رای شماره ۱۴ مورخ ۱۳۶۲/۰۹/۲۹ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری(موضوع: ابطال بخشنامه شماره ۱۰۲۴۳ مورخه ۵۹/۱۰/۱۴ دفتر خوانده) صدر ماده ۱۸۱ قانون مالیات‌های مستقیم فقط انتقالی را از پرداخت مالیات معاف دانسته که به صورت معامله جدید به انتقال دهنده اولی واگذار گردد نه به صورت ارث و قهری

شماره دادنامه: ۱۴ تاریخ رای: ۲۹ آذر ۱۳۶۲ کلاسه پرونده: ۶۶/۶۲ شاکی: آقای … بازنشسته به آدرس موضوع: ابطال بخشنامه شماره ۱۰۲۴۳ مورخه ۵۹/۱۰/۱۴ دفتر خوانده مقدمه : شاکی در لایحه‌ای که به دیوان عدالت اداری تقدیم داشته اظهار نموده آپارتمان متعلق ب خ. ر. ب. فرزندم تملک و فرزندم در خارج از کشور فوت نموده و ملک انتقالی از طریق ارث مجدداً به اینجانب منتقل شده دفتر خوانده طی نامه شماره ۱۰۲۴۳- ۱۴/۱۰/۵۹ به شرح بین‌الهلالین (انتقال از طریق ارث معامله نیست و اکنون که با فوت انتقال گیرنده مورد انتقال قهراً و ارثاً به انتقال دهندگان منتقل می‌شود مشمول مالیات م. ب.) که از آن بصورت بخشنامه تلقی شده و از اینجانب تقاضای مالیات بر ارث را نموده و حال آنکه ماده ۱۸۱ قانون مالیات‌های مستقیم صراحت دارد به اینکه مالی که مجدداً به انتقال دهنده بهر نحوی انتقال یابد مشمول مالیات بر ارث نمی‌شود و نامه ۱۰۲۳۴ که این نوع انتقال قهری را مشمول مالیات دانسته بر خلاف صریح ماده ۱۸۱ قانون مالیات‌های مستقیم م. ب. و مستفاد از اقتران مال مورد انتقال بکلمه به‌نحوی (بجای قید از طریق معامله) و همچنین معافیت انتقال مجدد در صورت واگذاری به ارث در قسمت دوم همین ماده بقیاس اولویت مفید اثبات این است که به چنین انتقالی هم مالیات تعلق نمی‌گیرد از این رو باستناد ماده ۱۷۰ قانون اساسی و ماده ۲۵ قانون دیوان عدالت اداری تقاضای رسیدگی و صدور حکم به ابطال بخشنامه می‌نمایم مشتکی‌عنه در ضمن لایحه شماره ۲۰/۹۱۴- ۳۰/۴/۶۲ اظهار نموده که مستنبط از حکم صدر ماده ۱۸۱ قانون مالیات مستقیم‌ایکه عموم کلمه به‌نحوی اختصاص به معامله جدید دارد و عدم شمول مالیات مشروط بر آن است که انتقال طبق یکی از عقود معنیه که وقوع معامله را مدلل و مستند نماید انجام یابد و بعبارت دیگر به‌نحوی از انحاء معامله جدیدی که از نظر شرایط اساسی منطبق با مدلول ۱۹۰ قانون مدنی باشد واقع و سبب انتقال شده باشد و ن. ب. ا. انتقالی از طریق ارث به موجب احکام تشریعی و قانون مدنی انتقال قهری محسوب می‌شود لذا اختصاص عنوان معامله جدید به انتقالات قهری فاقد وجاهت قانونی است علاوه بر این در صورتی که مراد قانون‌گزار در صدر ماده ۱۸۱ ناظر بر انتقال از طریق ارث هم بوده این معنی را همان‌طوری که در قسمت اخیر ماده مزبور که عیناً نقل می‌شود... و اگر همین مال بعداً به موجب معامله مجدد با بصورت ارث در ثانی بانتقال گیرنده اول واگذار گردد.... تصریح نموده است مورد توجه قرار می‌داد. جلسه هیات عمومی دیوان عدالت اداری در روز ۲۱/۹/۶۲ به ریاست حضرت حجت‌الاسلام … رضوانی و با حضور روسای شعب دیوان تشکیل گردید و در باره شکایت آقای … به کلاسه ۶۲/۱۴۳ که از شعبه ششم جهت اجراء مقررات ماده ۲۵ قانون دیوان عدالت اداری به هیات عمومی ارسال شده طی کلاسه ۶۲/۶۶ هیات عمومی مورد بررسی قرار گرفت هیات عمومی پس از بررسی‌های لازم از شکایت شاکی و مستندات و دلایل ارایه شده و مدافعات طرف شکایت و مشاوره و تبادل نظر در باره ماده ۱۸۱ قانون مالیات‌های مستقیم و بخشنامه شماره ۱۰۲۴۳ مورخه ۱۴/۱۰/۵۹ با اعلام ختم رسیدگی باتقاق آراء مبادرت بصدور رای می‌نماید: رای هیات عمومی قسمت اخیر بند ۲ بخشنامه شماره ۱۰۲۴۳ که مورد اعتراض شاکی قرار گرفته و ابطال آن را خواستار شده به دلایل زیر مغایرتی با ماده ۱۸۱ قانون ندارد زیرا : ۱- ماده ۱۸۱ قانون مالیات‌های مستقیم به شرح بین‌الهلالین (در مورد معاملات مذکور در ماده ۱۸۰ هر گاه مال مورد انتقال به‌نحوی مجدداً به انتقال دهنده انتقال یابد معامله جدید مشمول مالیات نخواهد بود) فقط انتقالی را از پرداخت مالیات معاف دانسته که به صورت معامله جدید به انتقال دهنده اولی واگذار گردد نه بصورت ارث و قهری زیرا کلمه به‌نحوی اگر شامل ارث هم بشود اما در ذیل که معافیت از مالیات را منحصراً در مورد انتقال از طریق معامله دانسته استفاده می‌شود که مقصود از کلمه (به‌نحوی) در صدر هم انتقال از طریق معامله است. ۲- مستفاد از قسمت اخیر ماده قانون که عیناً نقل می‌شود (واگر همین مال بعداً به موجب معامله مجدد یا بصورت ارث در ثانی بانتقال گیرنده اول واگذار گردد انتقال مجدد هم از پرداخت مالیات معاف است) این است که قانون‌گذار در مورد انتقال به ارث در تمام مراحل توجه کامل داشته و معافیت از پرداخت مالیات بر ارث را اختصاص به قسمت اخیر ماده داده است و نسبت به صدر ماده انتقالی را که بصورت معامله واقع شده از پرداخت مالیات معاف دانسته نه انتقال قهری و بصورت ارث را و موید این مطالب صراحت ذیل ماده ۱۸۱ به معافیت از پرداخت مالیات در مورد انتقال به نحو ارث باشد با معامله مجدد و اما در صدر ماده فوق‌الذکر انتقال مقید بصورت معامله را مشمول مالیات ندانسته بنا بمراتب شکایت شاکی موجه به نظر نمی‌رسد. هیات عمومی دیوان عدالت اداری text = matn.replace(regex, '$1'); $('#Div_1').html(text); if (parseInt(navigator.appVersion) $("a[name=copy_pre]").click(function () { range.selectNodeContents(el); sel.removeAllRanges(); sel.addRange(range); showNotification1(); }.box.comment-form .form-group { }fieldset { }.btncss{ رای شماره 14 مورخ 1362/09/29 هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 29 آذر 1362، هیات عمومی دیوان عدالت اداری به بررسی شکایت مربوط به ابطال بخشنامه شماره 10243 مورخ 14/10/59 پرداخت. شاکی ادعا کرد که با فوت فرزندش، آپارتمان به وی منتقل شده و بنابراین نباید مشمول مالیات بر ارث گردد. وی به ماده 181 قانون مالیات‌های مستقیم استناد کرد که بیان می‌دارد انتقال مجدد به انتقال‌دهنده مشمول مالیات نمی‌شود. در مقابل، خوانده استدلال کرد که انتقال از طریق ارث به عنوان معامله جدید محسوب نمی‌شود و به همین دلیل مشمول مالیات است. هیات عمومی پس از بررسی مستندات و استدلال‌های ارائه شده، به این نتیجه رسید که بخشنامه مورد نظر با ماده 181 قانون مغایرتی ندارد و تنها انتقالات به صورت معامله جدید از مالیات معاف هستند، در حالی که انتقالات قهری مشمول مالیات می‌باشند. بنابراین، هیات عمومی شکایت شاکی را غیرموجه تشخیص داده و به ابطال بخشنامه اقدام نکرد. مقدمه: شاکی در لایحه‌ای که به دیوان عدالت اداری تقدیم داشته اظهار نموده آپارتمان متعلق ب خ. ر. ب. فرزندم تملک و فرزندم در خارج از کشور فوت نموده و ملک انتقالی از طریق ارث مجدداً به اینجانب منتقل شده دفتر خوانده طی نامه شماره 10243- 14/10/59 به شرح بین‌الهلالین (انتقال از طریق ارث معامله نیست و اکنون که با فوت انتقال گیرنده مورد انتقال قهراً و ارثاً به انتقال دهندگان منتقل می‌شود مشمول مالیات م. ب.) که از آن به صورت بخشنامه تلقی شده و از اینجانب تقاضای مالیات بر ارث را نموده و حال آنکه ماده 181 قانون مالیات‌های مستقیم صراحت دارد به اینکه مالی که مجدداً به انتقال دهنده بهر نحوی انتقال یابد مشمول مالیات بر ارث نمی‌شود و نامه 10234 که این نوع انتقال قهری را مشمول مالیات دانسته بر خلاف صریح ماده 181 قانون مالیات‌های مستقیم م. ب. و مستفاد از اقتران مال مورد انتقال بکلمه به‌نحوی (به جای قید از طریق معامله) و همچنین معافیت انتقال مجدد در صورت واگذاری به ارث در قسمت دوم همین ماده بقیاس اولویت مفید اثبات این است که به چنین انتقالی هم مالیات تعلق نمی‌گیرد از این رو به استناد ماده 170 قانون اساسی و ماده 25 قانون دیوان عدالت اداری تقاضای رسیدگی و صدور حکم به ابطال بخشنامه می‌نمایم مشتکی‌عنه در ضمن لایحه شماره 20/914- 30/4/62 اظهار نموده که مستنبط از حکم صدر ماده 181 قانون مالیات مستقیم‌ایکه عموم کلمه به‌نحوی اختصاص به معامله جدید دارد و عدم شمول مالیات مشروط بر آن است که انتقال طبق یکی از عقود معنیه که وقوع معامله را مدلل و مستند نماید انجام یابد و به عبارت دیگر به‌نحوی از انحاء معامله جدیدی که از نظر شرایط اساسی منطبق با مدلول 190 قانون مدنی باشد واقع و سبب انتقال شده باشد و ن. ب. ا. انتقالی از طریق ارث به موجب احکام تشریعی و قانون مدنی انتقال قهری محسوب می‌شود لذا اختصاص عنوان معامله جدید به انتقالات قهری فاقد وجاهت قانونی است علاوه بر این در صورتی که مراد قانون‌گزار در صدر ماده 181 ناظر بر انتقال از طریق ارث هم بوده این معنی را همان‌طوری که در قسمت اخیر ماده مزبور که عیناً نقل می‌شود... و اگر همین مال بعداً به موجب معامله مجدد با به صورت ارث در ثانی بانتقال گیرنده اول واگذار گردد.... تصریح نموده است مورد توجه قرار می‌داد. جلسه هیات عمومی دیوان عدالت اداری در روز 21/9/62 به ریاست حضرت حجت‌الاسلام … رضوانی و با حضور روسای شعب دیوان تشکیل گردید و در باره شکایت آقای … به کلاسه 62/143 که از شعبه ششم جهت اجراء مقررات ماده 25 قانون دیوان عدالت اداری به هیات عمومی ارسال شده طی کلاسه 62/66 هیات عمومی مورد بررسی قرار گرفت هیات عمومی پس از بررسی‌های لازم از شکایت شاکی و مستندات و دلایل ارائه شده و مدافعات طرف شکایت و مشاوره و تبادل نظر در باره ماده 181 قانون مالیات‌های مستقیم و بخشنامه شماره 10243 مورخه 14/10/59 با اعلام ختم رسیدگی باتقاق آراء مبادرت به صدور رای می‌نماید: قسمت اخیر بند 2 بخشنامه شماره 10243 که مورد اعتراض شاکی قرار گرفته و ابطال آن را خواستار شده به دلایل زیر مغایرتی با ماده 181 قانون ندارد زیرا: 1- ماده 181 قانون مالیات‌های مستقیم به شرح بین‌الهلالین (در مورد معاملات مذکور در ماده 180 هر گاه مال مورد انتقال به‌نحوی مجدداً به انتقال دهنده انتقال یابد معامله جدید مشمول مالیات نخواهد بود) فقط انتقالی را از پرداخت مالیات معاف دانسته که به صورت معامله جدید به انتقال دهنده اولی واگذار گردد نه به صورت ارث و قهری زیرا کلمه به‌نحوی اگر شامل ارث هم بشود اما در ذیل که معافیت از مالیات را منحصراً در مورد انتقال از طریق معامله دانسته استفاده می‌شود که مقصود از کلمه (به‌نحوی) در صدر هم انتقال از طریق معامله است. 2- مستفاد از قسمت اخیر ماده قانون که عیناً نقل می‌شود (واگر همین مال بعداً به موجب معامله مجدد یا به صورت ارث در ثانی بانتقال گیرنده اول واگذار گردد انتقال مجدد هم از پرداخت مالیات معاف است) این است که قانون‌گذار در مورد انتقال به ارث در تمام مراحل توجه کامل داشته و معافیت از پرداخت مالیات بر ارث را اختصاص به قسمت اخیر ماده داده است و نسبت به صدر ماده انتقالی را که به صورت معامله واقع شده از پرداخت مالیات معاف دانسته نه انتقال قهری و به صورت ارث را و موید این مطالب صراحت ذیل ماده 181 به معافیت از پرداخت مالیات در مورد انتقال به نحو ارث باشد با معامله مجدد و اما در صدر ماده فوق‌الذکر انتقال مقید به صورت معامله را مشمول مالیات ندانسته بنا بمراتب شکایت شاکی موجه به نظر نمی‌رسد.