احصایی یا تمثیلی بودن مصادیق عسروحرج

رأی دادگاه بدوی درخصوص دعوی خواهان خانم م. ن. فرزند ح. با وکالت اقای ص. ح. به طرفیت خوانده اقای د. ع. ل. فرزند ر. با وکالت اقای س. ق. به خواسته طلاق به درخواست زوجه به علت عسر و حرج زوجه ب. ش. د. تقدیمی است.با بررسی جامع محتویات و اوراق پرونده و اظهارات و مدافعات متداعیین و وکلای انها به شرح مضبوط در صورت جلسات دادرسی و لوایح تقدیمی و ارائه شده به نظر دادگاه ب. ت. ب. و لوایح و قرائن و امارات قضایی ارائه شده ادعای ظهور عسر و حرج زوجه در تداوم زوجیت مقبول است.چرا که اولا به جهت اختلافات شدید زوجین نزدیک دو سال است.که جدا از هم زندگی می کنند و ادامه این وضعیت من جمیع جهات وجاهت شرعی و قانونی نداشته و ممکن است.موجب ظهور مفسده گردد. ثانیا دعوی الزام به تمکین زوجه حسب دادنامه های بدوی و تجدید نظر اصداری با احراز مظنه خوف جانی زوجه محکوم به رد و بطلان شده است.ثالثا حسب گواهی پزشکی قانونی جلب شده در پرونده کلاسه *این دادگاه زوج سابقه بستری جهت ترک مصرف الکل در تاریخ ۹۸/۳/۲۲ و سابقه درمانی مسمومیت دارویی در بستری مورخ ۱۴۰۰/۴/۱۳ داشته و اختلال در روابط بین فردی زوجین مطرح است.رابعا بذل قسمت عمده از مهریه و حقوق مالی زوجه قرینه قوی به ظهور عسر و حرج زوجه برای ادامه زوجیت است.خامسا عنوان عسر و حرج جنبه شخصی داشته و مصادیق مصرح در ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی تمثیلی بوده و نه حصری سادسا به رغم مساعی و کوشش های دادگاه و داوران معرفی شده زوجین اصلاح ذات البین و سازش زوجین میسور نبوده و متاسفانه با اوضاع و احوال حاکم امیدی به بهبود روابط عاطفی زوجین و زندگی مشترک با مهر و محبت ایشان نمی رود دادگاه بنا به مراتب و با لحاظ نظریه مشورتی قاضی محترم مشاور دادگاه با احراز عسر و حرج زوجه در ادامه زوجیت مستندا به مواد ۱۱۲۰- ۱۱۳۰- ۱۱۴۳- ۱۱۴۴- ۱۱۴۵- ۱۱۴۶ از قانون مدنی و مواد ۲۴- ۲۶- ۲۹- ۳۱- ۳۳ از قانون حمایت خانواده حکم به الزام زوجه ( خوانده ) به طلاق زوجه ( خواهان ) با رعایت نکات و شرایط ذیل الذکر صادر و اعلام می نماید. ۱- زوجه به واسطه کراهت از مهریه خویش ۵۰ عدد سکه تمام بهار ازادی و یک حلقه انگشتر طلا مصرح در سند نکاحیه ( طلاق ) را به انضمام سایر حقوق مالی از جمله نفقه معوقه و اجرت المثل ایام زوجیت را در قبال طلاق د. ح. زوج بذل خواهد کرد زوجه از مهریه خویش قسمت نقدی ان ( پنج میلیون تومان به نرخ روز ) را حفظ می کند و حق مطالبه و وصول ان برای وی محفوظ است.در صورت امتناع زوج از اجرای صیغه طلاق سردفتر طلاق مورد رجوع نماینده این دادگاه در امر اجرای صیغه طلاق خواهد بود ۲- زوجه حسب اقرار جهازیه اش را تحویل و استرداد کرده و ادعایی در این جهت ندارد. ۳- ارائه گواهی پزشک ذی صلاح در جهت تشخیص وضعیت حاملگی زوجه برای ثبت طلاق الزامی است. ۴- زوجین یک فرزند مشترک بنام ز. متولد ۱۳۸۴ دارند که به جهت رسیدن فرزند ان مشترک به سن بلوغ و طفل نبودن موضوع حضانت و ملاقات در مورد وی منتفی بوده و فرزند مشترک در رابطه با ادامه زندگی با هر یک از ابوین خویش و ملاقات با انها می تواند مستقلا تصمیم گیری و اعمال نظر نماید. حسب اظهارات زوجه فرزند مشترک با وی زندگی می کند و در رابطه با نفقه فرزند مشترک در شورای حل اختلاف تصمیم گیری شده از ان طریق پیگیری می کند ۵- رعایت شرایط صحت اجرای صیغه طلاق به عهده مجری ان خواهد بود ۶- نوع طلاق مبتنی بر این حکم باین خلعی خواهد بود ۷- مدت اعتبار این حکم شش ماه پس از تاریخ رای فرجامی یا انقضای مهلت فرجام خواهی است.رای صادره حضوری بوده و ظرف ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدید نظرخواهی در محاکم محترم تجدید نظر استان است. مستشار دادگاه تجدیدنظر و دادرس شعبه * س. ح. ش. ب. فهرست دادگاه بدوی نقد رأی احصایی یا تمثیلی بودن مصادیق عسروحرج در خصوص دعوی طلاق به درخواست زوجه به استناد عسر و حرج، دادگاه بدوی پس از بررسی مستندات پرونده و اظهارات طرفین، به این نتیجه رسید که ادعای عسر و حرج زوجه به دلایل متعددی از جمله اختلافات شدید میان زوجین و زندگی جداگانه به مدت تقریباً دو سال، قابل قبول است. ب. ت. ب. سوابق پزشکی زوج و بذل مهریه، دادگاه بر اساس مواد مرتبط قانون مدنی و قانون حمایت خانواده، حکم به طلاق زوجه صادر کرد و شرایط آن را مشخص نمود. زوجه موظف به بذل 50 سکه و یک حلقه انگشتر به زوج در ازای طلاق بوده و حق مطالبه و وصول بخشی از مهریه برای خود محفوظ است. همچنین، ب. ت. ب. سن فرزند مشترک، موضوع حضانت و ملاقات منتفی اعلام گردید. این حکم به مدت شش ماه اعتبار دارد و ظرف 20 روز از تاریخ ابلاغ، امکان تجدیدنظرخواهی وجود دارد. در خصوص دعوی خواهان خانم م. ن. فرزند ح. با وکالت اقای ص. ح. به طرفیت خوانده اقای د. ع. ل. فرزند ر. با وکالت اقای س. ق. به خواسته طلاق به درخواست زوجه به علت عسر و حرج زوجه ب. ش. د. تقدیمی است.با بررسی جامع محتویات و اوراق پرونده و اظهارات و مدافعات متداعیین و وکلای انها به شرح مضبوط در صورت جلسات دادرسی و لوایح تقدیمی و ارائه شده به نظر دادگاه ب. ت. ب. و لوایح و قرائن و امارات قضایی ارائه شده ادعای ظهور عسر و حرج زوجه در تداوم زوجیت مقبول است.چرا که اولا به جهت اختلافات شدید زوجین نزدیک دو سال است.که جدا از هم زندگی می کنند و ادامه این وضعیت من جمیع جهات وجاهت شرعی و قانونی نداشته و ممکن است.موجب ظهور مفسده گردد. ثانیا دعوی الزام به تمکین زوجه حسب دادنامه های بدوی و تجدید نظر اصداری با احراز مظنه خوف جانی زوجه محکوم به رد و بطلان شده است.ثالثا حسب گواهی پزشکی قانونی جلب شده در پرونده کلاسه *این دادگاه زوج سابقه بستری جهت ترک مصرف الکل در تاریخ 98/3/22 و سابقه درمانی مسمومیت دارویی در بستری مورخ 1400/04/13 داشته و اختلال در روابط بین فردی زوجین مطرح است.رابعا بذل قسمت عمده از مهریه و حقوق مالی زوجه قرینه قوی به ظهور عسر و حرج زوجه برای ادامه زوجیت است.خامسا عنوان عسر و حرج جنبه شخصی داشته و مصادیق مصرح در ماده 1130 قانون مدنی تمثیلی بوده و نه حصری سادسا به رغم مساعی و کوشش های دادگاه و داوران معرفی شده زوجین اصلاح ذات البین و سازش زوجین میسور نبوده و متاسفانه با اوضاع و احوال حاکم امیدی به بهبود روابط عاطفی زوجین و زندگی مشترک با مهر و محبت ایشان نمی رود دادگاه بنا به مراتب و با لحاظ نظریه مشورتی قاضی محترم مشاور دادگاه با احراز عسر و حرج زوجه در ادامه زوجیت مستندا به مواد 1120- 1130- 1143- 1144- 1145- 1146 از قانون مدنی و مواد 24- 26- 29- 31- 33 از قانون حمایت خانواده حکم به الزام زوجه (خوانده) به طلاق زوجه (خواهان) با رعایت نکات و شرایط ذیل الذکر صادر و اعلام می نماید. 1- زوجه به واسطه کراهت از مهریه خویش 50 عدد سکه تمام بهار ازادی و یک حلقه انگشتر طلا مصرح در سند نکاحیه (طلاق) را به انضمام سایر حقوق مالی از جمله نفقه معوقه و اجرت المثل ایام زوجیت را در قبال طلاق د. ح. زوج بذل خواهد کرد زوجه از مهریه خویش قسمت نقدی ان (پنج میلیون تومان به نرخ روز) را حفظ می کند و حق مطالبه و وصول ان برای وی محفوظ است.در صورت امتناع زوج از اجرای صیغه طلاق سردفتر طلاق مورد رجوع نماینده این دادگاه در امر اجرای صیغه طلاق خواهد بود 2- زوجه حسب اقرار جهازیه اش را تحویل و استرداد کرده و ادعایی در این جهت ندارد. 3- ارائه گواهی پزشک ذی صلاح در جهت تشخیص وضعیت حاملگی زوجه برای ثبت طلاق الزامی است. 4- زوجین یک فرزند مشترک به نام ز. متولد 1384 دارند که به جهت رسیدن فرزند ان مشترک به سن بلوغ و طفل نبودن موضوع حضانت و ملاقات در مورد وی منتفی بوده و فرزند مشترک در رابطه با ادامه زندگی با هر یک از ابوین خویش و ملاقات با انها می‌تواند مستقلا تصمیم گیری و اعمال نظر نماید. حسب اظهارات زوجه فرزند مشترک با وی زندگی می کند و در رابطه با نفقه فرزند مشترک در شورای حل اختلاف تصمیم گیری شده از ان طریق پیگیری می کند 5- رعایت شرایط صحت اجرای صیغه طلاق به عهده مجری ان خواهد بود 6- نوع طلاق مبتنی بر این حکم باین خلعی خواهد بود 7- مدت اعتبار این حکم شش ماه پس از تاریخ رای فرجامی یا انقضای مهلت فرجام خواهی است.رای صادره حضوری بوده و ظرف 20 روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدید نظرخواهی در محاکم محترم تجدید نظر استان است. در تاریخ 8 تیر 1395، شعبه دیوان عالی کشور به رسیدگی پرونده‌ای پرداخت که در آن زوجه درخواست طلاق را به دلیل عدم پرداخت نفقه و تمکین از سوی زوج، که از سال 1385 به زندگی در خارج از کشور مشغول بود، مطرح کرده بود و ادعا نمود که در وضعیت عسر و حرج قرار دارد. دادگاه بدوی با استناد به مواد 1119، 1129 و 1130 قانون مدنی و ماده 26 قانون حمایت خانواده، حکم به طلاق زوجه صادر کرد که این حکم در دادگاه تجدیدنظر نیز تایید گردید. در مرحله فرجام‌خواهی، زوج به عدم امکان دفاع در دادگاه، ترک زندگی مشترک زوجه و ادعای سوء رفتار زوجه اشاره نمود. دیوان عالی کشور پس از بررسی مستندات، به این نتیجه رسید که بند 8 شروط ضمن عقد محقق نشده و سوء رفتار زوج نیز به اثبات نرسیده است. همچنین، دیوان عالی کشور انتقاداتی را نسبت به عدم تحقیق کافی درباره اجرای حکم نفقه از سوی دادگاه بدوی و تجدیدنظر مطرح کرد. در نهایت، بر اساس بند 5 ماده 371 و شق الف ماده 401 آیین دادرسی مدنی، رای فرجام‌خواسته نقض و رسیدگی مجدد به شعبه بدوی محول گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/04/08 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: جهت احراز عسر و حرج زوجه، یکی از بندهای تبصره ماده 1130 قانون مدنی باید محقق باشد. (ملاحظه: لطفا بررسی شود. به این نکته اجمالا اشاره شده اما بیشتر به خاطر وجود این رویه در شعبه --- نکته استخراج شده است) رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه پنجاه و دوم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/04/08 - 09 : 14 قاضی: جعفر الهی قاضی: یوسف هاشم پور خلاصه جریان پرونده برابر دادخواست خانم م. ف. با وکالت آقای ع. ی. به طرفیت م. د.پ. به خواسته صدور حکم طلاق به این توضیح که در سال 1377 با هم ازدواج کردند و یک فرزند پسر مشترک دارند از سال 1385 تاکنون زوج در کشور آلمان زندگی می کند و زوجه تنها در ایران است دعوی تمکین زوج رد شده است زوج از سال 1385 تاکنون از پرداخت نفقه زوجه و فرزند مشترک امتناع نموده است و حضانت فرزند به مادر سپرده شد و زوجه در عسر و حرج قرار گرفت و زوجه مهریه خود را دریافت نمود و تقاضای اعمال ماده 1130 قانون مدنی و بند 1 - 4 - 8 شرایط ضمن عقد و ماده 26 قانون حمایت خانواده را خواستار شد ص 15 - 14 . در جلسه دادگاه زوجه خواسته خود را مطرح و ز. ا. د. حاضر به طلاق نیستم ص 26 تا 28 . نظر داوران بر عدم امکان زندگی مشترک است ص 810 . نظریه پزشکی قانونی حکایت از ناهماهنگی های شخصیتی زوجین است ص 38 . داور زوج بیان داشت که زوج حاضر به طلاق نیست ص 90 . قاضی مشاور عقیده به صدور حکم طلاق دارد ص 104 . داور زوجه عقیده بر جدایی اعلام نمود ص 36 . شعبه --- دادگاه خانواده شهرستان همدان طی دادنامه شماره --- مورخ 94/5/24 با استناد به مواد 1119 - 1129 - 1130 قانون مدنی و 26 قانون حمایت از خانواده و به لحاظ تحقق بند 1 - 2 - 8 عقدنامه اجازه طلاق به زوجه داده است و در اجرای ماده 1130 قانون مدنی عسر و حرج را هم احراز و از آن باب هم حکم به اجبار و الزام خوانده به طلاق زوجه صادر کرده است زوجه جهیزیه و اجره المثل و حق الزحمه را بذل نمود و نفقه ایام عده ندارد و زوجه باردار نمی‌باشد و طلاق را بائن خلعی اعلام کرد ص 111 . پس از ابلاغ رای نسبت به آن از سوی زوج تجدیدنظر و واخواهی شد و دادگاه شعبه ششم تجدیدنظر استان همدان رای بدوی را تایید نموده است ص 181 . سپس نسبت به آن فرجام خواهی از سوی زوج به عمل آمد و در لایحه ف. خ. آمده است: 1 - دادگاه شعبه --- به من اجازه حرف زدن نداد 2 - زوجه محل زندگی (آلمان) را ترک کرد و تمکین نمی کند و ناشزه است 3 - گذرنامه زوجه دارای اعتبار بود فقط به علت تعهدی که در محل کار داده اند نمی تواند ایران را ترک کند و چندین مرتبه تقاضای استعلام قانونی از اعتبار گذرنامه و محل کار و تعهد کاری کردم ولی به این تقاضا عمل نشد 4 - در خصوص گواهی پزشکی قانونی تهران این بود که زوجه حاضر به تست روانشناسی نشده اند 5 - گواهی جعلی و خلاف واقع پزشکی و جعل امضا و ممانعت از ملاقات فرزند به مدت 6 سال و تهمت بچه دزدی و کلاهبرداری در مورد مهریه و نفقه از ناحیه زوجه بوده است 6 - زوجه آدرس دیگری برای من اعلام کرد تا بتواند به راحتی طلاق بگیرد پرونده پس از سیر مراحل قانونی به دیوانعالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع گردید اکنون با تهیه گزاش لازم معد برای صدور رای م. ب..هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره --- مورخ 94/1/14 تجدیدنظر خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: ب. ت. ب. محتویات پرونده های بدوی و تجدیدنظر و مستندات ابرازی طرفین دادنامه فرجام خواسته مخدوش است زیرا: 1 - بند 8 از شروط ضمن عقد که دادگاه بدوی به آن استناد نموده است محقق نگردیده است زیرا زوج زندگی مشترک در آلمان را ترک ننموده بلکه زوجه پس از برگشت از آلمان حسب محتوای پرونده به هر دلیل به آلمان برنگشته است و به این امر عرفا ترک زندگی از ناحیه زوج اطلاق نمی گردد. 2 - در پرونده حکایتی از سوء رفتار زوج موضوع بند 2 از شروط ضمن عقد از قبیل ضرب و شتم و یا مواردی از این قبیل دیده نشده است. 3 - هیچ یک از بندهای تبصره ذیل ماده 1130 ق.م تحقق نیافته است. 4 - تنها مسئله ای که مطرح است برابر دادنامه شماره --- مورخ 89/3/4 صادر شده از شعبه --- شورای حل اختلاف زوج به پرداخت نفقه محکوم گردیده است و رای قطعی شده و برابر برگ 72 پرونده صورت جلسه اجراییه تنظیم گردیده است اما اینکه به زوج ابلاغ گردیده باشد و مامورین اجرای احکام از استنکاف شوهر از اجرای حکم و عدم امکان الزام او به اجرای حکم نفقه برابر بند 1 از شروط ضمن عقد گزارشی داده باشند در پرونده حکایتی نیست و دادگاه بدوی و تجدیدنظر در این خصوص تحقیق ننموده و پرونده اجرای احکام حقوقی درباره نفقه را مطالبه و مطالعه ننموده اند. علی هذا به تجویز بند 5 ماده 371 و شق الف ماده 401 ق آیین دادرسی در امور مدنی رای فرجام خواسته نقض و رسیدگی به همان شعبه محول می‌گردد. جعفر الهی (رئیس) یوسف هاشم پور (عضو معاون)