ارجاع به داوری در دعاوی طلاق

رأی شعبه دیوان عالی کشور حسب محتویات پرونده ، خواهان خانم …. د.ع. دادخواستی به خواسته صدور حکم طلاق به طرفیت زوج خوانده آقای م. ب. تقدیم دادگستری شهرستان اردبیل نموده و توضیح داده که : به موجب سند ازدواج در تاریخ 87/8/28 با خوانده ازدواج دائم کرده و حاصل ازدواج یک دختر م. ب. ، در حال حاضر قادر به ادامه زندگی مشترک نمی باشم ، ب. ت. ب. اینکه مطابق شرط ضمن عقد نکاح حق درخواست طلاق دارم تقاضای رسیدگی و صدور حکم طلاق دارم . دادخواست ثبت و جهت رسیدگی به شعبه دوازده دادگاه عمومی خانواده شهرستان اردبیل ارجاع گردیده است . دادگاه پس از جری تشریفات قانونی به تاریخ 1394/8/5 در وقت مقرر جلسه دادرسی تشکیل داده طرفین دعوا حضور یافته اند . خ. ا. د. خواسته ب. ش. د. تقدیمی م. ب. مبنی بر اینکه مدت طولانی است زوج با زن دیگری صیغه موقت جاری نموده اند و همسر دیگر انتخاب کرده و من مدت طولانی است در تنگنا قرار دارم و دلایل درخواست طلاق همان است که در دادخواست نوشته ام و در شرط ضمن عقد نکاح قید گردیده که اگر ازدواج دیگری در بین باشد من حق طلاق خواهم داشت ، تقاضای صدور حکم شایسته دارم . زوج خ. د. پ. بیان داشته اصلاً قبول ندارم بنده به هیچ وجه حاضر نیستم همسرم را طلاق بدهم البته چندین مرتبه به درب منزل زوجه مراجعه کرده ام که صورتجلسه آن و حکم تمکین موجود است تقدیم می نمایم و هیچ ازدواجی ب. غ. از این ازدواج در بین نیست . دادگاه بدون ارجاع موضوع به داوری ختم دادرسی را اعلام و به شرح دادنامه شماره 686 مورخ 1394/8/13: و با این استدلال که خواهان مستند دعوی خویش را شرط ضمن عقد نکاح مبنی بر ازدواج مجدد زوج قرار داده لیکن هیچگونه دلیل و مدرکی دال بر ادعای خود ارائه و ابراز ننموده است ، لهذا دادگاه دعوی خواهان را غیر وارد دانسته و مستنداً به ماده 197 قانون آیین دادرسی مدنی حکم بر بطلان دعوی صادر کرده است . پس از ابلاغ رأی صادره ، وکیل زوجه خ. ب. ت. دادخواست تجدیدنظر نسبت به آن اعتراض نموده و در لایحه تقدیمی اجمالاً اعلام داشته که زوج از بند دوازده شروط ضمن عقد نکاح تخلّف نموده و ازدواج مجدد کرده است . در جهت اثبات ادعا به شواهد و مدارک موجود از جمله تحقیق محلی صورت گرفته توسط نیروی انتظامی از اهالی محل استناد گردیده و لکن دادگاه به آن توجهی ننموده است.همچنین طبق مدارک موجود در بیمارستان تأمین اجتماعی ت. ن. خ. با خانم ل.ن. ازدواج مجدد داشته که حاصل این ازدواج هم یک فرزند پسر به نام م.م. م. ب. که در تاریخ 1394/4/21 در بیمارستان مذکور به دنیا آمده است،که با استعلام از بیمارستان فوق الذکر موضوع کاملاً روشن و مشخص می گردد . خود زوج هم در نزد اقوام موکله اقرار به این موضوع داشته و شهود حاضر به معرفی و گواهی هستند . دادگاه بدون ارجاع موضوع به داوری که تکلیف قانونی داشته اقدام به صدور حکم نموده است ، تقاضای نقض حکم صادره را دارم . پس از انجام تبادل لوایح، پرونده به مرجع تجدیدنظر ارسال و شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان اردبیل نسبت به تجدیدنظرخواهی رسیدگی و به شرح دادنامه شماره 1068 مورخ 1394/10/17: با استدلال به اینکه خدشه و ایراد اساسی به ارکان رأی تجدیدنظرخواسته و استنباط و تشخیص دادگاه وارد نبوده و رأی مذکور محمول بر درستی و صحت تلقی می گردد ، به استناد قسمت آخر ماده 358 قانون آیین دادرسی مدنی ضمن رد تجدیدنظرخواهی ، حکم بدوی را تأیید نموده است . پس از ابلاغ رأی تجدیدنظر ، وکیل زوجه محکوم علیها با تقدیم دادخواست فرجامی نسبت به آن اعتراض و در لایحه تقدیمی با تکرار همان مطالب مطرح شده در مرحله تجدیدنظرخواهی تقاضای نقض دادنامه فرجام خواسته را کرده است که پس از تبادل لوایح ، پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع شده است . هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید . پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دیوان عالی کشور اجمالاً مبنی بر: صدور رأی شایسته قانونی مورد تقاضا م. ب. . درخصوص دادنامه شماره 1068 مورخ 1394/10/17 فرجام خواسته ، مشاوره نموده و چنین رأی می دهد : رأی شعبه دیوان عالی کشور فرجام خواهی وکیل زوجه محکوم علیها خانم …. د.ع. به طرفیت زوج آقای م. ب. نسبت به دادنامه شماره 1068 مورخ 1394/10/17 شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان اردبیل که در تأیید رأی بدوی شماره 686 مورخ 1394/10/16 شعبه دوازدهم دادگاه عمومی خانواده اردبیل اصدار یافته و به موجب آن حکم به بطلان دعوی خواهان صادر گردیده است ، با عنایت به محتویات پرونده و نقایص و ایرادات ذیل الذکر موجّه و قابل پذیرش است ، 1- زوجه خواهان در جهت اثبات ادعای خویش درخصوص ازدواج مجدد زوج و تحقق شرط ضمن عقد نکاح به گزارش تحقیقات محلّی نیروی انتظامی از افراد محلّی و مطّلعین و همچنین مدارک موجود در بیمارستان تأمین اجتماعی اردبیل درخصوص تولد فرزند زوج از همسر دیگر به نام خانم … و تمسّک جسته و لکن دادگاه تحقیق و بررسی و استعلام لازم را به عمل ن ی. ده و با ذکر اینکه هیچگونه دلیل و مدرکی دال بر ادعای زوجه خواهان ارائه نشده مبادرت به صدور حکم به بطلان دعوی خواهان نموده است ، 2- دادگاه در جریان رسیدگی به پرونده ، مقررات آمره موضوع ماده 27 قانون حمایت خانواده درخصوص ارجاع موضوع به داوری را رعایت نکرده و با نقص مذکور مبادرت به صدور رأی نموده است . لهذا با عنایت به مراتب مذکوره به استناد بند 5 ماده 371 و بند ( الف ) ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی ، رأی فرجام خواسته نقض و پرونده جهت رسیدگی مجدد به دادگاه تجدیدنظر صادرکننده رأی منقوض ارجاع می شود. شعبه چهل و دوم دیوان عالی کشور رئیس: دکترعلیزاده عضو معاون : محمدحسین عطایی فهرست شعبه دیوان عالی کشور شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی ارجاع به داوری در دعاوی طلاق موضوع مورد بررسی، درخواست صدور حکم طلاق از سوی ی. ا. ط. علیه همسر خود م. ب.. درخواست‌کننده ادعا کرده است که بر اساس شرط ضمن عقد نکاح، در صورت ازدواج مجدد همسر، حق درخواست طلاق دارد و همچنین مدعی است که همسر با زن دیگری عقد موقت منعقد کرده است. در مقابل، طرف مقابل این ادعا را رد نموده و اعلام کرده است که هیچ ازدواجی به جز ازدواج با درخواست‌کننده ندارد. دادگاه بدوی به دلیل عدم ارائه مدارک کافی از سوی درخواست‌کننده، دعوی را غیر وارد تشخیص داده و بر اساس ماده 197 قانون آیین دادرسی مدنی، حکم به بطلان دعوی صادر کرده است. درخواست تجدیدنظر نیز به دلیل عدم توجه دادگاه به شواهد و مدارک موجود و عدم ارجاع به داوری، رد شده و دادگاه تجدیدنظر حکم بدوی را تایید کرده است. در نهایت، دیوان عالی کشور ب. ت. ب. نقایص موجود در رسیدگی‌های انجام شده، بر اساس بند 5 ماده 371 و بند (الف) ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی، رای تجدیدنظر را نقض و پرونده را برای رسیدگی مجدد به دادگاه تجدیدنظر ارجاع نموده است. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/04/30 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در دعاوی طلاق، غیر از طلاق توافقی، ضروریست دادگاه پیش از صدور حکم دعوا را به داوری ارجاع کند؛ در غیر این صورت پرونده معد نقض در دیوان عالی کشور م. ب.. رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه چهل و دوم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/04/30 - 12 : 18 قاضی: حمیدرضا محمدباقری قاضی: محمدحسین عطائی قاضی: یداله علی زاده خلاصه جریان پرونده: حسب محتویات پرونده، خواهان خانم …. د.ع. دادخواستی به خواسته صدور حکم طلاق به طرفیت زوج خوانده آقای م. ب. تقدیم دادگستری شهرستان اردبیل نموده و توضیح داده که: به موجب سند ازدواج در تاریخ 87/8/28 با خوانده ازدواج دائم کرده و حاصل ازدواج یک دختر می‌باشد، در حال حاضر قادر به ادامه زندگی مشترک نمی باشم، ب. ت. ب. اینکه مطابق شرط ضمن عقد نکاح حق درخواست طلاق دارم تقاضای رسیدگی و صدور حکم طلاق دارم. دادخواست ثبت و جهت رسیدگی به شعبه دوازده دادگاه عمومی خانواده شهرستان اردبیل ارجاع گردیده است. دادگاه پس از جری تشریفات قانونی به تاریخ 1394/08/05 در وقت مقرر جلسه دادرسی تشکیل داده طرفین دعوا حضور یافته اند. خ. ا. د. خواسته ب. ش. د. تقدیمی م. ب. مبنی بر اینکه مدت طولانی است زوج با زن دیگری صیغه موقت جاری نموده‌اند و همسر دیگر انتخاب کرده و من مدت طولانی است در تنگنا قرار دارم و دلایل درخواست طلاق همان است که در دادخواست نوشته ام و در شرط ضمن عقد نکاح قید گردیده که اگر ازدواج دیگری در بین باشد من حق طلاق خواهم داشت، تقاضای صدور حکم شایسته دارم. زوج خ. د. پ. بیان داشته اصلا قبول ندارم بنده به هیچ وجه حاضر نیستم همسرم را طلاق بدهم البته چندین مرتبه به درب منزل زوجه مراجعه کرده ام که صورتجلسه آن و حکم تمکین موجود است تقدیم می نمایم و هیچ ازدواجی ب. غ. از این ازدواج در بین نیست. دادگاه بدون ارجاع موضوع به داوری ختم دادرسی را اعلام و به شرح دادنامه شماره --- مورخ 1394/08/13 : و با این استدلال که خواهان مستند دعوی خویش را شرط ضمن عقد نکاح مبنی بر ازدواج مجدد زوج قرار داده لیکن هیچگونه دلیل و مدرکی دال بر ادعای خود ارائه و ابراز ننموده است، لهذا دادگاه دعوی خواهان را غیر وارد دانسته و مستندا به ماده 197 قانون آیین دادرسی مدنی حکم بر بطلان دعوی صادر کرده است. پس از ابلاغ رای صادره، وکیل زوجه خ. ب. ت. دادخواست تجدیدنظر نسبت به آن اعتراض نموده و در لایحه تقدیمی اجمالا اعلام داشته که زوج از بند دوازده شروط ضمن عقد نکاح تخلّف نموده و ازدواج مجدد کرده است. در جهت اثبات ادعا به شواهد و مدارک موجود از جمله تحقیق محلی صورت گرفته توسط نیروی انتظامی از اهالی محل استناد گردیده و لکن دادگاه به آن توجهی ننموده است.همچنین طبق مدارک موجود در بیمارستان تامین اجتماعی ت. ن. خ. با خانم … مجدد داشته که حاصل این ازدواج هم یک فرزند پسر به نام محمدمهدی م. ب. که در تاریخ 1394/04/21 در بیمارستان مذکور به دنیا آمده است،که با استعلام از بیمارستان فوق الذکر موضوع کاملا روشن و مشخص می‌گردد. خود زوج هم در نزد اقوام موکله اقرار به این موضوع داشته و شهود حاضر به معرفی و گواهی هستند. دادگاه بدون ارجاع موضوع به داوری که تکلیف قانونی داشته اقدام به صدور حکم نموده است، تقاضای نقض حکم صادره را دارم. پس از انجام تبادل لوایح، پرونده به مرجع تجدیدنظر ارسال و شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان اردبیل نسبت به تجدیدنظرخواهی رسیدگی و به شرح دادنامه شماره --- مورخ 1394/10/17 : با استدلال به اینکه خدشه و ایراد اساسی به ارکان رای تجدیدنظرخواسته و استنباط و تشخیص دادگاه وارد نبوده و رای مذکور محمول بر درستی و صحت تلقی می‌گردد، به استناد قسمت آخر ماده 358 قانون آیین دادرسی مدنی ضمن رد تجدیدنظرخواهی، حکم بدوی را تایید نموده است. پس از ابلاغ رای تجدیدنظر، وکیل زوجه محکوم علیها با تقدیم دادخواست فرجامی نسبت به آن اعتراض و در لایحه تقدیمی با تکرار همان مطالب مطرح شده در مرحله تجدیدنظرخواهی تقاضای نقض دادنامه فرجام خواسته را کرده است که پس از تبادل لوایح، پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع شده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر: صدور رای شایسته قانونی مورد تقاضا م. ب.. در خصوص دادنامه شماره --- مورخ 1394/10/17 فرجام خواسته، مشاوره نموده و چنین رای می دهد: فرجام خواهی وکیل زوجه محکوم علیها خانم …. د.ع. به طرفیت زوج آقای م. ب. نسبت به دادنامه شماره --- مورخ 1394/10/17 شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان اردبیل که در تایید رای بدوی شماره 686 مورخ 1394/10/16 شعبه دوازدهم دادگاه عمومی خانواده اردبیل اصدار یافته و به موجب آن حکم به بطلان دعوی خواهان صادر گردیده است، با عنایت به محتویات پرونده و نقایص و ایرادات ذیل الذکر موجّه و قابل پذیرش است، 1 - زوجه خواهان در جهت اثبات ادعای خویش در خصوص ازدواج مجدد زوج و تحقق شرط ضمن عقد نکاح به گزارش تحقیقات محلّی نیروی انتظامی از افراد محلّی و مطّلعین و همچنین مدارک موجود در بیمارستان تامین اجتماعی اردبیل در خصوص تولد فرزند زوج از همسر دیگر به نام خانم … و تمسّک جسته و لکن دادگاه تحقیق و بررسی و استعلام لازم را به عمل ن ی. ده و با ذکر اینکه هیچگونه دلیل و مدرکی دال بر ادعای زوجه خواهان ارائه نشده مبادرت به صدور حکم به بطلان دعوی خواهان نموده است، 2 - دادگاه در جریان رسیدگی به پرونده، مقررات آمره موضوع ماده 27 قانون حمایت خانواده در خصوص ارجاع موضوع به داوری را رعایت نکرده و با نقص مذکور مبادرت به صدور رای نموده است. لهذا با عنایت به مراتب مذکوره به استناد بند 5 ماده 371 و بند (الف) ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی، رای فرجام خواسته نقض و پرونده جهت رسیدگی مجدد به دادگاه تجدیدنظر صادرکننده رای منقوض ارجاع می‌شود.