1- تجدیدنظرخواهی از حکم صادره در دعوی اعتراض ثالث2- اثر نقض رأی در دیوان عالی کشور متعاقب اعاده دادرسی

رأی شعبه دیوان عالی کشور برابر محتویات پرونده آقای م. الف. و خانم …. ق. به وکالت از 1- ق.الف. 2- م. 3- د. 4- ن. 5- س. 6- م.س. 7- ش. 8- الف. شهرت تمامی آنها م. نیمه 9- ع. ن.و. دادخواست اعتراض ثالث نسبت به دادنامه شماره 1649 مورخ 80/9/21 صادره از شعبه اول دادگاه حقوقی نطنز تقدیم که در لایحه آمده است مورث موکلین در تاریخ 1350/8/15 دو دانگ از مزرعه معروف به تاج آباد پلاک ثبتی 160 اصلی واقع در بخش 11 ثبتی نطنز را از مالک آن ..... خریداری نمود و ثمن آن را تماما پرداخت کرد و چهار دانگ از زمین مذکور متعلق به آقای .... بود که پس از مجهول المالک اعلام شدن طی دادنامه 4946 مورخ 74/12/12 به نفع بنیاد مستضعفان و جانبازان اصفهان مصادره شد در حالیکه آقای .... فقط مالک چهار دانگ بوده است نه شش دانگ و دو دانگ دیگر در تصرف مورث خواهان (موکلین فوق الذکر) قرار داشت پس از صدور حکم به نفع بنیاد مستضعفان اقدام به فروش کل زمین به آقای ح. مؤمنی طامه با انتقال سند رسمی نموده است و وکلای معترضین ثالث تقاضای الغای دادنامه معترض عنه را نموده اند و آقای ح. مؤمنی طامه (خوانده) با بیان اینکه اخذ سند بصورت صحیح و قانونی و با انجام مراحل قانونی آگهی به نفع بنیاد صورت گرفته است و پس از صدور سند رسمی و پس از انجام تشریفات قانونی به اینجانب فروخته شده پس از طرح دعوی در دادگاه مربوطه و تعیین کارشناس و اخذ نظر کارشناس آن دادگاه طی دادنامه شماره 565 مورخ 91/9/28 اقدام به نقض دادنامه معترض عنه به شماره 1649 مورخ 80/9/21 را نموده و خواندگان (بنیاد مستضعفان و ح. مؤمنی) را به پرداخت خسارت دادرسی محکوم نموده است نسبت به رأی اخیر تجدیدنظر خواهی شد و شعبه 22 دادگاه تجدیدنظر اصفهان با استدلال به اینکه «دعوی مطروحه در قالب اعتراض ثالث نسبت به رأی قطعی شماره 1649 مورخ 80/9/21 رسیدگی گردید و این دادگاه (تجدیدنظر) قانونا مجاز به ارزیابی و اظهار نظر نسبت به رأی قطعی نمی باشد لذا رأی معترض عنه قابلیت تجدیدنظر خواهی را نداشته قرار رد تجدیدنظر خواهی صادر نموده است، بنیاد مستضعفان اصفهان نسبت به دادنامه تجدیدنظر تقاضای اعمال ماده 18 اصلاحی نمود و رئیس کل استان اصفهان پرونده را به دفتر رئیس قوه قضائیه ارسال و پرونده به کمیسیون شماره 8 معاونت قضائی قوه قضائیه ارجاع و کمیسیون مذکور با تهیه گزارش به شماره 2944 مورخ 92/12/12 دادخواهی بنیاد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامی اصفهان را وارد و موجه دانسته است و استدلال شعبه 22 دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان را خلاف بین شرع و قانون اعلام کرده است زیرا 1- دادگاه تجدیدنظر شعبه 22 اصفهان مستند نظر خود را اعلام نکرد 2- وقتی دادگاه بدوی نسبت به اعتراض ثالث نظر می دهد این رأی قابل تجدیدنظر است چون رسیدگی به دعوی ثالث در دادگاه بدوی رسیدگی ابتدائی است و مقررات مواد 330 و 331 قانون آئین دادرسی مدنی در مورد آن مجری است و نظریه 329 مورخ 1379/1/29 اداره حقوقی و ماده 420 قانون مذکور تصریح دارد که ترتیب دادرسی مانند ترتیب دادرسی نخستین است که یکی از ویژگیهای دادرسی نخستین، تجدیدنظر خواهی است مگر اینکه قانونا قطعی باشد در نتیجه رأی دادگاه تجدیدنظر را خلاف بین شرع و قانون دانسته است چون رأی دادگاه تجدیدنظر قطعی است نه بدوی و در حقیقت یک مرحله از دادرسی را از دادخواه سلب نموده است و نهایت با بیان اینکه برابر ماده 18 اصلاحی قانون آئین دادرسی پیشنهاد رسیدگی مجدد در شعبه هم عرض دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان را نموده و نسبت به رأی بدوی از حیث ماهیتی اظهار نظر نشد چون هنوز یک مرحله از دادخواهی باقی است پرونده به دستور رئیس قوه به دیوانعالی ارسال و به این شعبه ارجاع گردید اکنون با تهیه گزارش لازم معد برای صدور رأی مقتضی م. ب..هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره 241 - 92/3/19 تجدیدنظر خواسته صادر شده از شعبه 22 دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان پس از گزارش عضو ممیز و مشاوره چنین اتخاذ تصمیم می نماید: رأی شعبه ب. ت. ب. محتویات پرونده های بدوی و تجدید نظرو مستندات ابرازی طرفین دادنامه شماره 241 - 92/3/29 که از آن تقاضای اعمال ماده 18 و در نهایت اعمال ماده 477 ق.آ.د.ک گردیده است ب. ت. ب. استدلال دادگاه تجدیدنظر مذکور به این نحو (ن. ب. ا. دعوای مطروحه در قالب اعتراض نسبت به رأی قطعی به شماره 1649 - 80/9/27 رسیدگی گردیده و این دادگاه قانونا مجاز به ارزیابی و اظهار نظر رأی قطعی نمی باشد رأی معترض عنه قابلیت تجدیدنظر خواهی را نداشته و مستندا به ماده 330 ق.آ.د.م قرار رد تجدیدنظر خواهی صادر و اعلام می گردد و این رأی قطعی است) این رأی مخدوش و قابل نقض است زیرا 1- اگر دادنامه مذکور قطعی نبود شامل اعتراض و تجدیدنظر عادی بوده است که برابر مقررات از آن واخواهی یا تجدیدنظر خواهی می شد و برابر موازین رسیدگی و حکم صادر می گردید. 2- اعتراض ثالث به اطلاق ماده 417 ق مذکور هم به رأی غیرقطعی و هم به رأی قطعی متوجه می شود. 3- دادنامه تجدیدنظر خواسته به شماره 565 - 91/9/28 صادر شده از ناحیه دادرسی دادگاه عمومی نطنز طبق ماده 331 ق.آ.د.م غیر قطعی و قابل تجدیدنظر خواهی است بنابراین استدلال دادگاه تجدیدنظر فوق الذکر صحیح نبوده و قابل نقض م. ب.. 4- ن. ب. ا. این شعبه به تجویز ماده 477 ق.آ.د.ک مکلف است دادنامه مورد تقاضای اعمال ماده مذکور را نقض و رسیدگی نماید بنابراین دادنامه شماره 241 - 92/3/19 نقض و به شرح آتی رسیدگی می گردد. الف- چون خواهان های اعتراض ثالث مدعی هستند که ملک پلاک 160 اصلی واقع در بخش 11 نطنز متعلق به مورث فروشنده به مورث خ. ه. بعنوان سهم دختر دو دانگ است و متعلق سهم پسر چهار دانگ است این دانگ موردادعانیست و این چهار دانگ مصادره گردیده و در مرحله ثانی توسط بنیاد مستضعفان (ت. ن. خ. ردیف 1) به ت. ن. خ. ردیف دوم (آقای ح. مؤمنی طامه) بصورت شش دانگ فروخته شده است، که مورد اعتراض ثالث خواهان های بدوی واقع گردیده است، لزوما بررسی اصل مالکیت خانم....و آقای ..... ضروری است. ب- مستندا به ماده 290 ق آئین دادرسی مدنی به دادگاه بدوی صادر کننده حکم بدوی نطنز نیابت قضائی داده می شود تا از اداره ثبت اسناد نطنز استعلام گردد تا دقیقا پاسخ دهند شش دانگ پلاک 160 اصلی از بخش 11 نطنز توسط چه شخصی و نسبت به چه مقداری تقاضای ثبت گردیده و در نهایت بنام چه شخصی و نسبت چه مقدار ثبت گردیده و قطعی شده است. د- طرفین دعوی اصلی مجددا دعوت شوند و دقیقا بیان دارند مستند مالکیت هر یک از آنها به نسبت سهم مورد ادعا چه م. ب. اگرچه مستندات اجمالا ملاحظه گردیده است. هـ- تحقیق شود دادنامه ای که سهم ..... توسط آن مصادره شده در چه مرجع قضائی رسیدگی و اصدار یافته و یک نسخه از رأی تهیه و ضمیمه گردد و درباره قطعیت آن دادنامه هم تحقیق شود از ناحیه چه مرجع مافوق بررسی و تأیید شده است و آن دادنامه هم تهیه و ضمیمه گردد. ز- به نیابت از این مرجع به استناد ماده 199 ق.آ.د.م هرگونه تحقیقی که در منطقه میسر است از طرفین دعوی و سایر مراجع اداری از جمله سازمان جهاد کشاورزی درباره مالکیت و نسق زراعی طرفین در خصوص پلاک یاد شده اقدام گردد. ح- اگر ملک به ارث منتقل شد گواهی حصر وراثت ارائه گردد و ب. ت. ب. گذشت زمان بر پرونده ضرورت دارد نسبت به انجام نیابت قضائی تسریع گردد. جعفر الهی (رئیس) یوسف هاشم پور (عضو معاون) فهرست شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی 1- تجدیدنظرخواهی از حکم صادره در دعوی اعتراض ثالث2- اثر نقض رأی در دیوان عالی کشور متعاقب اعاده دادرسی موضوع این پرونده، اعتراض شخص ثالث به دادنامه‌ای است که در تاریخ 21 آذر 1380 توسط شعبه اول دادگاه حقوقی نطنز صادر شده و به مالکیت یک زمین مرتبط م. ب.. معترضان ادعا می‌کنند که دو دانگ از یک مزرعه متعلق به متوفی آن‌ها است و چهار دانگ دیگر به مالک دیگری تعلق دارد که به نفع بنیاد مستضعفان مصادره شده است. آن‌ها خواستار ابطال دادنامه معترض عنه و بررسی مجدد مالکیت زمین هستند. طرف مقابل، مدعی است که سند انتقال به صورت قانونی و با رعایت تشریفات لازم صادر شده است. <br>دادگاه تجدیدنظر اصفهان، با استناد به ماده 330 قانون آیین دادرسی مدنی، قرار رد تجدیدنظرخواهی را صادر و اعلام کرد که نمی‌تواند به رای قطعی رسیدگی نماید. اما دیوان عالی کشور این رای را مخدوش دانسته و به دلایل متعدد، از جمله عدم قابلیت تجدیدنظر رای قطعی و ضرورت بررسی مالکیت اصلی، دادنامه تجدیدنظر خواسته را نقض کرد و دستور بررسی مجدد و انجام تحقیقات لازم را صادر نمود. دیوان همچنین به دادگاه بدوی نیابت قضایی برای استعلام از اداره ثبت اسناد و بررسی مستندات مالکیت طرفین اعطا کرده و تاکید نمود که در صورت انتقال ملک به ارث، گواهی حصر وراثت ارائه گردد. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/03/30 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: 1 - اعتراض ثالث هم نسبت به رای غیرقطعی و هم نسبت به رای قطعی، امکان پذیر است و در صورتی که رای غیرقطعی صادره از دادگاه بدوی مورد اعتراض ثالث قرار بگیرد، حکم صادره در این دعوی، قطعی نبوده و قابل تجدیدنظرخواهی است. 2 - در صورتی که دادگاه تجدیدنظر حکم تجدیدنظرخواسته را قطعی اعلام کرده و آن را قابل تجدیدنظرخواهی نداند، اما با تجویز اعاده دادرسی از جانب رییس قوه قضاییه، رای صادره در دیوان عالی کشور نقض شود، دیوان می‌تواند به موضوع تجدیدنظرخواهی ورود کرده و در این خصوص اظهارنظر ماهوی کند. رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه پنجاه و دوم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/03/30 - 13 : 00 قاضی: جعفر الهی قاضی: یوسف هاشم پور خلاصه جریان پرونده برابر محتویات پرونده آقای م. الف. و خانم …. ق. به وکالت از 1 - ق.الف. 2 - م. 3 - د. 4 - ن. 5 - س. 6 - م.س. 7 - ش. 8 - الف. شهرت تمامی آنها م. بیگی نیمه 9 - ع. ن.و. دادخواست اعتراض ثالث نسبت به دادنامه شماره --- مورخ 80/9/21 صادره از شعبه اول دادگاه حقوقی نطنز تقدیم که در لایحه آمده است مورث موکلین در تاریخ 1350/08/15 دو دانگ از مزرعه معروف به تاج آباد پلاک ثبتی --- اصلی واقع در بخش --- ثبتی نطنز را از مالک آن به نام خانم … خریداری نمود و ثمن آن را تماما پرداخت کرد و چهار دانگ از زمین مذکور متعلق به آقای … که پس از مجهول المالک اعلام شدن طی دادنامه --- مورخ 74/12/12 به نفع بنیاد مستضعفان و جانبازان اصفهان مصادره شد در حالی که آقای … مالک چهار دانگ بوده است نه شش دانگ و دو دانگ دیگر در تصرف مورث خواهان (موکلین فوق الذکر) قرار داشت پس از صدور حکم به نفع بنیاد مستضعفان اقدام به فروش کل زمین به آقای ح. مومنی طامه با انتقال سند رسمی نموده است و وکلای معترضین ثالث تقاضای الغای دادنامه معترض عنه را نموده‌اند و آقای ح. مومنی طامه (خوانده) با بیان اینکه اخذ سند به صورت صحیح و قانونی و با انجام مراحل قانونی آگهی به نفع بنیاد صورت گرفته است و پس از صدور سند رسمی و پس از انجام تشریفات قانونی به اینجانب فروخته شده پس از طرح دعوی در دادگاه مربوطه و تعیین کارشناس و اخذ نظر کارشناس آن دادگاه طی دادنامه شماره --- مورخ 91/9/28 اقدام به نقض دادنامه معترض عنه به شماره 1649 مورخ 80/9/21 را نموده و خواندگان (بنیاد مستضعفان و ح. مومنی) را به پرداخت خسارت دادرسی محکوم نموده است نسبت به رای اخیر تجدیدنظر خواهی شد و شعبه --- دادگاه تجدیدنظر اصفهان با استدلال به اینکه «دعوی مطروحه در قالب اعتراض ثالث نسبت به رای قطعی شماره 1649 مورخ 80/9/21 رسیدگی گردید و این دادگاه (تجدیدنظر) قانونا مجاز به ارزیابی و اظهار نظر نسبت به رای قطعی نمی‌باشد لذا رای معترض عنه قابلیت تجدیدنظر خواهی را نداشته قرار رد تجدیدنظر خواهی صادر نموده است، بنیاد مستضعفان اصفهان نسبت به دادنامه تجدیدنظر تقاضای اعمال ماده 18 اصلاحی نمود و رئیس کل استان اصفهان پرونده را به دفتر رئیس قوه قضائیه ارسال و پرونده به کمیسیون شماره 8 معاونت قضایی قوه قضائیه ارجاع و کمیسیون مذکور با تهیه گزارش به شماره 2944 مورخ 92/12/12 دادخواهی بنیاد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامی اصفهان را وارد و موجه دانسته است و استدلال شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان را خلاف بین شرع و قانون اعلام کرده است زیرا 1 - دادگاه تجدیدنظر شعبه --- اصفهان مستند نظر خود را اعلام نکرد 2 - وقتی دادگاه بدوی نسبت به اعتراض ثالث نظر می دهد این رای قابل تجدیدنظر است چون رسیدگی به دعوی ثالث در دادگاه بدوی رسیدگی ابتدائی است و مقررات مواد 330 و 331 قانون آیین دادرسی مدنی در مورد آن مجری است و نظریه 329 مورخ 1379/01/29 اداره حقوقی و ماده 420 قانون مذکور تصریح دارد که ترتیب دادرسی مانند ترتیب دادرسی نخستین است که یکی از ویژگیهای دادرسی نخستین، تجدیدنظر خواهی است مگر اینکه قانونا قطعی باشد در نتیجه رای دادگاه تجدیدنظر را خلاف بین شرع و قانون دانسته است چون رای دادگاه تجدیدنظر قطعی است نه بدوی و در حقیقت یک مرحله از دادرسی را از دادخواه سلب نموده است و نهایت با بیان اینکه برابر ماده 18 اصلاحی قانون آیین دادرسی پیشنهاد رسیدگی مجدد در شعبه هم عرض دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان را نموده و نسبت به رای بدوی از حیث ماهیتی اظهار نظر نشد چون هنوز یک مرحله از دادخواهی باقی است پرونده به دستور رئیس قوه به دیوانعالی ارسال و به این شعبه ارجاع گردید اکنون با تهیه گزارش لازم معد برای صدور رای مقتضی م. ب..هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره --- - 92/3/19 تجدیدنظر خواسته صادر شده از شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان پس از گزارش عضو ممیز و مشاوره چنین اتخاذ تصمیم می‌نماید: ب. ت. ب. محتویات پرونده های بدوی و تجدید نظرو مستندات ابرازی طرفین دادنامه شماره --- - 92/3/29 که از آن تقاضای اعمال ماده 18 و در نهایت اعمال ماده 477 ق.آ.د.ک گردیده است ب. ت. ب. استدلال دادگاه تجدیدنظر مذکور به این نحو (ن. ب. ا. دعوای مطروحه در قالب اعتراض نسبت به رای قطعی به شماره 1649 - 80/9/27 رسیدگی گردیده و این دادگاه قانونا مجاز به ارزیابی و اظهار نظر رای قطعی نمی‌باشد رای معترض عنه قابلیت تجدیدنظر خواهی را نداشته و مستندا به ماده 330 ق.آ.د.م قرار رد تجدیدنظر خواهی صادر و اعلام می‌گردد و این رای قطعی است) این رای مخدوش و قابل نقض است زیرا 1 - اگر دادنامه مذکور قطعی نبود شامل اعتراض و تجدیدنظر عادی بوده است که برابر مقررات از آن واخواهی یا تجدیدنظر خواهی می شد و برابر موازین رسیدگی و حکم صادر می گردید. 2 - اعتراض ثالث به اطلاق ماده 417 ق مذکور هم به رای غیرقطعی و هم به رای قطعی متوجه می‌شود. 3 - دادنامه تجدیدنظر خواسته به شماره 565 - 91/9/28 صادر شده از ناحیه دادرسی دادگاه عمومی نطنز طبق ماده 331 ق.آ.د.م غیر قطعی و قابل تجدیدنظر خواهی است بنابراین استدلال دادگاه تجدیدنظر فوق الذکر صحیح نبوده و قابل نقض م. ب.. 4 - ن. ب. ا. این شعبه به تجویز ماده 477 ق.آ.د.ک مکلف است دادنامه مورد تقاضای اعمال ماده مذکور را نقض و رسیدگی نماید بنابراین دادنامه شماره --- - 92/3/19 نقض و به شرح آتی رسیدگی می‌گردد. الف- چون خواهان های اعتراض ثالث مدعی هستند که ملک پلاک --- اصلی واقع در بخش --- نطنز متعلق به مورث فروشنده به مورث خ. ه. ب. عنوان سهم دختر دو دانگ است و متعلق سهم پسر چهار دانگ است این دانگ موردادعانیست و این چهار دانگ مصادره گردیده و در مرحله ثانی توسط بنیاد مستضعفان (ت. ن. خ. ردیف 1 ) به ت. ن. خ. ردیف دوم (آقای ح. مومنی طامه) به صورت شش دانگ فروخته شده است، که مورد اعتراض ثالث خواهان های بدوی واقع گردیده است، لزوما بررسی اصل مالکیت خانم … و آقای … است. ب- مستندا به ماده 290 ق آیین دادرسی مدنی به دادگاه بدوی صادر کننده حکم بدوی نطنز نیابت قضایی داده می‌شود تا از اداره ثبت اسناد نطنز استعلام گردد تا دقیقا پاسخ دهند شش دانگ پلاک --- اصلی از بخش --- نطنز توسط چه شخصی و نسبت به چه مقداری تقاضای ثبت گردیده و در نهایت به نام چه شخصی و نسبت چه مقدار ثبت گردیده و قطعی شده است. د- طرفین دعوی اصلی مجددا دعوت شوند و دقیقا بیان دارند مستند مالکیت هر یک از آنها به نسبت سهم مورد ادعا چه م. ب. اگرچه مستندات اجمالا ملاحظه گردیده است. ه-- تحقیق شود دادنامه ای که سهم جهانگیر ریاحی توسط آن مصادره شده در چه مرجع قضایی رسیدگی و اصدار یافته و یک نسخه از رای تهیه و ضمیمه گردد و درباره قطعیت آن دادنامه هم تحقیق شود از ناحیه چه مرجع مافوق بررسی و تایید شده است و آن دادنامه هم تهیه و ضمیمه گردد. ز- به نیابت از این مرجع به استناد ماده 199 ق.آ.د.م هرگونه تحقیقی که در منطقه میسر است از طرفین دعوی و سایر مراجع اداری از جمله سازمان جهاد کشاورزی درباره مالکیت و نسق زراعی طرفین در خصوص پلاک یاد شده اقدام گردد. ح- اگر ملک به ارث منتقل شد گواهی حصر وراثت ارائه گردد و ب. ت. ب. گذشت زمان بر پرونده ضرورت دارد نسبت به انجام نیابت قضایی تسریع گردد.