اثر عدم تهیه مسکن توسط زوج در تحقق عسروحرج زوجه

رأی خلاصه جریان پرونده در تاریخ 94/5/5 دادخواستی به خواسته طلاق خانم ح. ل. با وکالت خانم ف. ص. بطرفیت آقای ح.. و.ف. از طریق ثبت الکترونیک به دادگاههای خانواده کرمانشاه تقدیم نموده که به شعبه 7 خانواده ارجاع شده است در متن دادخواست وکیل با استناد به سند نکاحیه ../ 91/4 که بین اصحاب دعوی رابطه زوجیت دائم برقرا رشده است گفته است در حال حاضر به دلیل عدم پرداخت نفقه و سوء معاشرت زوج موکله قادر به ادامه زندگی مشترک نیست و بلحاظ عسر و حرج درخواست طلاق دارد تصویر دادنامه 821/93 که مفاداً حاکی است بر اساس شکایت ح. ل. علیه الف. و.ف. دایر بر ایراد صدمه بدنی عمدی و حسب کیفرخواست دادسرای عمومی و انقلاب کرمانشاه مشارالیه به پرداخت جراحات حارصه روی دست راست و کبودی در حال جذب بازوی چپ به پرداخت نیم صدم دیه کامل و یک و نیم هزارم دیه کامل به ترتیب محکوم شده است و رأی صادره حضوری و قطعی اعلام گردیده است (برگ 8 پرونده) و نیز برابر دادنامه 462/93 صادره از شورای حل اختلاف بر اساس خواسته خواهان ح. ل. بطرفیت الف. و.ف. خوانده در تاریخ 93/4/23 تا تاریخ صدور حکم و اجرای آن (صدور حکم 93/8/17) ماهیانه دویست و چهل هزار تومان محکوم گردیده است و رأی حضوری و قابل تجدیدنظر در محاکم عمومی کرمانشاه گردیده است (برگ 9پرونده) دادگاه برای تاریخ 94/5/19 تعیین وقت نموده است وکیل ز. د. ل. ای که برای جلسه دادرسی تقدیم نموده گفته است خوانده حدود یکسال است از پرداخت نفقه امتناع مینماید که دعوی حقوقی مطالبه نفقه مطرح و حکم صادر شده و اجرائیه نیز صادر شده و شکایت ترک انفاق نیز موکل مطرح نموده که در حال رسیدگی است سه ماه از تاریخ صدور اجرائیه نفقه گذشته اما اخیراً مبالغی را به عنوان نفقه پرداخت نموده فقط جهت تضییع حق موکل در دعوی طلاق بوده عملاً موکل را در عسر و حرج قرار داده قانونگذار در ماده1129 قانون مدتی عدم پرداخت شش ماه را از موارد عسر و حرج زوجه تلقی نموده است ضمن اینکه شرط ضمن عقد محقق شده و پرداخت نفقه طی روزهای اخیر و پس از طرح دعوی طلاق عسر و حرج ایجاد شده زوجه و شرط ضمن عقد محقق شده را تحت تأثیر قرار نمیدهد. خوانده محترم سوء معاشرت دارد و بارها موکله را مورد ضرب و شتم عمدی قرار داده موکله جهت عدم فروپاشی کانون خانواده و زندگی مشترک اقدام به اخذ گواهی پزشکی قانونی و طرح شکایت ننموده به علت استمرار ضرب و شتم از ناحیه ایشان در سال 93 پیرو ضرب و شتم از سوی زوج ناچار به شکایت و اخذ گواهی پزشکی شده که دادنامه 821/93 شعبه 111 بر محکومیت زوج به پرداخت دیه شده است سوء معاشرت زوج هم از مصادیق عسر و حرج مندرج در ماده1130 قانون مدنی و هم از شروط ضمن عقد سند نکاحیه م. ب. زوج بسیار تندخو و عصبی است حسب ادعای موکل بیماری روحی و روانی دارد بنحوی که امنیت جانی و حیثیتی موکل در خطر است ایشان حتی در مراجع رسیدگی کننده به پرونده با مأمورین کلانتری درگیر شده که وی را بازداشت نموده اند درخواست معرفی ایشان را به پزشکی قانونی برای تشخیص بیماری ایشان داریم ب. ت. ب. مراتب عسر و حرج شدید موکل و تحقق شروط ضمن عقد سند نکاحیه درخواست صدور حکم به شرح خواسته دارد در جلسه داردسی 94/5/19 که وکیل خواهان حضور نداشته است و خوانده حضور داشته وی گفته است من همسرم را طلاق نمیدهم و تحت هیچ شرایطی حاضر به طلاق او نیستم دادگاه پس از ختم جلسه قرار ارجاع امر بداوری صادر نموده است داور زوج در برگ 22 پرونده معرفی شده است داور زوجه در برگ 26 پرونده تعرفه شده است. داوران با حضور در دادگاه و توجیه شرح وظائف تعهد کرده اند پس از مذاکره با زوجین نظر کتبی خود را ظرف یک هفته اعلام نمایند دادگاه در تاریخ 94/6/9 با تعیین وقت احتیاطی ادامه رسیدگی را پس از اعلام نظر داوران مورد نظر قرار داده است در برگ 28 و 29 پرونده تصویر دادنامه 402/94 صادره از شعبه 5 دادگاه عمومی کرمانشاه که مشعر بر رد دعوی خواهان آقای …. و.ف. که بخواسته الزام زوجه خانم ح. ل. به تمکین مطرح گردیده و چون منزل مسکونی مورد نظر او برای تمکین زوجه مناسب نبوده و حاضر به تهیه منزل مناسب و فراهم نمودن آن نشد. و طی دادنامه 1585/94 شعبه بیستم خانواده به پرداخت نفقه د. ح. زوجه محکوم گردیده دعوی او به خواسته الزام به تمکین مسموع نبوده و قرار رد دعوی وی صادر شده این رأی حضوری و قابل تجدیدنظر اعلام شده دادورز شعبه 23 دادگاه عمومی حقوقی (خانواده) کرمانشاه نیز در برگ 29 گواهی نموده است در اجرای حکم تمکین پرونده 930209 از منزل معرفی شده که زیر زمین منزل پدری محکوم له بود بازدید که مورد تأیید قرار نگرفته اخطاریه به دستور ریاست محترم شعبه جهت تهیه منزل مستقل ظرف 15 روز صادر و برای محکوم له ارسال شده که در مهلت مقرر تهیه ننموده لذا ب. ت. ب. عدم همکاری زوج جهت اجرای حکم تمکین پرونده از آمار کسر و بایگانی شد وکیل ز. د. ل. ای که در اوراق 31 و 32 پرونده پیوست است با تکرار مطالب گذشته به این دادنامه فوق الذکر جهت تخلف زوج از ایفاء وظیفه یعنی انفاق زوجه استناد و مدعی عسر و حرج زوجه شده است و تصویر دستور جلب الف. و. م. ع. پرونده کیفری را نیز که دادیار اجرای احکام کیفری دادسرای کرمانشاه در تاریخ 94/6/9 صادر نموده است پیوست لایحه تقدیم داشته است (برگ 300پرونده) نظریه داور زوجه در برگ 33 پرونده اعلام شده است در برگ 41 پرونده نظر داور زوج اعلام گردیده است وکیل زوجه در برگ 42 پرونده در لایحه ای اعلام نموده که موکل حاضر است در قبال طلاق بیست قطعه سکه از مهریه و اجرت المثل زندگی مشترک را به زوج بذل نماید دادگاه با بررسی اوراق پرونده و ختم رسیدگی طی دادنامه 948/94 انشاء رأی نموده است و ضمن مقدمه ای که از موضوع دادخواست زوجه و سیر دادرسی و لوایح وکیلش در ابتداء رأی آورده است بدین شرح اعلام نظر کرده است "با عنایت به محتویات پرونده و آراء صادره از مراجع قضایی و اظهارات طرفین ضمن تخلف زوج از شروط ضمن عقد دعوی مطروحه را وارد و باستناد مواد 1119 و 1129 و1146 قانون مدنی حکم به طلاق صادر زوجه می تواند پس از قطعیت دادنامه به یکی از دفاتر طلاق مراجعه و با رعایت شرایط ذیل خود را مطلقه نماید 1-زوجه (قلم خوردگی از ناحیه شعبه است) مهریه اش را بصورت دعوی جداگانه مطالبه نموده و ازطریق مذکور دریافت مینماید و تعداد بیست قطعه از مهریه و اجرت المثل ایام زندگی مشترک خود را در مقابل طلاق بذل نموده است و نفقه معوقه را بصورت جداگانه از زوج میگیرد. 2- زوجه جهیزیه اش را مسترد نموده است. 3- زوجین فرزند مشترک ندارند. 4- زوجه حسب گواهی پزشکی حامله نمی باشد 5- نوع طلاق خلع نوبت اول است. 6- زوجه میتواند با استفاده از حق وکالت اعطائی از سوی زوج بشرح بند ب شرایط ضمن عقد یا عقد خارج لازم مندرج در بند نکاحیه خود را مطلقه نماید. و اسناد مربوط با هم به نمایندگی امضاء نماید از این رو عدم حضور زوج مانع اجرای صیغه طلاق نیست. 7- مدت اعتبار رأی صادره 6 ماه پس از ابلاغ رأی قطعی است رأی صادره حضوری است از این رأی وکیل زوج در فرجه قانونی تجدیدنظرخواهی نموده است. در لایحه تجدیدنظرخواهی وکیل زوج تحقق ماده1129 قانون مدنی که مورد استناد دادگاه در رأی بوده است ب. ت. ب. متن ماده مذکور محرز شناخته نشده است چون موکل الزام او به پرداخت نفقه موضوع حکم میسر گردیده و آنرا طبق فیش هایی که تصویر آن پیوست است تأدیه نموده است و بند 1 موارد 12گانه شرط ضمن عقد نیز ب. ت. ب. مراتب محرز نگردیده است و دادنامه 93/821 که مبنی بر محکومیت موکل بپرداخت دیه د. ح. زوجه شده است نمیتواند از مصادیق عسر و حرج باشد چون برابر محتویات پرونده با مراسم قسامه و بدون شواهد و قرائن و صرفاً اثبات دیه موکل محکوم شده است و چنین محکومیتی موجب عسر و حرج در ادامه زندگی مشترک نمینماید. نقض رأی صادره و رد دعوی خواهان بدوی را خواستار شده است پرونده پس از تبادل لوایح به شعبه هیجدهم دادگاه تجدیدنظر استان کرمانشاه ارجاع شده است هیأت شعبه مذکور در وقت فوق العاده با بررسی اوراق پرونده های تجدیدنظرخواسته را بدین شرح مورد تأیید قرار داده اند "رأی دادگاه: نظر باینکه ت. ن. خ. بشرح گواهی مندرج در صفحه 29 پرونده منزل مستقل به دستور دادگاه برای اجرای حکم تمکین فراهم نکرده است . از طرف دیگر پرداخت نفقه پس از صدور حکم قاضی شورا بشرح برگ 9 پرونده و پس از صدور اجرائیه پرداخت شده که دلالت بر اجبار زوج به پرداخت نفقه دارد و ایضاً بدرفتاری زوج طبق دادنامه محکومیت به پرداخت دیه احراز می گردد از آنجائیکه دوام زوجیت بایستی مستلزم آرامش و آسایش زوجه باشد که درمانحن فیه عدم تهیه منزل مستقل ، عدم پرداخت نفقه و ضرب و جرح عمدی این آرامش زوجه را مختل نموده و موجب عسر و حرج و تحقق شرایط ضمن عقد گردیده این دادگاه با رد تجدیدنظرخواهی آقای وکیل و.ف. نسبت به دانامه 948/942 که طی آن حکم به محکومیت زوج به طلاق زوجه صادر گردیده دادنامه تجدیدنظرخواسته را که صحیح اصدار یافته به استناد ماده358 قانون آئین دادرسی مدنی ابرام مینماید از این رأی اکنون وکیل ز. ف. خ. نموده است که هنگام شور لایحه فرجامی او با گزارش پرونده قرائت میشود. هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای م. دیو سالار دادیار دیوانعالی کشور اجمالاً مبنی بر رد دادخواست فرجامی را دارد. دادنامه شماره 4000774 با فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رأی می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور فرجام خواهی وکیل زوج ب. ت. ب. مفاد لایحه فرجامی و نیز لایحه ای که در مرحله تجدیدنظرخواهی و در جریان دادرسی بدوی ارائه شده است نسبت به دادنامه بدوی و فرجام خواسته که بر تأیید رأی بدوی صادر گردیده است وارد بنظر میرسد زیرا دادنامه های استنادی زوجه و وکیل او برای اثبات تخلف زوج از بندهای 1و2 موارد 12گانه مندرج در سند نکاحیه و نیز عسر و حرج ادعایی در دادخواست مطروحه موید تحقق شرط ضمن عقد نمی باشد. زیرا بند 1 موارد 12گانه ذیل شرط ضمن عقد اینگونه تعریف گردیده است " استنکاف شوهر از دادن نفقه زن بمدت 6 ماه بهر عنوان و عدم امکان الزام او به تأدیه نفقه..." . حال آنکه رأی صادره از شورای حل اختلاف راجع به نفقه از تاریخ 93/4/23 تا زمان صدور رأی یعنی 93/8/18 که کمتر از 4ماه مدت محکومیت نفقه معوقه در رأی ذکر شده است بنا بمراتب با فرض اینکه پس از قطعیت رأی مذکور زوج (م. ع.) محکوم به را نپرداخته باشد شرط ضمن عقد محقق نمیگردد. ضمن اینکه وکیل زوجه به این امر که زوج بابت نفقه زوجه پرداختی هایی داشته است در لایحه خود اذعان نموده است در مورد سوء رفتار موضوع بند 2 عقدنامه نیز شرط تحقق تخلف زوج استمرار سوء رفتار و اثبات آن در دادگاه بحدی که ادامه زندگی را برای زوجه غیر قابل تحمل نماید تعریف گردیده است. در صورتی که مفاد دادنامه استنادی زوجه و وکیل او اولاً حاکی است صدمه وارده به ناحیه دست و بدن زوجه جزئی بوده ثانیاً با یک مورد اثبات چنین صدماتی که در یک درگیری حادث شده باشد سوء رفتار و سوء معاشرت زوج در طول زوجیت و استمرار این رفتار احراز نمیگردد. از طرفی استناد دادگاه محترم به ماده1129 قانون مدنی نیز بلاوجه م. ب. زیرا در ماده مذکور چنین آمده است "در صورت استنکاف شوهر از دادن نفقه و عدم امکان اجراء حکم محکمه را الزام او بدادن نفقه زن میتواند برای طلاق بحاکم رجوع کند و حاکم شوهر را اجبار به طلاق مینماید هم چنین است در صورت عجز شوهر از دادن نفقه". زوجه گرچه در دعوی تمکین از زوج برابر دادنامه 402/94 که غیر قطعی نیز بوده است محکومیت قطعی نداشته چون زوج محلی که برای تمکین معرفی کرده است مناسب او نبوده است و با مهلتی هم که دادگاه به زوج داده است چون نتوانسته است محل مناسبی تهیه نماید دادگاه دعوی تمکین او را مسموع ندانسته و قرار رد دعوی صادر کرده است این رأی نیز نمیتواند از باب عدم تهیه مسکن که یکی از وظائف زوج در زندگی مشترک است دلیل عسر و حرج زوجه باشد چون درصورت عدم تهیه آن زوجه حق دارد از زوج مطالبه هزینه های مسکن خود را بنماید نه اینکه زوج محکوم به اجبار به طلاق زوجه گردد بنابراین در حالیکه زوج با طلاق موافقت نداشته است و شرط ضمن العقد موضوع بند ب سند نکاحیه و عسر و حرج ادعایی زوجه متکی به دلیل کافی نبوده است رأی فرجام خواسته که بر تأیید رأی بدوی صادر شده است مغایر با محتویات پرونده و موازین قانونی و شرعی تشخیص میگردد مستنداً به بند 2 ماده371 و بند ج ماده401 قانون آئین دادرسی مدنی با نقض رأی فرجام خواسته پرونده جهت رسیدگی مجدد به یکی از شعب دیگر محاکم تجدیدنظر استان کرمانشاه ارجاع میگردد. شعبه شانزدهم دیوان عالی کشوررئیس: عبدالعلی ناصح مستشار: عباسعلی علیزاده عضو معاون: سعید عالم فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی اثر عدم تهیه مسکن توسط زوج در تحقق عسروحرج زوجه در تاریخ 31 فروردین 1395، شعبه دیوان عالی کشور به پرونده‌ای مرتبط با درخواست طلاق زوجه به دلیل عدم پرداخت نفقه و سوء معاشرت زوج رسیدگی کرد. زوجه با استناد به مواد 1129 و 1130 قانون مدنی، به وضعیت عسر و حرج ناشی از عدم پرداخت نفقه و رفتارهای خشونت‌آمیز زوج اشاره نمود. دادگاه بدوی پس از بررسی مستندات و اظهارات طرفین، حکم به طلاق زوجه صادر کرده و شرایطی برای اجرای آن تعیین کرد. <br>در مرحله تجدیدنظر، زوج به محکومیت خود در پرداخت نفقه و دیه استناد کرده و ادعای عدم تحقق عسر و حرج را مطرح نمود. شعبه تجدیدنظر با تایید رای بدوی، به عدم همکاری زوج در تامین نفقه و تهیه مسکن مناسب اشاره کرده و حکم را ابرام کرد. <br>با این حال، در مرحله فرجام‌خواهی، وکیل زوج به عدم تحقق شرایط ضمن عقد و عسر و حرج ادعایی زوجه استناد کرده و خواستار نقض رای صادره شد. دیوان عالی کشور ب. ت. ب. دلایل ارائه‌شده، رای فرجام‌خواسته را مغایر با محتویات پرونده و موازین قانونی تشخیص داده و پرونده را جهت رسیدگی مجدد به یکی از شعب دیگر محاکم تجدیدنظر استان کرمانشاه ارجاع نمود. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/01/31 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در صورتی که زوج به وظیفه خود مبنی بر تهیه منزل مناسب برای زندگی مشترک عمل نکند، این امر نمی تواند دلیلی برای اثبات عسروحرج زوجه در زندگی مشترک باشد؛ بلکه زوجه صرفا حق دارد هزینه های مسکن خود را از زوج مطالبه کند و اجبار زوج به طلاق زوجه ازاین جهت وجهی ندارد. رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه شانزدهم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/01/31 - 13 : 19 قاضی: عباسعلی علیزاده بایگی قاضی: عبدالعلی ناصح فورگ قاضی: محمد دیوسالار قاضی: سعید عالم در تاریخ 94/5/5 دادخواستی به خواسته طلاق خانم ح. ل. با وکالت خانم ف. ص. به طرفیت آقای … و.ف. از طریق ثبت الکترونیک به دادگاه‌های خانواده کرمانشاه تقدیم نموده که به شعبه --- خانواده ارجاع شده است در متن دادخواست وکیل با استناد به سند نکاحیه 91/4/4 که بین اصحاب دعوی رابطه زوجیت دائم برقرا رشده است گفته است در حال حاضر به دلیل عدم پرداخت نفقه و سوء معاشرت زوج موکله قادر به ادامه زندگی مشترک نیست و به لحاظ عسر و حرج درخواست طلاق دارد تصویر دادنامه --- که مفادا حاکی است بر اساس شکایت ح. ل. علیه الف. و.ف. دایر بر ایراد صدمه بدنی عمدی و حسب کیفرخواست دادسرای عمومی و انقلاب کرمانشاه مشارالیه به پرداخت جراحات حارصه روی دست راست و کبودی در حال جذب بازوی چپ به پرداخت نیم صدم دیه کامل و یک و نیم هزارم دیه کامل به ترتیب محکوم شده است و رای صادره حضوری و قطعی اعلام گردیده است (برگ 8 پرونده) و نیز برابر دادنامه --- صادره از شورای حل اختلاف بر اساس خواسته خواهان ح. ل. به طرفیت الف. و.ف. خوانده در تاریخ 93/4/23 تا تاریخ صدور حکم و اجرای آن (صدور حکم 93/8/17 ) ماهیانه دویست و چهل هزار تومان محکوم گردیده است و رای حضوری و قابل تجدیدنظر در محاکم عمومی کرمانشاه گردیده است (برگ 9 پرونده) دادگاه برای تاریخ 94/5/19 تعیین وقت نموده است وکیل ز. د. ل. ای که برای جلسه دادرسی تقدیم نموده گفته است خوانده حدود یک سال است از پرداخت نفقه امتناع مینماید که دعوی حقوقی مطالبه نفقه مطرح و حکم صادر شده و اجراییه نیز صادر شده و شکایت ترک انفاق نیز موکل مطرح نموده که در حال رسیدگی است سه ماه از تاریخ صدور اجراییه نفقه گذشته اما اخیرا مبالغی را به عنوان نفقه پرداخت نموده فقط جهت تضییع حق موکل در دعوی طلاق بوده عملا موکل را در عسر و حرج قرار داده قانونگذار در ماده 1129 قانون مدتی عدم پرداخت شش ماه را از موارد عسر و حرج زوجه تلقی نموده است ضمن اینکه شرط ضمن عقد محقق شده و پرداخت نفقه طی روزهای اخیر و پس از طرح دعوی طلاق عسر و حرج ایجاد شده زوجه و شرط ضمن عقد محقق شده را تحت تاثیر قرار نمیدهد. خوانده محترم سوء معاشرت دارد و بارها موکله را مورد ضرب و شتم عمدی قرار داده موکله جهت عدم فروپاشی کانون خانواده و زندگی مشترک اقدام به اخذ گواهی پزشکی قانونی و طرح شکایت ننموده به علت استمرار ضرب و شتم از ناحیه ایشان در سال 93 پیرو ضرب و شتم از سوی زوج ناچار به شکایت و اخذ گواهی پزشکی شده که دادنامه --- شعبه --- بر محکومیت زوج به پرداخت دیه شده است سوء معاشرت زوج هم از مصادیق عسر و حرج مندرج در ماده 1130 قانون مدنی و هم از شروط ضمن عقد سند نکاحیه م. ب. زوج بسیار تندخو و عصبی است حسب ادعای موکل بیماری روحی و روانی دارد به نحوی که امنیت جانی و حیثیتی موکل در خطر است ایشان حتی در مراجع رسیدگی کننده به پرونده با مامورین کلانتری درگیر شده که وی را بازداشت نموده‌اند درخواست معرفی ایشان را به پزشکی قانونی برای تشخیص بیماری ایشان داریم ب. ت. ب. مراتب عسر و حرج شدید موکل و تحقق شروط ضمن عقد سند نکاحیه درخواست صدور حکم به شرح خواسته دارد در جلسه داردسی 94/5/19 که وکیل خواهان حضور نداشته است و خوانده حضور داشته وی گفته است من همسرم را طلاق نمیدهم و تحت هیچ شرایطی حاضر به طلاق او نیستم دادگاه پس از ختم جلسه قرار ارجاع امر بداوری صادر نموده است داور زوج در برگ 22 پرونده معرفی شده است داور زوجه در برگ 26 پرونده تعرفه شده است. داوران با حضور در دادگاه و توجیه شرح وظائف تعهد کرده اند پس از مذاکره با زوجین نظر کتبی خود را ظرف یک هفته اعلام نمایند دادگاه در تاریخ 94/6/9 با تعیین وقت احتیاطی ادامه رسیدگی را پس از اعلام نظر داوران مورد نظر قرار داده است در برگ 28 و 29 پرونده تصویر دادنامه --- صادره از شعبه --- دادگاه عمومی کرمانشاه که مشعر بر رد دعوی خواهان آقای …. و.ف. که به خواسته الزام زوجه خانم ح. ل. به تمکین مطرح گردیده و چون منزل مسکونی مورد نظر او برای تمکین زوجه مناسب نبوده و حاضر به تهیه منزل مناسب و فراهم نمودن آن نشد. و طی دادنامه --- شعبه بیستم خانواده به پرداخت نفقه د. ح. زوجه محکوم گردیده دعوی او به خواسته الزام به تمکین مسموع نبوده و قرار رد دعوی وی صادر شده این رای حضوری و قابل تجدیدنظر اعلام شده دادورز شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی (خانواده) کرمانشاه نیز در برگ 29 گواهی نموده است در اجرای حکم تمکین پرونده 930209 از منزل معرفی شده که زیر زمین منزل پدری محکوم له بود بازدید که مورد تایید قرار نگرفته اخطاریه به دستور ریاست محترم شعبه جهت تهیه منزل مستقل ظرف 15 روز صادر و برای محکوم له ارسال شده که در مهلت مقرر تهیه ننموده لذا ب. ت. ب. عدم همکاری زوج جهت اجرای حکم تمکین پرونده از آمار کسر و بایگانی شد وکیل ز. د. ل. ای که در اوراق 31 و 32 پرونده پیوست است با تکرار مطالب گذشته به این دادنامه فوق الذکر جهت تخلف زوج از ایفاء وظیفه یعنی انفاق زوجه استناد و مدعی عسر و حرج زوجه شده است و تصویر دستور جلب الف. وحیدی م. ع. پرونده کیفری را نیز که دادیار اجرای احکام کیفری دادسرای کرمانشاه در تاریخ 94/6/9 صادر نموده است پیوست لایحه تقدیم داشته است (برگ 300 پرونده) نظریه داور زوجه در برگ 33 پرونده اعلام شده است در برگ 41 پرونده نظر داور زوج اعلام گردیده است وکیل زوجه در برگ 42 پرونده در لایحه ای اعلام نموده که موکل حاضر است در قبال طلاق بیست قطعه سکه از مهریه و اجرت المثل زندگی مشترک را به زوج بذل نماید دادگاه با بررسی اوراق پرونده و ختم رسیدگی طی دادنامه --- انشاء رای نموده است و ضمن مقدمه ای که از موضوع دادخواست زوجه و سیر دادرسی و لوایح وکیلش در ابتداء رای آورده است بدین شرح اعلام نظر کرده است با عنایت به محتویات پرونده و آراء صادره از مراجع قضایی و اظهارات طرفین ضمن تخلف زوج از شروط ضمن عقد دعوی مطروحه را وارد و به استناد مواد 1119 و 1129 و 1146 قانون مدنی حکم به طلاق صادر زوجه می‌تواند پس از قطعیت دادنامه به یکی از دفاتر طلاق مراجعه و با رعایت شرایط ذیل خود را مطلقه نماید 1 - زوجه (قلم خوردگی از ناحیه شعبه است) مهریه اش را به صورت دعوی جداگانه مطالبه نموده و ازطریق مذکور دریافت مینماید و تعداد بیست قطعه از مهریه و اجرت المثل ایام زندگی مشترک خود را در مقابل طلاق بذل نموده است و نفقه معوقه را به صورت جداگانه از زوج میگیرد. 2 - زوجه جهیزیه اش را مسترد نموده است. 3 - زوجین فرزند مشترک ندارند. 4 - زوجه حسب گواهی پزشکی حامله نمی‌باشد 5 - نوع طلاق خلع نوبت اول است. 6 - زوجه میتواند با استفاده از حق وکالت اعطائی از سوی زوج به شرح بند ب شرایط ضمن عقد یا عقد خارج لازم مندرج در بند نکاحیه خود را مطلقه نماید. و اسناد مربوط با هم به نمایندگی امضا نماید از این رو عدم حضور زوج مانع اجرای صیغه طلاق نیست. 7 - مدت اعتبار رای صادره 6 ماه پس از ابلاغ رای قطعی است رای صادره حضوری است از این رای وکیل زوج در فرجه قانونی تجدیدنظرخواهی نموده است. در لایحه تجدیدنظرخواهی وکیل زوج تحقق ماده 1129 قانون مدنی که مورد استناد دادگاه در رای بوده است ب. ت. ب. متن ماده مذکور محرز شناخته نشده است چون موکل الزام او به پرداخت نفقه موضوع حکم میسر گردیده و آن را طبق فیش هایی که تصویر آن پیوست است تادیه نموده است و بند 1 موارد 12 گانه شرط ضمن عقد نیز ب. ت. ب. مراتب محرز نگردیده است و دادنامه --- که مبنی بر محکومیت موکل بپرداخت دیه د. ح. زوجه شده است نمیتواند از مصادیق عسر و حرج باشد چون برابر محتویات پرونده با مراسم قسامه و بدون شواهد و قرائن و صرفا اثبات دیه موکل محکوم شده است و چنین محکومیتی موجب عسر و حرج در ادامه زندگی مشترک نمینماید. نقض رای صادره و رد دعوی خواهان بدوی را خواستار شده است پرونده پس از تبادل لوایح به شعبه هیجدهم دادگاه تجدیدنظر استان کرمانشاه ارجاع شده است هیات شعبه مذکور در وقت فوق العاده با بررسی اوراق پرونده های تجدیدنظرخواسته را بدین شرح مورد تایید قرار داده اند رای دادگاه: ن. ب. ا. ت. ن. خ. به شرح گواهی مندرج در صفحه 29 پرونده منزل مستقل به دستور دادگاه برای اجرای حکم تمکین فراهم نکرده است. از طرف دیگر پرداخت نفقه پس از صدور حکم قاضی شورا به شرح برگ 9 پرونده و پس از صدور اجراییه پرداخت شده که دلالت بر اجبار زوج به پرداخت نفقه دارد و ایضا بدرفتاری زوج طبق دادنامه محکومیت به پرداخت دیه احراز می‌گردد از آنجایی که دوام زوجیت بایستی مستلزم آرامش و آسایش زوجه باشد که درمانحن فیه عدم تهیه منزل مستقل، عدم پرداخت نفقه و ضرب و جرح عمدی این آرامش زوجه را مختل نموده و موجب عسر و حرج و تحقق شرایط ضمن عقد گردیده این دادگاه با رد تجدیدنظرخواهی آقای وکیل و.ف. نسبت به دانامه 948/942 که طی آن حکم به محکومیت زوج به طلاق زوجه صادر گردیده دادنامه تجدیدنظرخواسته را که صحیح اصدار یافته به استناد ماده 358 قانون آیین دادرسی مدنی ابرام مینماید از این رای اکنون وکیل ز. ف. خ. نموده است که هنگام شور لایحه فرجامی او با گزارش پرونده قرائت میشود. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای م. دیو سالار دادیار دیوانعالی کشور اجمالا مبنی بر رد دادخواست فرجامی را دارد. دادنامه شماره --- با فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: فرجام خواهی وکیل زوج ب. ت. ب. مفاد لایحه فرجامی و نیز لایحه ای که در مرحله تجدیدنظرخواهی و در جریان دادرسی بدوی ارائه شده است نسبت به دادنامه بدوی و فرجام خواسته که بر تایید رای بدوی صادر گردیده است وارد به نظر میرسد زیرا دادنامه های استنادی زوجه و وکیل او برای اثبات تخلف زوج از بندهای 1 و 2 موارد 12 گانه مندرج در سند نکاحیه و نیز عسر و حرج ادعایی در دادخواست مطروحه موید تحقق شرط ضمن عقد نمی‌باشد. زیرا بند 1 موارد 12 گانه ذیل شرط ضمن عقد اینگونه تعریف گردیده است استنکاف شوهر از دادن نفقه زن به مدت 6 ماه به هر عنوان و عدم امکان الزام او به تادیه نفقه.... حال آنکه رای صادره از شورای حل اختلاف راجع به نفقه از تاریخ 93/4/23 تا زمان صدور رای یعنی 93/8/18 که کمتر از 4 ماه مدت محکومیت نفقه معوقه در رای ذکر شده است بنا بمراتب با فرض اینکه پس از قطعیت رای مذکور زوج (م. ع.) محکوم به را نپرداخته باشد شرط ضمن عقد محقق نمیگردد. ضمن اینکه وکیل زوجه به این امر که زوج بابت نفقه زوجه پرداختی هایی داشته است در لایحه خود اذعان نموده است در مورد سوء رفتار موضوع بند 2 عقدنامه نیز شرط تحقق تخلف زوج استمرار سوء رفتار و اثبات آن در دادگاه بحدی که ادامه زندگی را برای زوجه غیر قابل تحمل نماید تعریف گردیده است. در صورتی که مفاد دادنامه استنادی زوجه و وکیل او اولا حاکی است صدمه وارده به ناحیه دست و بدن زوجه جزئی بوده ثانیا با یک مورد اثبات چنین صدماتی که در یک درگیری حادث شده باشد سوء رفتار و سوء معاشرت زوج در طول زوجیت و استمرار این رفتار احراز نمیگردد. از طرفی استناد دادگاه محترم به ماده 1129 قانون مدنی نیز بلاوجه م. ب. زیرا در ماده مذکور چنین آمده است در صورت استنکاف شوهر از دادن نفقه و عدم امکان اجراء حکم محکمه را الزام او بدادن نفقه زن میتواند برای طلاق بحاکم رجوع کند و حاکم شوهر را اجبار به طلاق مینماید هم چنین است در صورت عجز شوهر از دادن نفقه. زوجه گرچه در دعوی تمکین از زوج برابر دادنامه --- که غیر قطعی نیز بوده است محکومیت قطعی نداشته چون زوج محلی که برای تمکین معرفی کرده است مناسب او نبوده است و با مهلتی هم که دادگاه به زوج داده است چون نتوانسته است محل مناسبی تهیه نماید دادگاه دعوی تمکین او را مسموع ندانسته و قرار رد دعوی صادر کرده است این رای نیز نمیتواند از باب عدم تهیه مسکن که یکی از وظائف زوج در زندگی مشترک است دلیل عسر و حرج زوجه باشد چون در صورت عدم تهیه آن زوجه حق دارد از زوج مطالبه هزینه های مسکن خود را بنماید نه اینکه زوج محکوم به اجبار به طلاق زوجه گردد بنابراین در حالی که زوج با طلاق موافقت نداشته است و شرط ضمن العقد موضوع بند ب سند نکاحیه و عسر و حرج ادعایی زوجه متکی به دلیل کافی نبوده است رای فرجام خواسته که بر تایید رای بدوی صادر شده است مغایر با محتویات پرونده و موازین قانونی و شرعی تشخیص میگردد مستندا به بند 2 ماده 371 و بند ج ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی با نقض رای فرجام خواسته پرونده جهت رسیدگی مجدد به یکی از شعب دیگر محاکم تجدیدنظر استان کرمانشاه ارجاع میگردد. در پرونده‌ای که به دادگاه ارائه شده، زوجه درخواست طلاق از زوج را به دلیل رفتار نامناسب و عدم امکان ادامه زندگی مشترک مطرح کرده است. ز. ا. ک. که از سال 1396 در عقد زوج بوده و به دلیل عدم فراهم کردن شرایط زندگی مشترک از سوی وی، در منزل پدرش زندگی می‌کند. زوج در دفاع از خود اظهار داشته که قصد دارد شرایط زندگی مشترک را مهیا کند و از زوجه خواسته است که در این زمینه همکاری نماید. <br>دادگاه نخستین، با صدور دادنامه‌ای، دعوی زوجه را به دلیل عدم احراز عسر و حرج و عدم ارائه دلایل کافی رد کرده است. زوجه با تجدیدنظرخواهی، به دلیل عدم ارائه دلایل کافی، موفق به تغییر رای نشد. سپس، ز. ف. خ. خ. ر. ب. دیوان عالی کشور ارائه کرد. هیات شعبه دیوان، پس از بررسی پرونده و مستندات، به این نتیجه رسید که دادگاه در ارجاع به داوری و بررسی عسر و حرج زوجه کوتاهی کرده و رای صادره را نقض کرد. بر اساس مقررات مربوطه، پرونده برای رسیدگی مجدد به شعبه صادرکننده رای منقوض ارجاع شد. خانم م. ا. به تاریخ 1400/08/23 طی دادخواستی و با اعلام اینکه همسر رسمی و شرعی خوانده اقای ع. ا. م. می‌باشند بدلیل سوی رفتار شدید وی و بداخلاقی ایشان، ادامه زندگی مشترک با وی وجود ندارد.، درخواست طلاق نموده است. پرونده بدوا به شعبه *ارجاع شده است.ولی بدلیل عدم امکان صلح و سازش عینا بدادگستری اعاده شده و شعبه *مرقوم وارد رسیدگی شده و اولین جلسه رسیدگی در تاریخ 1400/10/15 تشکیل شده زوجه (خواهان) اظهار داشته که از سال 1396 تاکنون در عقد خوانده بوده ولی عروسی نکرده و ایشان حاضر نیست که عروسی بگیرد حاضر نیست برای وی منزل مجزا تهیه کند و زندگی مشترک را اغاز کنیم و مدت 5 سال است.که در دوران عقد هستم و خسته شده ام و تنها در منزل پدرش می روم و در منزل انها راحت نیستم. خوانده (زوج) در دفاع اظهار داشته که حاضرم زندگی مشترک را مهیا کنم و به همسرم گفتم که ماشین دارم. و ببریم بفروشیم و منزل اجازه کنم و الان می روم و منزل مهیا می کنم و خواهان را می برم سر زندگی مشترک چندین بار سراغ ایشان رفتم که بیاید به زندگی مشترک ولی حاضر نیست که همکاری کند و من شرایط زندگی را مهیا و اماده می کنم و نامبرده را الزام به تمکین می کنم و حاضر به طلاق نیستم. دادگاه مرجوع الیه به موجب دادنامه شماره *مورخ 1400/10/18 دعوی خواهان را به دلیل عدم احراز و اثبات عسر و حرج و عدم ارائه هر گونه دلیل توسط زوجه خواهان، صدور حکم به بطلان ان صادر و اعلام نموده و با تجدیدنظرخواهی نسبت به رای مرقوم توسط زوجه، شعبه *به موجب دادنامه شماره *مورخ 1400/11/07 تجدیدنظرخواهی را به دلیل اینکه راجع به شرط دوم دلیلی ارائه نشده است.و برای تحقق شرط اول نیز ضرورت داشته که زوجه بدوا طرح دعوی مطالبه نفقه و تامین مسکن نمایند تا در صورت محکومیت زوج و عدم امکان الزام وی به ادای حقوق مزبور نسبت به اقامه دعوی طلاق بر مبنای شرط مزبور اقدام کند، لذا تجدیدنظرخواهی را وارد ندانسته و ضمن رد ان دادنامه تجدیدنظرخواسته را نتیجتا تایید نموده است. از رای مذکور توسط وکلای ز. ف. خ. شده و پس از ثبت و تبادل لایحه و ارسال به دیوانعالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است.که دادخواست فرجامی در لایحه دفاعیه به هنگام شور قرائت می‌گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای م. ح. م. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: فرجام خواهی اقایان ع. د. و ع. ز. به وکالت از خانم م. ا. (زوجه) نسبت به دادنامه شماره *مورخ 1400/11/07 اصداری از شعبه *متضمن تایید توام با اصلاح دادنامه شماره *مورخ 1400/10/18 صادره از شعبه *ف. ش. که به موجب ان حکم بر بطلان دعوی ز. ف. خ. به لحاظ عدم احراز عسر و حرج وی صادر شده است، ب. ت. ب. مجموع اوراق و محتویات پرونده وارد و موجه م. ب.. زیرا، اولا - چون ارجاع به داوری در موضوع پرونده و خواسته خواهان (ف. خ.) مستندا به ماده 27 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 به منظور بذل اهتمام و کوشش در اصلاح ذات البین برای قطع و فصل نزاع لازم و برای دادگاه الزام اور م. ب.. ولی در پرونده حاضر دادگاه مرقوم صادرکننده رای فرجام خواسته به این تکلیف قانونی عمل نکرده است.و ضروری است.با ارجاع به داوری هم به وظیفه قانونی عمل و اقدام نمایند و هم تلاش و مساعی مناسب و مقتضی برای حل و فصل مسالمت امیز اختلاف زوجین اهتمام خواهند داشت. ثانیا- پس از گذشت 5 سال از وقوع عقد ازدواج دائم تاکنون امکان زندگی مشترک برای زوجه زیر یک سقف با زوج فرجام خوانده فراهم نشده است.و زوج تنها وعده تهیه و تدارک مسکن و زندگی مستقل مشترک را داده اند ولی عملا علی رغم گذشت حدود 5 سال از برقراری علقه زوجیت و ازدواج انان، اقدام درخوری مبذول نداشته و منزل و امکانات مورد نیاز برای اسکان زوجه و شروع عملی زندگی مشترک اماده نکرده است.و از این حیث قاعدتا زوجه در سختی و عسرت قرار گرفته و موجبات کراهت و تنفر وی از زوج ب. ت. ب. شرایط به وجود امده تشدید گردیده است. زنی که در عقد دائم مردی قرار دارد. ولی 5 سال در منزل پدرش زندگی می کند و خرجی و نفقه ای دریافت نمی کند و شوهر بعد از این مدت طولانی هنوز وعده می دهد که در اینده منزل و مسکن مستقل تهیه می کند. این بلاتکلیفی و انتظار در جامعه و بین مردم شهر و محل حتما ازار دهنده و موجب ازار و اذیت جدی است.ولی دادگاه محترم صادرکننده دادنامه فرجام خواسته در این مورد ورود، تحقیق و بررسی پیرامون خواسته و ادعای مطروحه مبذول نداشته و به اجمال و اختصار اکتفا نموده است.و به نظر می‌رسد به ادعا و اظهارات زوجه در باب عسر و حرج حادث در ادامه واقعی زندگی زناشویی با زوج توجه و تامل لازم و مالا تحقیق و بررسی مکفی و مقتضی در محل، خانواده و مطلعین راجع به علت انشقاق و افتراق زوجین و میزان تقصیر هر کدام و چگونگی حل و فصل ان از طرق مصالحه و مسالمت امیز، امکان تهیه منزل مستقل توسط زوج و استماع شهادت شهود و مطلعین امضای کننده استشهادیه پیوست (برگ 37) پرونده به طریق مقتضی و مناسب توام با فوریت اقدام و سپس رای مناسب، متقن و مستدل صادر نمایند. بنابراین فرجام خواهی ف. خ. وارد بوده و دادنامه فرجام خواسته قابلیت ابرام ندارد. و لذا به استناد مواد 371 (بند 5) و 401 (بند الف) قانون ایین دادرسی مدنی نقض و جهت رسیدگی مجدد به همان شعبه صادرکننده رای منقوض ارجاع می‌گردد. مستشار: ح. م. ه. مستشار: م. ح. م.