رای وحدت رویه شماره ۱۳۶۹ مورخ ۱۳۸۶/۱۱/۲۱ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری بر اساس تصمیم مورخ ۱۳۸۱/۱۰/۲۴ کمیته استانی احراز مشاغل سخت و زیان آور مبنی بر کاهش یا حذف بسیاری از مشاغل کارخانه سیمان از فهرست مشاغل مذکور، برخورداری از مزایای آن جواز قانونی ندارد.

کلاسه پرونده:۵۵۸/۸۶ شاکی:آقای …:اعلام تعارض آراء صادره از شعب ۲، ۴، ۱۵، ۱۷، ۳۲ و شعبه اول تجدیدنظر دیوان عدالت اداری تاریخ رای:یکشنبه ۲۱ بهمن ۱۳۸۶ شماره دادنامه: ۱۳۶۹

الف- شعبه هفدهم در رسیدگی به پرونده‎های کلاسه ۸۵/۶۳۸، ۸۴/۲۷۳۶، ۸۵/۶۳۵، ۸۵/۶۳۲، ۸۵/۶۴۰، ۸۵/۶۳۳ موضوع شکایت شکات به طرفیت کمیته بررسی کارهای سخت و زیان آور استان تهران به خواسته اجرای مفاد صورتجلسه مورخ ۱۳۶۸/۴/۱۲ در مورد سخت و زیان آور بودن کلیه مشاغل کارخانه سیمان تهران به شرح دادنامه‎های شماره ۳۰۰۷ مورخ ۱۳۸۵/۱۰/۵ و شماره ۲۱۶۵ مورخ ۱۳۸۵/۸/۱۳ و شماره ۳۱۹۱ مورخ ۱۳۸۵/۱۰/۲۰ و شماره ۳۱۹۴ مورخ ۱۳۸۵/۱/۲۰ و شماره ۳۱۸۹ مورخ ۱۳۸۵/۱۰/۲۰ و شماره ۳۱۹۳ مورخ ۱۳۸۵/۱۰/۲۰ چنین رای صادر نموده است، با عنایت به اینکه لازمه برخورداری از مزایای تبصره ۲ الحاقی به ماده ۷۶ از قانون تامین اجتماعی احراز سخت و زیان آور بودن شغل در کمیته استانی بوده و کمیته استانی بر مبنای گزارش بازرسان وزارت کار و امور اجتماعی و کارشناسان بهداشت حرفه‎ای وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و با لحاظ آیین‎نامه اجرایی ماده مذکور و سایر مدارک و مستندات در مورد سخت و زیان آوری مشاغل اعلام نظر می‎نماید و ب. ت. ب. اینکه صورتجلسه مورخ ۱۳۶۸/۴/۱۲ دایر بر سخت وز یان آور بودن کلیه مشاغل کارخانه سیمان مربوط به ۱۷ سال قبل مورد استناد خواهان بوده و در وضعیت فعلی ب. ت. ب. تهمیدات اتخاذی از جانب مسیولین کارخانه سیمان تهران شرایط سخت و زیان آوری بسیاری از مشاغل حذف یا کاهش یافته و مضافاً نمی‎توان نظریه کمیته استانی مربوط به ۱۷ سال قبل که منطبق بر اوضاع و احوال و شرایط خاصه آن زمان کارخانه بوده به وضعیت فعلی و کنونی کارخانه مذکور تعمیم نمود. علیهذا ب. ت. ب. اینکه کمیته فنی علیرغم بازدید مجدد از کارخانه توسط کارشناسان وضعیت شغلی خواهان را جز مشاغل سخت و زیان آور تشخیص ننموده، فلذا دعوی مطروحه را غیر وارد تشخیص و حکم بـه رد آن صادر و اعلام می‎دارد. ب-۱- شعبه دوم در رسیدگی بـه پرونده کلاسـه ۸۳/۵۹۸ موضوع شکایت آقای … به طرفیت کمیته بررسی کارهای سخت و زیان آور استان تهران به خواسته، اجرای مفاد صورتجلسه مورخ ۱۳۶۸/۴/۱۲ در ارتباط با کارهای سخت و زیان آور به شرح دادنامه شماره ۱۴۲۹ مورخ ۱۳۸۳/۷/۴ چنین رای صادر نموده است، .. ب. ت. ب. صورتجلسه مورخ ۱۳۶۸/۴/۱۲ کمیته بررسی کارهای سخت و زیان آور که به اتفاق آراء کلیه مشاغل موجود در کارخانه سیمان تهران را با عطف توجه به مفاد مواد ۱ و ۲ و ۳ آیین‎نامه کارهای سخت و زیان آور و نامه شماره ۴۷۷۵ مورخ ۱۳۶۶/۱۰/۸ مرکز تحقیقات و تعلیمات حفاظت و بهداشت کار که بیان داشته، مادامی که کارخانه سیمان تهران در جوار کارخانه ایرانیت قرار دارد، سخت وز یان آور تشخیص و اجرای تبصره ۴ قانون بازنشستگی پیش از موعد منضم به بخشنامه ۵۷۷ فنی را در مورد آنان بلامانع اعلام می‎دارد و التفاتاً به اینکه دلیل و مدرکی در پرونده مشهود و معلوم نگردید که حکایت از بکارگیری تمهیدات بهداشتی، ایمنی و تدابیر فنی مناسب توسط کارفرما سختی و زیان آوری آن را منتفی نموده باشد و چنین ادعایی نیز از سوی خوانده صورت نگرفته، بناء علیهذا و با امعان نظر به تحقیقات معموله توسط مرکز تحقیقات وزارت کار، کماکان کارخانه سیمان تهران از حیث رعایت موارد استاندارد کار برای کارگران شاغل در آن غیر استاندارد تشخیص داده شده و مواردی که معروض افتاد حاکی از آن است که صورتجلسه موضوع خواسته در ستون دادخواست به قوت خود باقی و شامل حال شاکی نیز می‎گردد از این رو حکم به ورود شکایت صادر و اعلام می‎گردد. ب-۲- شعبه نهم تجدیدنظر در رسیدگی به پرونده کلاسه ۸۳/۱۵۵۰ موضوع تقاضای تجدیدنظر نسبت به دادنامه شماره ۱۴۲۹ مورخ ۱۳۸۳/۷/۴ شعبه دوم به شرح دادنامه شماره ۲۰۴ مورخ ۱۳۸۴/۲/۲۱ دادنامه بدوی را عیناً تایید نموده است. ج- شعبه پانزدهم در رسیدگی به پرونده کلاسه ۸۴/۱۱۱۸ موضوع شکایت آقای … به طرفیت کمیته بررسی مشاغل سخت و زیان آور استان تهران به خواسته اعتراض به نظریه کمیته بررسی مشاغل سخت و زیان آور به شرح دادنامه شماره ۱۱۸۶ مورخ ۱۳۸۵/۵/۹ حکم به ورود شکایت شاکی صادر نموده است. د- شعبه چهارم در رسیدگی به پرونده کلاسه ۸۴/۱۴۴۳ موضوع شکایت آقای … به طرفیت، کمیته بررسی کارهای سخت و زیان آور استان تهران به خواسته اجرای مفاد صورت جلسه مورخ ۱۳۶۸/۴/۱۲ به شرح دادنامه شماره ۶۱۱ مورخ ۱۳۸۵/۲/۱۶ حکم به ورود شکایت شاکـی صادر نموده است. ه- شعبه اول تجدیدنظر در رسیدگی بـه پرونده کلاسـه ۸۵/۱۸۲۹ موضوع تقاضای تجدیدنظر آقای … به دادنامه شماره ۱۱۵۰ مورخ ۱۳۸۴/۷/۲۴ شعبه سیزدهم به شرح دادنامه شماره ۱۶۰۸ مورخ ۱۳۸۵/۷/۲۶ چنین رای صادر نموده است... دلیل و مدرکی که حکایت از به کارگیری تمهیدات بهداشتی ایمنی و تدابیر فنی مناسب توسط کارفرما که سختی وز یان آور آن را منتفی نموده باشد، مشهود نمی‎باشد و دلیلی بر از بین رفتن همجواری کارخانه ایرانیت با کارخانه سیمان که از علل مهم به شمار آمدن مشاغل کارخانه سیمان در عداد کارهای سخت و زیان آور است در پرونده مشاهده نمی‎گردد. لذا ضمن نقض دادنامه بدوی حکم به ورود شکایت شاکی صادر و اعلام می‎گردد. و- شعبه ۳۲ دیوان در رسیدگی به پرونده کلاسه ۸۵/۱۳۵۸۱ موضوع شکایت علی حاجی هزدارانی به طرفیت کمیته بررسی کارهای سخت و زیان آور به خواسته اجرای صورتجلسه مورخ ۱۳۶۸/۴/۱۲ به شرح دادنامه شماره ۱۳۵۸۱ مورخ ۱۳۸۵/۹/۲۹ چنین رای صادر نموده است، ب. ت. ب. اینکه صورتجلسه ۱۳۶۸/۴/۱۲ مصون از تعرض باقی مانده و ب. ت. ب. اعتبار قانونی ایجاد حق مکتسبه برای شاغلین به کارهای مذکور در کارخانه سیمان و اینکه از سوی مراجع قانونی دلیلی برای نفی چنین حقی تصویب نشده است بنابراین شکایت شاکی در این حد که از مزایای مشاغل سخت و زیان آور استفاده نماید، وارد و حکم به ورود شکایت صادر و اعلام می‎گردد. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق با حضور روسا و مستشاران و دادرسان علی‎البدل شعب دیوان تشکیل و پس از بحث و بـررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء ضمن تشخیص تعارض در آراء فوق‎الذکر بـه شرح آتی مبادرت بـه صدور رای می‎نماید. رای هیات عمومی هرچند کمیته استانی ذیصلاح به شرح نظریه مورخ ۱۳۶۸/۴/۱۲ مطلق مشاغل کارخانه سیمان تهران فارغ از ماهیت آنها را بلحاظ مجاورت با کارخانه ایرانیت و آثار زیانبار ناشی از فعالیت آن کارخانه از نوع مشاغل سخت و زیان آور تشخیص داده و در مدت اعتبار خود واجد آثار قانونی مربوط است، لیکن کمیته صلاحیتدار مربوط ب. ت. ب. اتخاذ تدابیر لازم در جهت تدارک امکانات حفاظتی و بهداشتی و فنی و ایمنی و اعمال روشهای مناسب و مطلوب کـه موجب انتفاء زمینـه و موقعیت و شرایط سخت و زیان آور نسبت بـه برخی از مشاغل کارخانه شده در فهرست مشاغل سخت و زیان آور سیمان تهران تجدیدنظر به عمل آورده و به شرح تصمیم مورخ ۱۳۸۱/۱۰/۲۴ فهرست مشاغلی را که با عنایت به ماهیت آنها، سخت و زیان آور نبوده از فهرست قبلی مستثنی نموده است، بنابراین استناد به تصمیم مورخ ۱۳۶۸/۴/۱۲ و برخورداری از امتیازات قانونی کارهای سخت و زیان آور بر اساس مشاغلی که در مورخ ۱۳۸۱/۱۰/۲۴ سخت وز یان آور شناخته نشده است از تاریخ اخیرالذکر محمل قانونی ندارد و دادنامه‎های شماره ۲۱۶۵ مورخ ۱۳۸۵/۸/۱۳ و ۳۰۰۷، ۳۱۸۹، ۳۱۹۱، ۳۱۹۳ و ۳۱۹۴ مورخ ۱۳۸۵/۱۰/۲۰ شعبه هفدهم مبنی بر رد شکایت شاکیان در حدی که متضمن این معنی است، موافق اصول و موازین قانونی شناخته می‎شود. این رای به استناد بند ۲ ماده ۱۹ و ماده ۴۳ قانون دیوان عدالت اداری برای شعب دیوان و سایر مراجع اداری ذیربط در موارد مشابه لازم‎الاتباع است. رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری text = matn.replace(regex, '$1'); $('#Div_1').html(text); if (parseInt(navigator.appVersion) $("a[name=copy_pre]").click(function () { range.selectNodeContents(el); sel.removeAllRanges(); sel.addRange(range); showNotification1(); }.box.comment-form .form-group { }fieldset { }.btncss{ رای وحدت رویه شماره 1369 مورخ 1386/11/21 هیات عمومی دیوان عدالت اداری در پرونده با کلاسه 558/86، موضوع تعارض آراء صادره از شعب مختلف دیوان عدالت اداری در خصوص سخت و زیان‌آور بودن مشاغل کارخانه سیمان تهران مورد بررسی قرار گرفت. شعبه هفدهم، با استناد به ماده 76 قانون تامین اجتماعی و نظر کمیته‌های فنی، دعوی شاکیان که به استناد صورتجلسه مورخ 1368/04/12 خواهان احراز سخت و زیان‌آوری مشاغل بودند را رد کرد و اعلام نمود که شرایط سخت و زیان‌آوری بسیاری از مشاغل به دلیل تدابیر اتخاذ شده تغییر یافته است. در مقابل، شعبه‌های دیگر، از جمله شعبه دوم و پانزدهم، بر اساس همان صورتجلسه و عدم ارائه مدارک کافی از سوی کارفرما مبنی بر بهبود شرایط، حکم به ورود شکایت شاکیان صادر کردند. هیات عمومی دیوان با بررسی این تعارض، به این نتیجه رسید که استناد به صورتجلسه 1368/04/12 به دلیل تجدیدنظر در فهرست مشاغل سخت و زیان‌آور در تاریخ 1381/10/24 و عدم شمول مشاغل جدید بر اساس آن، محمل قانونی ندارد. بنابراین، آراء شعبه هفدهم در رد شکایت شاکیان را تایید و لازم‌الاجرا اعلام کرد. این تصمیم به استناد بند 2 ماده 19 و ماده 43 قانون دیوان عدالت اداری برای سایر مراجع نیز الزامی است.

الف- شعبه هفدهم در رسیدگی به پرونده‌های کلاسه 85/638، 84/2736، 85/635، 85/632، 85/640، 85/633 موضوع شکایت شکات به طرفیت کمیته بررسی کارهای سخت و زیان آور استان تهران به خواسته اجرای مفاد صورتجلسه مورخ 1368/04/12 در مورد سخت و زیان آور بودن کلیه مشاغل کارخانه سیمان تهران به شرح دادنامه‌های شماره 3007 مورخ 1385/10/05 و شماره 2165 مورخ 1385/08/13 و شماره 3191 مورخ 1385/10/20 و شماره 3194 مورخ 1385/01/20 و شماره 3189 مورخ 1385/10/20 و شماره 3193 مورخ 1385/10/20 چنین رای صادر نموده است، با عنایت به اینکه لازمه برخورداری از مزایای تبصره 2 الحاقی به ماده 76 از قانون تامین اجتماعی احراز سخت و زیان آور بودن شغل در کمیته استانی بوده و کمیته استانی بر مبنای گزارش بازرسان وزارت کار و امور اجتماعی و کارشناسان بهداشت حرفه‌ای وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و با لحاظ آیین‌نامه اجرایی ماده مذکور و سایر مدارک و مستندات در مورد سخت و زیان آوری مشاغل اعلام نظر می‌نماید و ب. ت. ب. اینکه صورتجلسه مورخ 1368/04/12 دایر بر سخت وز یان آور بودن کلیه مشاغل کارخانه سیمان مربوط به 17 سال قبل مورد استناد خواهان بوده و در وضعیت فعلی ب. ت. ب. تهمیدات اتخاذی از جانب مسئولین کارخانه سیمان تهران شرایط سخت و زیان آوری بسیاری از مشاغل حذف یا کاهش یافته و مضافاً نمی‌توان نظریه کمیته استانی مربوط به 17 سال قبل که منطبق بر اوضاع و احوال و شرایط خاصه آن زمان کارخانه بوده به وضعیت فعلی و کنونی کارخانه مذکور تعمیم نمود. علیهذا ب. ت. ب. اینکه کمیته فنی علیرغم بازدید مجدد از کارخانه توسط کارشناسان وضعیت شغلی خواهان را جز مشاغل سخت و زیان آور تشخیص ننموده، فلذا دعوی مطروحه را غیر وارد تشخیص و حکم به رد آن صادر و اعلام می‌دارد. ب-1- شعبه دوم در رسیدگی به پرونده کلاسه 83/598 موضوع شکایت آقای … به طرفیت کمیته بررسی کارهای سخت و زیان آور استان تهران به خواسته، اجرای مفاد صورتجلسه مورخ 1368/04/12 در ارتباط با کارهای سخت و زیان آور به شرح دادنامه شماره 1429 مورخ 1383/07/04 چنین رای صادر نموده است،.. ب. ت. ب. صورتجلسه مورخ 1368/04/12 کمیته بررسی کارهای سخت و زیان آور که به اتفاق آراء کلیه مشاغل موجود در کارخانه سیمان تهران را با عطف توجه به مفاد مواد 1 و 2 و 3 آیین‌نامه کارهای سخت و زیان آور و نامه شماره 4775 مورخ 1366/10/08 مرکز تحقیقات و تعلیمات حفاظت و بهداشت کار که بیان داشته، مادامی که کارخانه سیمان تهران در جوار کارخانه ایرانیت قرار دارد، سخت وز یان آور تشخیص و اجرای تبصره 4 قانون بازنشستگی پیش از موعد منضم به بخشنامه 577 فنی را در مورد آنان بلامانع اعلام می‌دارد و التفاتاً به اینکه دلیل و مدرکی در پرونده مشهود و معلوم نگردید که حکایت از بکارگیری تمهیدات بهداشتی، ایمنی و تدابیر فنی مناسب توسط کارفرما سختی و زیان آوری آن را منتفی نموده باشد و چنین ادعائی نیز از سوی خوانده صورت نگرفته، بناء علیهذا و با امعان نظر به تحقیقات معموله توسط مرکز تحقیقات وزارت کار، کماکان کارخانه سیمان تهران از حیث رعایت موارد استاندارد کار برای کارگران شاغل در آن غیر استاندارد تشخیص داده شده و مواردی که معروض افتاد حاکی از آن است که صورتجلسه موضوع خواسته در ستون دادخواست به قوت خود باقی و شامل حال شاکی نیز می‌گردد از این رو حکم به ورود شکایت صادر و اعلام می‌گردد. ب-2- شعبه نهم تجدیدنظر در رسیدگی به پرونده کلاسه 83/1550 موضوع تقاضای تجدیدنظر نسبت به دادنامه شماره 1429 مورخ 1383/07/04 شعبه دوم به شرح دادنامه شماره 204 مورخ 1384/02/21 دادنامه بدوی را عیناً تایید نموده است. ج- شعبه پانزدهم در رسیدگی به پرونده کلاسه 84/1118 موضوع شکایت آقای … به طرفیت کمیته بررسی مشاغل سخت و زیان آور استان تهران به خواسته اعتراض به نظریه کمیته بررسی مشاغل سخت و زیان آور به شرح دادنامه شماره 1186 مورخ 1385/05/09 حکم به ورود شکایت شاکی صادر نموده است. د- شعبه چهارم در رسیدگی به پرونده کلاسه 84/1443 موضوع شکایت آقای … به طرفیت، کمیته بررسی کارهای سخت و زیان آور استان تهران به خواسته اجرای مفاد صورت جلسه مورخ 1368/04/12 به شرح دادنامه شماره 611 مورخ 1385/02/16 حکم به ورود شکایت شاکی صادر نموده است. ه‌- شعبه اول تجدیدنظر در رسیدگی به پرونده کلاسه 85/1829 موضوع تقاضای تجدیدنظر آقای … به دادنامه شماره 1150 مورخ 1384/07/24 شعبه سیزدهم به شرح دادنامه شماره 1608 مورخ 1385/07/26 چنین رای صادر نموده است... دلیل و مدرکی که حکایت از به کارگیری تمهیدات بهداشتی ایمنی و تدابیر فنی مناسب توسط کارفرما که سختی وز یان آور آن را منتفی نموده باشد، مشهود نمی‌باشد و دلیلی بر از بین رفتن همجواری کارخانه ایرانیت با کارخانه سیمان که از علل مهم به شمار آمدن مشاغل کارخانه سیمان در عداد کارهای سخت و زیان آور است در پرونده مشاهده نمی‌گردد. لذا ضمن نقض دادنامه بدوی حکم به ورود شکایت شاکی صادر و اعلام می‌گردد. و- شعبه 32 دیوان در رسیدگی به پرونده کلاسه 85/13581 موضوع شکایت علی حاجی هزدارانی به طرفیت کمیته بررسی کارهای سخت و زیان آور به خواسته اجرای صورتجلسه مورخ 1368/04/12 به شرح دادنامه شماره 13581 مورخ 1385/09/29 چنین رای صادر نموده است، ب. ت. ب. اینکه صورتجلسه 1368/04/12 مصون از تعرض باقی مانده و ب. ت. ب. اعتبار قانونی ایجاد حق مکتسبه برای شاغلین به کارهای مذکور در کارخانه سیمان و اینکه از سوی مراجع قانونی دلیلی برای نفی چنین حقی تصویب نشده است بنابراین شکایت شاکی در این حد که از مزایای مشاغل سخت و زیان آور استفاده نماید، وارد و حکم به ورود شکایت صادر و اعلام می‌گردد. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق با حضور روسا و مستشاران و دادرسان علی‌البدل شعب دیوان تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء ضمن تشخیص تعارض در آراء فوق‌الذکر به شرح آتی مبادرت به صدور رای می‌نماید. هرچند کمیته استانی ذیصلاح به شرح نظریه مورخ 1368/04/12 مطلق مشاغل کارخانه سیمان تهران فارغ از ماهیت آنها را به لحاظ مجاورت با کارخانه ایرانیت و آثار زیانبار ناشی از فعالیت آن کارخانه از نوع مشاغل سخت و زیان آور تشخیص داده و در مدت اعتبار خود واجد آثار قانونی مربوط است، لیکن کمیته صلاحیتدار مربوط ب. ت. ب. اتخاذ تدابیر لازم در جهت تدارک امکانات حفاظتی و بهداشتی و فنی و ایمنی و اعمال روشهای مناسب و مطلوب که موجب انتفاء زمینه و موقعیت و شرایط سخت و زیان آور نسبت به برخی از مشاغل کارخانه شده در فهرست مشاغل سخت و زیان آور سیمان تهران تجدیدنظر به عمل آورده و به شرح تصمیم مورخ 1381/10/24 فهرست مشاغلی را که با عنایت به ماهیت آنها، سخت و زیان آور نبوده از فهرست قبلی مستثنی نموده است، بنابراین استناد به تصمیم مورخ 1368/04/12 و برخورداری از امتیازات قانونی کارهای سخت و زیان آور بر اساس مشاغلی که در مورخ 1381/10/24 سخت وز یان آور شناخته نشده است از تاریخ اخیرالذکر محمل قانونی ندارد و دادنامه‌های شماره 2165 مورخ 1385/08/13 و 3007، 3189، 3191، 3193 و 3194 مورخ 1385/10/20 شعبه هفدهم مبنی بر رد شکایت شاکیان در حدی که متضمن این معنی است، موافق اصول و موازین قانونی شناخته می‌شود. این رای به استناد بند 2 ماده 19 و ماده 43 قانون دیوان عدالت اداری برای شعب دیوان و سایر مراجع اداری ذیربط در موارد مشابه لازم‌الاتباع است. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری آرای وحدت رویه به شمارههای 1369 مورخ 21/11/1386 و 446، 455 و 531 مورخ 19/10/1390 رعایت تقدم و تأخر در خصوص نظریات کمیته استانی تشخیص مشاغل سخت و زیانآور