اثر امتناع زوج از انجام تست اعتیاد

رأی شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده : 9209980352001981 شماره دادنامه : 9509970907600228 شعبه : شعبه شانزدهم دیوان عالی کشور تاریخ : 1395/03/12-10:39 قاضی : عباسعلی علیزاده بایگی قاضی : سعید عالم قاضی : عبدالعلی ناصح فورگ قاضی : محمد دیوسالار خلاصه جریان پرونده آقای ….الف. الف. به وکالت از خانم ه. ن. فرزند الف. درتاریخ 92/12/24 د. ب. ط. آقای م. ن. فرزند ر. به خواسته صدور حکم طلاق و جدایی از خوانده تقدیم و به موجب متن دادخواست مزبور چنین توضیح داده است که در سال 1383 به عقد خوانده در آمدم مدت کوتاهی گذشت که به رفتار و غیبتهای او مشکوک شدم کاشف به عمل آمد که شوهرم شدیداً معتاد به استعمال هروئین و شیشه م. ب. و با وصف ثروت هنگفت او تنها به جایی که وابسته نیست خانواده اوست. از ثمره این ازدواج دارای یک فرزند مشترک حدود چهار ساله هستیم که شوهرم چندین سال است ما را بدون هزینه زندگی رها کرده و با دوستانش به تفریح مشغول است گاهی اوقات مرا مورد ایراد ضرب قرار می دهد. ادامه این زندگی سراسر غمگین برایم امکان پذیر نیست. شوهرم برای سهم پرداخت م. ه مرتکب جعل و سند سازی علیه من شد که خوشبختانه در دادسرای عمومی اصفهان محکوم و رسوا شد بنا به مراتب در حال حاضر در عسر و حرج به سر می برم تقاضای رسیدگی و صدور حکم طلاق از خوانده ضمن الزام به پرداخت کلیه حقوق معوقه، حال و آینده نظیر اجرت المثل ایام زندگی و نحله را خواستارم. ضمیمه دادخواست کپی سند رسمی نکاحیه و تصویر مصدق دادنامه های صادره در مورد نفقه فرزند مشترک و منع تعقیب صادر شده قرار داده است، پرونده به شعبه بیستم دادگاه عمومی حقوقی اصفهان ارجاع گردیده و دستور تعیین وقت رسیدگی صادر گردیده طرفین برای رسیدگی دعوت شده اند در تاریخ 93/3/19 جلسه دادگاه با حضور خواهان و وکیل وی تشکیل گردید. و خوانده با وصف ابلاغ اخطاریه حاضر نشده است و لایحه ای تقدیم ننموده اظهارات خوانده و وکیل و. ب. ش. صورتجلسه منعکس سپس دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر و مراتب به طرفین ابلاغ گردیده است. از طرف وکیل خواهان آقای م. اشرافی به عنوان داور معرفی گردیده است و نظریه خود را طی شرحی به دادگاه اعلام نموده است. از زندان دادگاه انقلاب سابقه زوج استعلام شده که اعلام شده سابقه ای از وی مشاهده نگردید. یک برگ کپی از دادنامه محکومیت زوج به پرداخت 9 دینار بابت یک فقره کبودی زیر چشم و ران د. ح. شاکیه خانم ه. ن. پیوست شده است. به مرکز مشاوره جهت انجام امر داوری به لحاظ عدم معرفی داور از طرف زوج اعلام شده است که نظریه داور مزبور نیز مبنی بر عدم تفاهم بین زوجین و عدم امکان ادامه زندگی اعلام شده است، دو برگ دادنامه محکومیت زوجه به تمکین عام و خاص و ادامه زندگی مشترک در منزل شوهرش که قطعی و منجر به صدور اجرائیه شده تقدیم و پیوست شده. آقای م. ن. (زوج خوانده) طی برگ وکالتنامه ارائه شده خانم … خ. را به عنوان وکیل معرفی و طی لایحه ای مراتب را اعلام نموده است. در تاریخ 93/11/11 جلسه دادگاه با حضور خواهان و وکیل وی و وکیل خ. ت. گ. خوانده حاضر نشده و اظهارات نامبردگان به شرح صورتجلسه منعکس شده است دادگاه در پایان ختم دادرسی را اعلام و به موجب دادنامه صادره به شماره 93/0188 مبادرت به صدور رأی نموده است و در آن چنین مقرر داشته است که با توجه ب. ش. د. و اظهارات خواهان و مستندات ارائه شده شامل دادنامه هایی که حکایت از شکایت بلادلیل زوج از زوجه دارد و همچنین مبین ایجاد درگیری فی مابین و ایراد ضرب و جرح عمدی به نحوی که به مدت 4 سال است جدا از هم می باشند و درخصوص ادعای اعتیاد هم زوج جهت معرفی به پزشکی قانونی و انجام تست حاضر نگردیده که قرینه ای است بر صحت ادعای خواهان لذا تحقق شرطهای 2 و 7 شروط ضمن عقد محرز و دعوا وارد است حکم به احراز شرایط اعمال وکالت صادر و اعلام و مدت اعتبار آن شش ماه م. ب. زوجه می تواند با مراجعه به یکی از دفاتر ثبت طلاق به وکالت از طرف زوج با حق توکیل ب. غ. و عندالاقتضاء بذل م. ه و قبول بذل به وکالت از طرف زوج با انتخاب نوع طلاق خود را مطلقه نماید. زوجه راجع به حقوق مالی خود ادعایی ننموده و دادگاه مواجه با تکلیف نیست. حضانت فرزند مشترک به مادر سپرده می شود و حق ملاقات با پدر در روزهای جمعه هر هفته دارد. پدر موظف است ماهیانه سه میلیون ریال نفقه فرزند را پرداخت نماید. هنگام ثبت طلاق ارائه گواهی پزشک ذی صلاح درخصوص وجود جنین یا عدم آن لازم است. این رأی پس از ابلاغ به طرفین توسط وکیل زوج طی دادخواست تجدیدنظرخواهی تقدیمی تقاضای تجدیدنظرخواهی شده است. و مراتب اعتراض و جهات تجدیدنظرخواهی طی لایحه ضمیمه دادخواست اعلام گردیده است. و به موجب آن منکر اعتیاد موکل گردیده و قید شده در این رابطه دلیل ارائه نشده است، پرونده پس از تبادل لوایح و ارائه لایحه دفاع از طرف وکیل ت. ن. خ. به دادگاه تجدیدنظر ارسال که به شعبه 28 دادگاه تجدیدنظر اصفهان ارجاع شده است. دادگاه با تعیین وقت نظارت، دستور دعوت تلفنی زوج جهت معرفی به پزشکی قانونی و ارائه تست مرفین صادر نموده و مجدداً به جهت عدم حضور وی شرحی به کلانتری 21 سپاهان شهر اعلام نموده تا با مراجعه به آدرس زوج تست مرفین از وی از طریق پزشکی قانونی اخذ شود. کلانتری به علت عدم حضور و خالی بودن محل آدرس اعلامی نتیجه را اعلام نموده است. دادگاه در تاریخ 94/10/29 در وقت فوق العاده ختم رسیدگی اعلام و به موجب دادنامه شماره 94/01676 مبادرت به صدور رأی نموده است مبنی بر اینکه «... از ناحیه زوجه هیچ گونه دلیل و مدرک و مستند شرعی و قانونی که دلالت بر تحقق شروط ضمن عقد باشد ارائه نشده بلکه برعکس نامبرده محکوم به حکم قطعی مبنی بر تمکین از همسرش شده است. اجرائیه نیز در این خصوص صادر شده لکن باز در عمل زوجه تمکین نکرده است و لذا زوج موفق به اخذ حکم تجویز ازدواج مجدد شده است از طرفی مفاد دادنامه صادره درخصوص ایراد ضرب نیز دلالت بر وجود عسر و حرج یا سوء رفتاری که ادامه زندگی را برای زوجه دشوار نماید نمی نماید. ادعای اعتبار آن هم در زمان حال آن هم مضر به زندگی که اخلال ایجاد کند نیز برای دادگاه اثبات نشده علیهذا دادگاه ضمن نقض دادنامه ت. ن. خ. حکم به بطلان دعوی ت. ن. خ. صادر می گردد. آقای ….الف. الف. به وکالت از طرف خانم ه. ن. (زوجه) پس از ابلاغ دادنامه موصوف و در وقت مقرر قانونی نسبت به آن تقاضای فرجام خواهی نموده است وبه موجب لایحه ضمیمه دادخواست فرجام خواهی مراتب اعتراض و جهات فرجام خواهی خود را اعلام نموده است که مفاد لایحه مذکور و لایحه پاسخ وکیل ف. خ. ب. همراه گزارش فوق در هنگام شور قرائت می گردد. هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دادیار دیوانعالی کشور اجمالاً مبنی بر غیرقابل طرح در دیوان عالی کشور دادنامه شماره 94/01676 فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رأی می دهد. «رأی شعبه»; هر چند دلیل و مدرک قطعی دال بر وجود اعتیاد زوج از طرف زوجه و وکیل وی در طول دادرسی ارائه و اقامه نشده است ولی عدم حضور زوج در جلسات دادگاه و عدم مراجعه جهت معرفی به پزشکی قانونی و اخذ تست اعتیاد علیرغم اعلام و ابلاغ به وی (حسب گواهی دفتر شعبه 28 دادگاه تجدیدنظر) می تواند قرینه ای بر صحت ادعای زوجه باشد، که لازم است دادگاه مراتب موصوف را به زوج و وکیل تعیین شده توسط وی به طور کتبی بر روی برگ های اخطاریه ابلاغ و در آن صراحتاً قید نماید نتیجه عدم حضور و عدم مراجعه جهت انجام تست مذکور قرینه بر وجود اعتیاد مورد ادعای زوجه تلقی می گردد، مضافاً وجود اختلاف در ادامه زندگی مشترک که در نظریه داوران منتخب نیز آمده و طرح دعاوی متعدد علیه یکدیگر و متارکه زندگی بیش از سه سال و بلاتکلیف ماندن زوجه و محکومیت زوج به پرداخت نفقه زوجه و فرزند مشترک می تواند مجموعاً قرینه بر وجود عسر و حرج زوجه باشد و چنانچه زوجه برای رهایی خود حاضر به بذل م. ه یا قسمتی از آن گردد و کراهت وی نیز ثابت شود می تواند با وکالت ضمن عقد خ. ر. ب. طلاق خلعی مطلقه نماید که لازم است دادگاه با دعوت از طرفین و اخذ اظهارات آنان در این خصوص و با امعان نظر جدی به وضعیت زندگی آنان و انجام تحقیق لازم مبنی بر امکان ادامه زندگی مشترک یا عدم آن اظهار نظر نماید، لذا رأی فرجام خواسته به استناد بند 5 ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون آئین دادرسی مدنی نقض و پرونده جهت رسیدگی مجدد به دادگاه صادر کننده رای منقوض ارجاع می گردد. شعبه شانزدهم دیوان عالی کشوررئیس: عبدالعلی ناصح مستشار: عباسعلی علیزاده عضو معاون: سعید عالم فهرست شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی اثر امتناع زوج از انجام تست اعتیاد در تاریخ 12 خرداد 1395، دیوان عالی کشور به پرونده‌ای رسیدگی نمود که در آن، خواهان درخواست صدور حکم طلاق و جدایی از زوج را به دلیل اعتیاد، غیبت و عدم تامین هزینه‌های زندگی مطرح کرده بود. خواهان ادعا کرد که زوج به مدت چهار سال آنان را رها کرده و به رفتارهای خشونت‌آمیز نیز متهم شد. دادگاه نخست، ب. ت. ب. عدم حضور زوج و مستندات ارائه‌شده، حکم به طلاق و سپردن حضانت فرزند به زوجه و تامین نفقه فرزند صادر کرد. زوج به این حکم اعتراض کرده و درخواست تجدیدنظر نمود. در دادگاه تجدیدنظر، حکم قبلی نقض و دعوی زوجه باطل اعلام شد. زوجه سپس اقدام به فرجام‌خواهی کرد و دیوان عالی کشور به این نتیجه رسید که عدم حضور زوج و عدم ارائه مدرکی دال بر عدم اعتیاد وی می‌تواند به عنوان قرینه‌ای برای ادعای زوجه محسوب شود. دیوان عالی کشور با استناد به بند 5 ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی، رای تجدیدنظر را نقض و پرونده را برای رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده رای منقوض ارجاع داد. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/03/12 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در دعوی طلاق مطروحه از ناحیه زوجه به جهت عسر و حرج ناشی از اعتیاد زوج، عدم حضور زوج در جلسات دادگاه و امتناع از حضور در پزشکی قانونی جهت انجام تست اعتیاد، قرینه بر وجود اعتیاد مورد ادعای زوجه تلقی می‌شود. رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه شانزدهم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/03/12 - 10 : 39 قاضی: عباسعلی علیزاده بایگی قاضی: سعید عالم قاضی: عبدالعلی ناصح فورگ قاضی: محمد دیوسالار آقای ….الف. الف. به وکالت از خانم ه. ن. فرزند الف. در تاریخ 92/12/24 د. ب. ط. آقای م. ن. فرزند ر. به خواسته صدور حکم طلاق و جدایی از خوانده تقدیم و به موجب متن دادخواست مزبور چنین توضیح داده است که در سال 1383 به عقد خوانده در آمدم مدت کوتاهی گذشت که به رفتار و غیبتهای او مشکوک شدم کاشف به عمل آمد که شوهرم شدیدا معتاد به استعمال هروئین و شیشه م. ب. و با وصف ثروت هنگفت او تنها به جایی که وابسته نیست خانواده اوست. از ثمره این ازدواج دارای یک فرزند مشترک حدود چهار ساله هستیم که شوهرم چندین سال است ما را بدون هزینه زندگی رها کرده و با دوستانش به تفریح مشغول است گاهی اوقات مرا مورد ایراد ضرب قرار می دهد. ادامه این زندگی سراسر غمگین برایم امکان پذیر نیست. شوهرم برای سهم پرداخت م. ه مرتکب جعل و سند سازی علیه من شد که خوشبختانه در دادسرای عمومی اصفهان محکوم و رسوا شد بنا به مراتب در حال حاضر در عسر و حرج به سر می برم تقاضای رسیدگی و صدور حکم طلاق از خوانده ضمن الزام به پرداخت کلیه حقوق معوقه، حال و آینده نظیر اجرت المثل ایام زندگی و نحله را خواستارم. ضمیمه دادخواست کپی سند رسمی نکاحیه و تصویر مصدق دادنامه های صادره در مورد نفقه فرزند مشترک و منع تعقیب صادر شده قرار داده است، پرونده به شعبه بیستم دادگاه عمومی حقوقی اصفهان ارجاع گردیده و دستور تعیین وقت رسیدگی صادر گردیده طرفین برای رسیدگی دعوت شده اند در تاریخ 93/3/19 جلسه دادگاه با حضور خواهان و وکیل وی تشکیل گردید. و خوانده با وصف ابلاغ اخطاریه حاضر نشده است و لایحه ای تقدیم ننموده اظهارات خوانده و وکیل و. ب. ش. صورتجلسه منعکس سپس دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر و مراتب به طرفین ابلاغ گردیده است. از طرف وکیل خواهان آقای م. اشرافی به عنوان داور معرفی گردیده است و نظریه خود را طی شرحی به دادگاه اعلام نموده است. از زندان دادگاه انقلاب سابقه زوج استعلام شده که اعلام شده سابقه ای از وی مشاهده نگردید. یک برگ کپی از دادنامه محکومیت زوج به پرداخت 9 دینار بابت یک فقره کبودی زیر چشم و ران د. ح. شاکیه خانم ه. ن. پیوست شده است. به مرکز مشاوره جهت انجام امر داوری به لحاظ عدم معرفی داور از طرف زوج اعلام شده است که نظریه داور مزبور نیز مبنی بر عدم تفاهم بین زوجین و عدم امکان ادامه زندگی اعلام شده است، دو برگ دادنامه محکومیت زوجه به تمکین عام و خاص و ادامه زندگی مشترک در منزل شوهرش که قطعی و منجر به صدور اجراییه شده تقدیم و پیوست شده. آقای م. ن. (زوج خوانده) طی برگ وکالتنامه ارائه شده خانم … خ. را به عنوان وکیل معرفی و طی لایحه ای مراتب را اعلام نموده است. در تاریخ 93/11/11 جلسه دادگاه با حضور خواهان و وکیل وی و وکیل خ. ت. گ. خوانده حاضر نشده و اظهارات نامبردگان به شرح صورتجلسه منعکس شده است دادگاه در پایان ختم دادرسی را اعلام و به موجب دادنامه صادره به شماره 93/0188 مبادرت به صدور رای نموده است و در آن چنین مقرر داشته است که با توجه ب. ش. د. و اظهارات خواهان و مستندات ارائه شده شامل دادنامه هایی که حکایت از شکایت بلادلیل زوج از زوجه دارد و همچنین مبین ایجاد درگیری فی مابین و ایراد ضرب و جرح عمدی به نحوی که به مدت 4 سال است جدا از هم می‌باشند و در خصوص ادعای اعتیاد هم زوج جهت معرفی به پزشکی قانونی و انجام تست حاضر نگردیده که قرینه ای است بر صحت ادعای خواهان لذا تحقق شرطهای 2 و 7 شروط ضمن عقد محرز و دعوا وارد است حکم به احراز شرایط اعمال وکالت صادر و اعلام و مدت اعتبار آن شش ماه م. ب. زوجه می‌تواند با مراجعه به یکی از دفاتر ثبت طلاق به وکالت از طرف زوج با حق توکیل ب. غ. و عندالاقتضاء بذل م. ه و قبول بذل به وکالت از طرف زوج با انتخاب نوع طلاق خود را مطلقه نماید. زوجه راجع به حقوق مالی خود ادعایی ننموده و دادگاه مواجه با تکلیف نیست. حضانت فرزند مشترک به مادر سپرده می‌شود و حق ملاقات با پدر در روزهای جمعه هر هفته دارد. پدر موظف است ماهیانه سه میلیون ریال نفقه فرزند را پرداخت نماید. هنگام ثبت طلاق ارائه گواهی پزشک ذی صلاح در خصوص وجود جنین یا عدم آن لازم است. این رای پس از ابلاغ به طرفین توسط وکیل زوج طی دادخواست تجدیدنظرخواهی تقدیمی تقاضای تجدیدنظرخواهی شده است. و مراتب اعتراض و جهات تجدیدنظرخواهی طی لایحه ضمیمه دادخواست اعلام گردیده است. و به موجب آن منکر اعتیاد موکل گردیده و قید شده در این رابطه دلیل ارائه نشده است، پرونده پس از تبادل لوایح و ارائه لایحه دفاع از طرف وکیل ت. ن. خ. به دادگاه تجدیدنظر ارسال که به شعبه --- دادگاه تجدیدنظر اصفهان ارجاع شده است. دادگاه با تعیین وقت نظارت، دستور دعوت تلفنی زوج جهت معرفی به پزشکی قانونی و ارائه تست مرفین صادر نموده و مجددا به جهت عدم حضور وی شرحی به کلانتری 21 سپاهان شهر اعلام نموده تا با مراجعه به آدرس زوج تست مرفین از وی از طریق پزشکی قانونی اخذ شود. کلانتری به علت عدم حضور و خالی بودن محل آدرس اعلامی نتیجه را اعلام نموده است. دادگاه در تاریخ 94/10/29 در وقت فوق العاده ختم رسیدگی اعلام و به موجب دادنامه شماره --- مبادرت به صدور رای نموده است مبنی بر اینکه «... از ناحیه زوجه هیچ گونه دلیل و مدرک و مستند شرعی و قانونی که دلالت بر تحقق شروط ضمن عقد باشد ارائه نشده بلکه برعکس نامبرده محکوم به حکم قطعی مبنی بر تمکین از همسرش شده است. اجراییه نیز در این خصوص صادر شده لکن باز در عمل زوجه تمکین نکرده است و لذا زوج موفق به اخذ حکم تجویز ازدواج مجدد شده است از طرفی مفاد دادنامه صادره در خصوص ایراد ضرب نیز دلالت بر وجود عسر و حرج یا سوء رفتاری که ادامه زندگی را برای زوجه دشوار نماید نمی‌نماید. ادعای اعتبار آن هم در زمان حال آن هم مضر به زندگی که اخلال ایجاد کند نیز برای دادگاه اثبات نشده علیهذا دادگاه ضمن نقض دادنامه ت. ن. خ. حکم به بطلان دعوی ت. ن. خ. صادر می‌گردد. آقای ….الف. الف. به وکالت از طرف خانم ه. ن. (زوجه) پس از ابلاغ دادنامه موصوف و در وقت مقرر قانونی نسبت به آن تقاضای فرجام خواهی نموده است وبه موجب لایحه ضمیمه دادخواست فرجام خواهی مراتب اعتراض و جهات فرجام خواهی خود را اعلام نموده است که مفاد لایحه مذکور و لایحه پاسخ وکیل ف. خ. ب. همراه گزارش فوق در هنگام شور قرائت می‌گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دادیار دیوانعالی کشور اجمالا مبنی بر غیرقابل طرح در دیوان عالی کشور دادنامه شماره --- فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد. هر چند دلیل و مدرک قطعی دال بر وجود اعتیاد زوج از طرف زوجه و وکیل وی در طول دادرسی ارائه و اقامه نشده است ولی عدم حضور زوج در جلسات دادگاه و عدم مراجعه جهت معرفی به پزشکی قانونی و اخذ تست اعتیاد علیرغم اعلام و ابلاغ به وی (حسب گواهی دفتر شعبه --- دادگاه تجدیدنظر) می‌تواند قرینه ای بر صحت ادعای زوجه باشد، که لازم است دادگاه مراتب موصوف را به زوج و وکیل تعیین شده توسط وی به طور کتبی بر روی برگ های اخطاریه ابلاغ و در آن صراحتا قید نماید نتیجه عدم حضور و عدم مراجعه جهت انجام تست مذکور قرینه بر وجود اعتیاد مورد ادعای زوجه تلقی می‌گردد، مضافا وجود اختلاف در ادامه زندگی مشترک که در نظریه داوران منتخب نیز آمده و طرح دعاوی متعدد علیه یکدیگر و متارکه زندگی بیش از سه سال و بلاتکلیف ماندن زوجه و محکومیت زوج به پرداخت نفقه زوجه و فرزند مشترک می‌تواند مجموعا قرینه بر وجود عسر و حرج زوجه باشد و چنانچه زوجه برای رهایی خود حاضر به بذل م. ه یا قسمتی از آن گردد و کراهت وی نیز ثابت شود می‌تواند با وکالت ضمن عقد خ. ر. ب. طلاق خلعی مطلقه نماید که لازم است دادگاه با دعوت از طرفین و اخذ اظهارات آنان در این خصوص و با امعان نظر جدی به وضعیت زندگی آنان و انجام تحقیق لازم مبنی بر امکان ادامه زندگی مشترک یا عدم آن اظهار نظر نماید، لذا رای فرجام خواسته به استناد بند 5 ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی نقض و پرونده جهت رسیدگی مجدد به دادگاه صادر کننده رای منقوض ارجاع می‌گردد.