اختلاف در صلاحیت بین دادگاه تالی با عالی

رأی خلاصه جریان پرونده خلاصه جریان پرونده: ریاست محترم شعبه *به موجب تصمیم شماره ۸۳۷۳ مورخ ۱۴۰۱/۷/۱۰ اعلام نموده است.پرونده کلاسه *بااستدلال مندرج در نظریه مورخ ۱۴۰۱/۶/۱۲ شعبه *مجددا به این شعبه واصل گردیده است. نکته مهم استدلال دادگاه تجدید نظر در تکلیف رسیدگی به موضوع در شعبه *م. ب.. زیراشعبه دیوان عالی کشور قبلا در کلیت موضوع مطروحه تعیین صلاحیت نموده و دادگاه کیفری ۲زنجان هم بر همین اساس به پرونده امر رسیدگی نموده و همچنین شعبه ۲۴ دیوان مجددا بر وحدت ملاک در رسیدگی در دادنامه شماره *خود تاکید کرده است. علیهذا اگر این شعبه به تاکید نظریه تجدید نظر دوباره به موضوع رسیدگی نماید. به تعیین صلاحیت اولیه دیوان عالی کشور و تایید وحدت ملاک ان بی اعتنایی کرده است.اگر رسیدگی را فارغ از نتیجه ان ننماید. به نظریه تعیین صلاحیت شعبه ۱۰ تجدید نظر استان بی اعتنایی کرده است.لذا پرونده را در اجرای اصل ۱۶۱ قانون اساسی جهت اخذ ارشاد و تعیین تکلیف به این شعبه ارسال نموده است. هییت شعبه پس از گزارش پرونده و مشاوره مبادرت به صدور رای می نماید. رأی شعبه دیوان عالی کشور رای شعبه ن. ب. ا. اختلاف در صلاحیت بین دادگاه انقلاب و دادگاه تجدید نظر از یک استان فاقد محمل قانونی بوده و اختلاف دادگاه تالی با دادگاه عالی متصور نمی باشد. بنابراین موجبی برای اظهار نظر وجود ندارد. ضمن توجه دادگاه محترم را ارشادا به مبانی و ملاک استدلال مندرج در دادنامه شماره *صادره از این شعبه جلب می نما ییم. مقرراست دفتر پرونده از امار کسر و اعاده گردد. هیات قضایی شعبه * ا. س. پ. ( رییس ) ن. ش. ( عضو معاون ) فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی اختلاف در صلاحیت بین دادگاه تالی با عالی شعبه دیوان عالی کشور در تاریخ 10 مهر 1401، به بررسی صلاحیت رسیدگی به موضوع پرونده‌ای خاص پرداخته است. این پرونده پس از استدلال‌های ارائه شده در نظریه‌ای مربوط به 12 شهریور 1401، دوباره به این شعبه ارجاع گردید. در این زمینه، شعبه دیوان عالی کشور پیش‌تر صلاحیت را مشخص کرده و دادگاه کیفری 2 زنجان نیز بر اساس آن به موضوع رسیدگی نموده است. شعبه 24 دیوان عالی کشور بر اهمیت وحدت ملاک در رسیدگی تاکید کرده است. بنابراین، در صورت تصمیم این شعبه برای رسیدگی مجدد، ممکن است به تعیین صلاحیت اولیه دیوان عالی کشور و وحدت ملاک آن بی‌توجهی شود. در نهایت، دیوان عالی کشور به این نتیجه رسید که اختلاف در صلاحیت بین دادگاه انقلاب و دادگاه تجدید نظر از یک استان فاقد مبنای قانونی است و لذا نیازی به اظهار نظر وجود ندارد. بدین ترتیب، پرونده به دفتر کسر و اعاده خواهد شد و این تصمیم بر اساس اصل 161 قانون اساسی اتخاذ گردیده است. خلاصه جریان پرونده: ریاست محترم شعبه *به موجب تصمیم شماره 8373 مورخ 1401/07/10 اعلام نموده است.پرونده کلاسه *بااستدلال مندرج در نظریه مورخ 1401/06/12 شعبه *مجددا به این شعبه واصل گردیده است. نکته مهم استدلال دادگاه تجدید نظر در تکلیف رسیدگی به موضوع در شعبه *م. ب.. زیراشعبه دیوان عالی کشور قبلا در کلیت موضوع مطروحه تعیین صلاحیت نموده و دادگاه کیفری 2زنجان هم بر همین اساس به پرونده امر رسیدگی نموده و همچنین شعبه 24 دیوان مجددا بر وحدت ملاک در رسیدگی در دادنامه شماره *خود تاکید کرده است. علیهذا اگر این شعبه به تاکید نظریه تجدید نظر دوباره به موضوع رسیدگی نماید. به تعیین صلاحیت اولیه دیوان عالی کشور و تایید وحدت ملاک ان بی اعتنایی کرده است.اگر رسیدگی را فارغ از نتیجه ان ننماید. به نظریه تعیین صلاحیت شعبه 10 تجدید نظر استان بی اعتنایی کرده است.لذا پرونده را در اجرای اصل 161 قانون اساسی جهت اخذ ارشاد و تعیین تکلیف به این شعبه ارسال نموده است. هییت شعبه پس از گزارش پرونده و مشاوره مبادرت به صدور رای می نماید. رای شعبه دیوان عالی کشور ا. س. پ. (رئیس) ن. ش. (عضو معاون) در تاریخ 12 آبان 1386، دادخواستی به منظور ابطال مصوبات مجامع عمومی فوق‌العاده یک شرکت ریسندگی و بافندگی که در تاریخ‌های 1 دی 1363 و 2 بهمن 1363 به تصویب رسیده بود، ارائه گردید. دادگاه انقلاب اسلامی تهران پس از انجام بررسی‌های لازم، در تاریخ 7 مرداد 1387 حکمی مبنی بر ابطال مصوبات مذکور صادر نمود. این حکم به شرکت ابلاغ شد و در پی آن، به دلیل اعتراض به دادنامه غیابی، درخواست تجدیدنظر مطرح گردید. شعبه تجدیدنظر استان تهران با صدور دادنامه‌ای، حکم قبلی را نقض کرده و صلاحیت محاکم عمومی و حقوقی قزوین را احراز نمود. پس از این نقض، پرونده به شعبه چهارم دادگاه عمومی قزوین ارجاع گردید. در نهایت، دیوان عالی کشور با تاکید بر تبعیت از نظر دادگاه عالی، قرار عدم صلاحیت شعبه چهارم دادگاه عمومی قزوین را تایید نکرد و پرونده را به شعبه مرجوعی برای ادامه رسیدگی ارجاع داد. این تصمیم بر اساس ماده 30 قانون آیین دادرسی مدنی اتخاذ شده است. تاریخ دادنامه قطعی: 1392/04/18 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در صورت اختلاف در صلاحیت بین دادگاه تالی با عالی، حتی در فرض اختلاف صلاحیت بین دادگاه‌های دوحوزه قضایی از دو استان مختلف، ب. ت. ب. اینکه اساسا اختلاف در صلاحیت بین دادگاه عالی وتالی مصداق قانونی ندارد، دادگاه تالی مکلف به تبعیت از نظر دادگاه عالی است. رای خلاصه جریان پرونده در تاریخ 12/8/86 آقای ع.و. به جانشینی از مدیریت امور محاکم بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی به طرفیت 1 - شرکت ریسندگی و بافندگی... (سهامی خاص) ثبت شده به شماره... - الف. (اداره ثبت شرکت ها) دادخواستی به خواسته: ابطال مصوبات صورت جلسات مجامع عمومی فوق العاده به تاریخ 1/10/63 (کاهش سرمایه) و مورخ 2/11/63 (افزایش سرمایه) و هرگونه تغییرات آتی انجام گرفته در سرمایه فعلا م. ب. یازده میلیون ریال تقدیم داشته که به شعبه --- دادگاه انقلاب اسلامی تهران ارجاع شده این شعبه بدوا اخطار رفع نقص نموده در دو مورد 1 - کسر تمبر به مبلغ 6100 ریال 2 - مصدق نمودن اوراق پیوست دادخواست بنیاد مستضعفان طیّ لایحه 816 - 19 /آذر / 86 تمبر لازم را ابطال نموده ولی در خصوص مصدق نمودن ضمایم دادخواست اعلام کرده که چون اصول اوراق (که فتوکپی آن ها تقدیم دادگاه شده و ضمیمه دادخواست است) در ید بنیاد نمی‌باشد و امکان مصدق نمودن آن ها نیست، شعبه --- مرقوم وقت رسیدگی برای 29/2/87 تعیین و با ارسال نسخه ثانی دادخواست و ضمایم برای خواندگان، اطراف پرونده را برای رسیدگی دعوت نموده. مدیریت امور محاکم بنیاد مستضعفان طیّ لایحه مورخ 28/2/87 آقایان م.ش. و ع.ن. را متفقا و منفردا به عنوان نماینده حقوقی خود معرفی کره است در جلسه رسیدگی 6/8/87 دادگاه با حضور نماینده بنیاد مستضعفان آقای ش. و غیاب خواندگان تشکیل و پس از استماع اظهارات آقای ش. ختم رسیدگی را اعلام و مبادرت به صدور دادنامه غیابی شماره 308 - 7/8/87 نموده و طیّ آن حکم به ابطال مصوبات صورت جلسات مجامع عمومی فوق العاده به تاریخ 1/10/63 و 2/11/63 و هر گونه تغییرات انجام یافته در سرمایه شرکت بر اساس مصوبات موصوف را داده است رئیس الف. طیّ نامه 6892 - 2/10/81 به قاضی ویژه اصل 49 نوشته که پرونده شرکت به اداره ثبت شرکت ها و موسسات غیرتجاری تهران منتقل گردیده است و عین دادنامه --- - 7/8/87 را عینا اعاده داشته (دفتر شعبه --- ). دادگاه انقلاب اسلامی تهران به مسئول واحد ابلاغ طیّ نامه شماره 21753/86/41 /ص - 20/8/87 با ارسال رونوشت دادنامه --- - 7/8/87 نوشته است که دادنامه را به شرکت ریسندگی و بافندگی... (سهامی خاص) ابلاغ نماید که در یکم دی ماه 87 ابلاغ شده. جانشین مدیریت امور محاکم طیّ نامه وارده به شماره 816 - 2/11/87 نوشته است در صورت قطعیت دادنامه --- - 7/8/87 در خصوص سهام خانواده س. در شرکت ریسندگی و بافندگی.... مراتب را اعلام دارند آقای س.ن.الف به شعبه --- نوشته است که به موجب وکالت نامه وکیل شرکت ریسندگی و بافندگی.... م. ب. لذا تقاضا نموده که یک نسخه از دادنامه غیابی را در دفتر شعبه حضورا به وی ابلاغ نمایند که ابلاغ شده است سپس آقای … مورخ 12/11/87 نوشته است دادنامه غیابی 308 - 7/8/87 ظاهرا در یکم دی ماه 87 به نگهبان شرکت ابلاغ شده (برخلاف ماده 67 آیین دادرسی کیفری) و نامبرده هم اخراج شده لذا این مرقومه را به عنوان واخواهی تلقی نموده و سپس دادخواست واخواهی تقدیم خواهد شد سپس آقای …. طیّ دادخواست شماره 816 - 11 /بهمن/ 87 از دادنامه شماره --- - 7/8/87 تجدیدنظرخواهی نموده که به وی اخطار رفع نقص در خصوص انضمام نسخه دوم دادخواست و لایحه و ضمایم جهت خوانده نموده است. آقای س.ن.الف. طیّ لایحه مورخ 29/11/87 نسخه دوم دادخواست و ضمایم را تسلیم نموده و دفتر شعبه --- دادخواست و ضمایم مرقوم را برای بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی ارسال داشته که ظرف ده روز نسبت به پاسخ آن اقدام نماید. بنیاد مرقوم طیّ لایحه 129456/04/17/6/4/20 مورخ 17/12/87 پاسخ لایحه وکیل شرکت ت. ن. خ. را داده است (ضمنا رئیس دفتر دادستانی کل کشور به ریاست محاکم انقلاب اسلامی نوشته است که در خصوص مالکیت شرکت.... و حکم صادره از سوی آن شعبه را جهت ملاحظه و عنایت لازم و ارائه گزارش قضایی ارسال می‌گردد و دفتر شعبه --- دادگاه انقلاب اسلامی تهران طیّ نامه 21753/86/41 / ح - 7/12/87 عطف به نامه 11/2035 / 2/87/140 مورخ 8/11/87 پاسخ داده که پرونده در خصوص اعتراض شرکت ریسندگی و بافندگی.... به رای صادره در پرونده در مرحله تجدیدنظر خواهی در این دادگاه موجود م. ب.) سرانجام شعبه --- تجدیدنظر استان تهران مستقر در دادگاه انقلاب اسلامی تهران مبادرت به صدور دادنامه شماره --- - 28/4/88 مبنی بر نقض دادنامه شماره --- /16 - 7/8/87 صادره از شعبه --- نموده و پرونده را جهت رسیدگی به مرجع صالح محاکم حقوقی قزوین اعاده داشته که به شعبه --- دادگاه عمومی قزوین ارجاع شده و این شعبه وقت رسیدگی برای 26/5/89 تعیین و اطراف دعوی را دعوت نموده است این وقت به لحاظ بلاتصدی بود دادگاه برای 22/8/89 تجدید شده. مدیرکل اموال و املاک.... تهران لایحه ای داده که به شماره 791 - 26/5/89 و آقای …. نیز لایحه ای داده که به شماره 890 - 026/5/89 ثبت گردیده اند و مجددا اصحاب دعوی دعوت شده اند مدیرکل اموال و املاک... تهران لایحه ای فرستاده که به شماره 952 - 22/6/89 ثبت گردیده است بنیاد مستضعفان طیّ لایحه 1363 - 22/8/89 خانم ….م. را به عنوان نماینده خود معرفی کرده و نام برده نیز لایحه ای تهیه و تقدیم کرده که به شماره 1364 - 22/8/89 ثبت شده است دادگاه در تاریخ 22/8/89 با حضور نماینده حقوقی خواهان و وکیل و نماینده حقوقی خوانده و غیاب سایرین تشکیل جلسه داده و پس از استماع اظهارات حاضرین و اینکه وکیل خوانده در پایان جلسه اعلام داشته که دفاعیات خ. ر. ب. صورت لایحه تکمیلی تقدیم خواهد نمود دادگاه دستور تعیین وقت احتیاطیّ برای 5/10/89 داده و به وکیل خوانده اخطار نموده که لایحه خود را 7 روز پس از ابلاغ به دادگاه تقدیم دارد آقای م. معاون قضایی لایحه ای تقدیم داشته که به شماره 1598 - 23/9/89 ثبت شده و نماینده حقوقی بنیاد طیّ لایحه 1903 - 4/11/89 درخواست نموده که رونوشتی از لایحه تکمیلی وکیل خوانده به وی اعطا شود دادگاه از اداره ثبت شرکت ها خواسته است اولا آخرین نشانی مرکز اصلی شرکت.... چیست؟ ثانیا میزان مالکیت بنیاد مستضعفان در سهام شرکت مذکور چه میزان است. وقت نظارت برای 22/4/90 تعیین نموده دفتر دادگاه از اداره ثبت شرکت های قزوین استعلام نموده که پاسخ آن واصل و به شماره 681 - 1/5/90 ثبت و راهنمایی نموده‌اند که استعلام از اداره ثبت شرکت ها و موسسات غیرتجاری تهران به عمل آید رئیس شعبه --- به همین گونه دستور داده است و استعلام طیّ نامه 484 - 5/8/90 به عمل آمده پاسخ آن واصل و به شماره 1939 - 12/10/90 ثبت شده و به موجب این پاسخ موسسه ای با نام.... مشاهده نشده مع ذلک شماره صحیح ثبتی را اعلام تا همکاری لازم به عمل آید دادگاه به دفتر دستور داده عطف به شماره 1870/90 - 4/10/90 به اداره ثبت شرکت ها اعلام شود شماره ثبتی شرکت سهامی خاص.... 489 است دفتر شعبه --- حقوقی قزوین طیّ نامه شماره 593 - 1/11/90 از اداره ثبت شرکت ها و موسسات غیرتجاری تهران آخرین نشانی مرکز اصلی شرکت.... و میزان مالکیت بنیاد مستضعفان را در سهام آن شرکت استعلام نموده (طیّ نامه 94 - 9/2/91 ) اداره ثبت شرکت ها پاسخ داده است شماره ثبت 489 متعلق به شرکت.... نمی‌باشد شماره صحیح را اعلام نموده یا همکاری شود دادگاه به دفتر دستور داده که به وکیل خواهان اعلام شود تا رفع نقص شود نماینده حقوقی بنیاد مستضعفان خطاب به رئیس شعبه --- طیّ نامه ای که به شماره 848 - 4/6/91 لوایح دادگاه ثبت شده است اعلام کرده که شماره صحیح شرکت.... را با استعلام مجدد از ثبت شرکت ها اعلام دارند تا پاسخ داده شود که این استعلام طیّ نامه 488 - 6/4/91 صادره از شعبه --- دادگاه عمومی قزوین پاسخ داده شده که شماره ثبت صحیح شرکت.... را به این مرجع اعلام دارند که طیّ شماره 637 - 13/6/91 اعلام شده به اداره ثبت شرکت ها که دستور دهند شماره صحیح شرکت.... را به شعب چهارم دادگاه عمومی قزوین اعلام دارند الف. طیّ نامه 4951/2 - 28/6/91 اعلام کرده که در این خصوص با اداره ثبت شرکت ها و موسسات غیرتجاری تهران مکاتبه شود. دادگاه دستور داده که به همین طریق عمل شود که طیّ نامه 643 - 4/7/91 استعلام لازم از اداره ثبت شرکت ها و موسسات غیرتجاری به عمل آمده. ثبت اسناد و املاک قزوین طیّ نامه وارده به شماره 1190 - 25/7/91 اعلام کرده که به علّت تغییر محل شرکت از قزوین به تهران با تهران مکاتبه شود که به شرح فوق با اداره ثبت شرکت های غیرتجاری تهران مکاتبه شده اداره ثبت شرکت ها و موسسات غیرتجاری طیّ نامه 538 - 30/7/91 خطاب به رئیس شعبه --- حقوقی قزوین اعلام داشته که شماره ثبت شرکت ریسندگی و بافندگی.... را اعلام دارند تا پاسخ داده شود دادگاه به دفتر دستور داده در صورت فقدان شماره ثبت به وکیل اخطار لازم شود نماینده حقوقی بنیاد طیّ نامه مورخ 8/9/91 از شعبه --- حقوقی قزوین درخواست نموده که استعلام مجدد با ذکر انتقال پرونده شرکت از حوزه ثبتی قزوین به تهران طیّ نامه شماره 22541 - 27/3/86 ثبت قزوین تنظیم و در اختیار اینجانب قرارگرفته تا پس از ارائه به اداره ثبت شرکت های تهران و بررسی موضوع نسبت به اعلام شماره ثبت جدید شرکت.... اقدام گردد دادگاه دستور مساعد داده است که طیّ نامه 871 - 8/9/91 از اداره ثبت شرکت ها و موسسات غیرتجاری تهران شماره صحیح شرکت ریسندگی و بافندگی.... استعلام شده و بنیاد مستضعفان به همین منظور طیّ اخطاریه (برگ 151 ) دعوت به حضور در دادگاه شده که نماینده حقوقی بنیاد طیّ لایحه 1675 - 25/10/91 با انضمام فتوکپی روزنامه رسمی شماره ثبت شرکت.... را 302571 اعلام نموده اداره ثبت شرکت ها طیّ لایحه 1674 - 25/10/91 مجددا اعلام کرده تهیه پاسخ منوط به اعلام شماره ثبت اشخاص حقوقی م. ب. که مدیر دفتر شعبه چهارم حقوقی طیّ نامه 1048 - 25/10/91 از اداره ثبت شرکت ها و موسسات غیرتجاری تهران خواسته است آخرین نشانی مرکز اصلی شرکت.... به شماره ثبت 302571 را ضمن اعلام مالکیت بنیاد مستضعفان در سهم آن شرکت به دادگاه اعلام دارند و وقت نظارت تعیین شود در این خلال پرونده 880637/4 /ح که توسط هیات ویژه رسیدگی به پرونده های اصل 49 قانون اساسی مستقر در استانداری قزوین درخواست شده بود طیّ نامه 1128 - 19/11/91 به هیات مزبور ارسال گردیده است همراه فتوکپی اوراق لازم ازجمله فتوکپی رای 681 - 28/4/88 شعبه --- تجدیدنظر استان تهران) پاسخ نامه 1048 - 25/10/91 طیّ نامه 14144 /الف / 32 - 7/12/91 اداره ثبت شرکت ها واصل و به شماره 2127 - 22/12/91 ثبت دفتر لوایح شده است. سرانجام دادگاه در وقت فوق العاده مبادرت به صدور دادنامه شماره --- /12/91 مبنی بر عدم صلاحیت محلی شعبه چهارم دادگاه عمومی قزوین (به اعتبار اینکه مرکز اصلی شرکت خوانده تهران است هرچند مرکز عملیات شرکت یعنی محل وقوع کارخانجات قزوین م. ب.) به صلاحیت محاکم عمومی و حقوقی تهران صادر نموده و پرونده را جهت حل اختلاف طیّ نامه شماره 00035 - 21/1/92 به دفتر کل دیوان عالی کشور ارسال داشته که در تاریخ 7/2/92 به شعبه پنجم دیوان عالی کشور ارجاع شده است پرونده مطلب دیگری ندارد. ن. ب. ا. شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان به موجب دادنامه شماره --- - 28/4/88 دادنامه شماره --- /8/87 صادره از شعبه --- دادگاه انقلاب اسلامی تهران ویژه اصل 49 را نقض و محاکم عمومی و حقوقی قزوین را صالح دانسته است و مطابق ماده 30 قانون آیین دادرسی مدنی در صورت اختلاف بین دادگاه تالی با عالی دادگاه تالی مکلف به تبعیت ازنظر دادگاه عالی است لذا قرار عدم صلاحیت شماره 1278 - 24/12/91 صادره از شعبه --- دادگاه عمومی قزوین قابل تایید نیست و اساسا اختلاف در صلاحیت فی مابین دادگاه عالی و تالی مصداق قانونی ندارد لذا با عدم تایید دادنامه مرقوم پرونده جهت ادامه رسیدگی به همان شعبه مرجوع ٌالیه (شعبه چهارم دادگاه عمومی قزوین) ارجاع می‌شود. مستشاران شعبه --- دیوان عالی کشور جلیلی تقویان - رضائی