه های شماره 051 مورخ 1385/08/17 و 1387/07/25 که مورث خواندگان ردیف 3 و 4 سهم الارث خویش را از منزل مسکونی و ششدانگ مغازه نانوائی هر دو از پلاک های 1402 و 1403 -اصلی بخش مشتمل به یک باب مغازه و منزل مسکونی و ششدانگ یک قطعه زمین از یک فرعی از --- اصلی مکرر از 48 فرعی پلاک --- -اصلی بخش --- قزوین موسوم به قریه دشتق به خواهان منتقل شده است و موضوع مزبور مصون از تعرض و دفاع مانده است ضمن اینکه خ. ر. ا. و دوم نیز به صحت تقسیم نامه های یاد شده اقرار و اذعان نموده و ادعای خواهان را تایید نموده اند. همچنین جاری بودن اصل صحت عقود و معاملات در ما نحن فیه و پاسخ استعلام واصله از اداره ثبت اسناد و املاک قزوین و اینکه نقایص مورد نظر دیوان محترم عالی کشور از جهت استعلام ثبتی و تحقیق از طرفین در خصوص چگونگی پرداخت ثمن نیز انجام شده است و از این حیث چنانچه وکیل خواهان مزبور نیز عنوان نموده، صرف عدم پرداخت ثمن با فرض صحت ادعای خواندگان، دلیلی بر صوری بودن بیع وعدم تحقق آن نبوده و لذا بنا به مراتب فوق با وارد دانستن دعوی اصلی مطروحه و بلا دلیل تلقی کردن دعوی طاری مطروحه توسط خواندگان ردیف سوم و چهارم دعوی اصلی مستندا به مواد 223 و 219 از قانون مدنی و مواد 198 و 515 از قانون آیین دادرسی مدنی ضمن احراز صحت و اصالت تقسیم نامه ها و مبایعه نامه استنادی خ. ب. ش. متن دادخواست و صدور حکم محکومیت خواندگان را به حضور در احد از دفاتر اسناد رسمی و تنظیم سند رسمی انتقال سهم الارث هر یک از 1402 و 1403 مشتمل بر یک باب مغازه و واحد مسکونی و نیز یک قطعه زمین به پلاک ثبتی یک فرعی از --- - اصلی اعلام می نمایند. ضمن اینکه دعوی طاری مطروحه را ناوارد تشخیص داده و مستندا به ماده 197 قانون آیین دادرسی مدنی حکم بر بی حقی دعوی طاری صادر و اعلام می‌نماید. رای صادره نظر به اقرار قاطع خ. ر. ا. و دوم دعوی اصلی قطعی است لیکن نسبت به خواندگان ردیف سوم و چهارم دعوی مزبور حضوری بوده و ظرف بیست روز از تاریخ قابل تجدیدنظرخواهی در محاکم محترم تجدیدنظر استان قزوین م. ب.»; این دادنامه ( 00643 ) در تاریخ 94/7/29 به فرجام خ. ه. ابلاغ شده مشارالیها در تاریخ 94/9/2 طی دادخواست و لایحه تقدیمی با وکالت آقای ن. ش.ت. فرجام خواهی کرده اند. آقای ر. ر.ن. با وکالت آقای …. ح.م. نیز لایحه جوابیه شش صفحه ای خود را در تاریخ 94/10/13 تقدیم داشته است. پرونده به دیوان عالی کشور ارسال جهت رسیدگی به شعبه --- دیوان ارجاع شده است کلیه محتویات پرونده به هنگام شور قرائت می‌شود. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … ر. کریمی صحنه سرائی عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای میدهد: فرجام خواهان ایراد و اعتراض موثری که نقض رای فرجامخواسته را ایجاب نماید ننموده‌اند از نظر تشریفات دادرسی نیز با عنایت بمستندات ارائه شده ایرادی وارد نیست ب. ت. ب. اینکه نسبت بامضا ذیل مبایعه های 85/8/17 و 87/7/25 و تقسیم نامه های 87/2/29 و 88/3/19 منتسب بمورث خ. ه. ایرادی نشده و دلیلی که مثبت ادعای صوری بودن معاملات ارائه نگردیده و با عنایت به مواد 338 و 339 قانون مدنی در تحقق بیع استنباط دادگاه از دلائل و مستندات ارائه شده خالی از اشکال است رای فرجام خواسته به شماره 9409972810300644 شعبه سوم دادگاه عمومی شهرستان قزوین نتیجتا تایید میگردد ادعای عدم تادیه ثمن مستلزم طرح دعوای جداگانه است. رئیس شعبه --- دیوان عالی کشورمصطفی فاتحی مستشارعبدال ر. کریمی صحنه سرائی