ارجاع قرار عدم صلاحیت صادره از سوی شوراهای حل‌اختلاف به دیوان‌عالی کشور

رأی خلاصه جریان پرونده در تاریخ 17/10/90 و 22/12/1390 شعبان و ق.الف. و ن.ن.ی با وکالت ع.ب. علیه م.، ق.ب. و اداره ثبت اسناد و املاک قوچان در شورای حل اختلاف شهر قوچان اقامه دعوی و درخواست رسیدگی و صدور حکم به اثبات مالکیت بر پلاک 48 فرعی از 120 اصلی بخش 2 قوچان و اصلاح حدود ثبتی را کرده اند. حوزه شماره 2 شورای حل اختلاف پس از رسیدگی و جلب نظر کارشناس طی دادنامه شماره 572 ـ 3/10/91 در مورد اداره ثبت، قرار ابطال دادخواست صادر کرده است، راجع به خواسته اول، حکم بر اثبات مالکیت خ. ه. بر پلاک 48 فرعی از 120 اصلی بخش 2 قوچان صادر نموده است. درباره اصلاح حدود ثبتی پلاک مرقوم خ. ه. را ارشاد کرده که به اداره ثبت مراجعه نمایند. آقای ر.الف. به وکالت از خواندگان از رأی صادره درخواست تجدیدنظر کرده است. شورای حل اختلاف بعداً رأی اصلاحی شماره 682 ـ 30/11/91 در مورد پلاک ملکی خواندگان صادر نموده است. از آن تجدیدنظرخواهی گردیده است. شعبه دوم دادگاه عمومی (مدنی) قوچان، طی دادنامه شماره 9209975189200294 ـ 9/4/92 بخش اول دادنامه تجدیدنظر خواسته را ب. ت. ب. سوابق رسمی مالکیت در اداره ثبت تحصیل حاصل تلقی و ضمن نقض آن قرار عدم استماع دعوی را صادر نموده است ولی در مورد اصلاح حدود ثبتی پلاک 48 فـرعی از 120 اصلـی چنیـن رأی داده اسـت: (... بـا عنایـت به این که دادگاه قسمت اخیر دادنامه تجدیدنظر خواسته مبنی بر ارشاد خواهان های بدوی به مراجع ثبتی را به طور ضمنی قرار عدم صلاحیت تلقی می نماید و با توجـه به این که در نظام حقوقی ما قرار عدم صلاحیت قابلیت اعتراض ندارد و در این مورد با استناد به ماده دو قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دادخواست تجدیدنظرخواهی صادر می نماید و ... در مورد دادخواست ... ابطال تحدید حدود پلاک 45 فرعی از 119 اصلی ... قرار مقتضی صادر و در نهایت پرونده را تکمیلاً ... در قسمت قرار عدم صلاحیت در اجرای ماده دو شورای حل اختلاف و ماده 28 قانون آیین دادرسی مدنی به دیوان عالی محترم کشور ارسال نماید ...»; پس از اعاده پرونده به شورای حل اختلاف دستور داده شده پرونده برای رسیدگی به قرار صادره به دیوان کشور ارسال شود. بعد از ورود آن به دبیرخانه دیوان عالی کشور رسیدگی به آن در دستور کار این شعبه قرار گرفته است. رأی شعبه دیوان عالی کشور خ. ه. د. دادخواست اولیه دو خواسته تحت عنوان اثبات مالکیت و اصلاح حدود ثبتی پلاک 48/120 بخش دو قوچان هر یک م. ب. مبلغ ده میلیون ریال مطرح کرده اند و سپس در دادخواست دیگری با وکالت آقای ع.ب. به خواسته ابطال حدود ثبتی پلاک 45/119 بخش دو خواندگان م. ب. مبلغ سیصد و ده هزار تومان تقدیم شورای حل اختلاف نموده اند. شورای حل اختلاف به اثبات مالکیت رسیدگی و رأی صادر کرده است. اما دعوی اصلاح حدود ثبتی ملک خ. ه. را در صلاحیت شورا ندانسته و طبق تبصره ذیل ماده 8 قانون شوراهای حل اختلاف با ارشاد طرفین به اداره ثبت پرونده را بایگانی کرده است و خواسته دیگر که ابطال حدود ثبتی پلاک 45/119 است و به تبع خواسته فوق متحدالمنشأ هستند و مسکوت مانده، تابع همان حکم است لذا اولاً ـ تصمیم شورای حل اختلاف در مورد ارشاد طرفین در رجوع به اداره ثبت و بایگانی کردن پرونده رأی تلقی نمی شود تا قابل تجدیدنظر باشد و قرار عدم صلاحیت هم تلقی نمی گردد که مورد تأویل شعبه دوم دادگاه عمومی (مدنی) قوچان قرار گرفته است. آن ها ماهیت حقوقی جداگانه دارند. ثانیاً ـ آنچه که طبق بخش دوم ماده 28 قانون آیین دادرسی مدنی قابل طرح و تشخیص در دیوان عالی کشور است قرار عدم صلاحیت صادره از سوی دادگاه های عمومی، نظامی و انقلاب و تجدیدنظر به اعتبار مراجع غیر قضایی است و قرار عدم صلاحیت صادره از سوی شوراهای حل اختلاف از شمول ماده مرقوم خارج و قابل طرح و اظهارنظر در دیوان عالی کشور نیست، علی هذا مقرر می دارد دفتر پرونده اعاده گردد. رییس شعبه 3 دیوان عالی کشور ـ مستشار غفارپور ـ شاملو فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی ارجاع قرار عدم صلاحیت صادره از سوی شوراهای حل اختلاف به دیوان عالی کشور در تاریخ 17/10/90، دعوی به منظور اثبات مالکیت و اصلاح حدود ثبتی یک پلاک مشخص در شورای حل اختلاف قوچان مطرح گردید. پس از بررسی‌های لازم، شورای حل اختلاف حکم به اثبات مالکیت خ. ه. صادر کرد و در خصوص اصلاح حدود ثبتی، طرفین را به اداره ثبت ارشاد نمود. این رای مورد اعتراض خ. ه. و وکیل خواندگان قرار گرفت. شعبه دوم دادگاه عمومی قوچان، پس از بررسی، با نقض رای شورای حل اختلاف، قرار عدم استماع دعوی را صادر کرد. دیوان عالی کشور در بررسی پرونده، با استناد به تبصره ذیل ماده 8 قانون شوراهای حل اختلاف، اعلام کرد که تصمیم شورای حل اختلاف در ارشاد به اداره ثبت، به عنوان رای محسوب نمی‌شود و قرار عدم صلاحیت صادره از شورای حل اختلاف نیز قابلیت طرح در دیوان عالی را ندارد. در نتیجه، پرونده به دفتر اعاده گردید. این تصمیم بر اساس مواد قانونی مرتبط با آیین دادرسی مدنی و شوراهای حل اختلاف صادر شده است. تاریخ دادنامه قطعی: 1392/06/20 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: قرار عدم صلاحیت صادره از سوی شوراهای حل اختلاف، به علت عدم صدق عنوان قرار عدم صلاحیت بر آن و عدم ذکر نام شورا در عداد مراجعی که قرار عدم صلاحیت آنها قابل رسیدگی در دیوان عالی کشور می‌باشد، قابل طرح و اظهارنظر در دیوان عالی کشور نیست. رای خلاصه جریان پرونده در تاریخ 17/10/90 و 1390/12/22 شعبان و ق.الف. و ن.ن.ی با وکالت ع.ب. علیه م.، ق.ب. و اداره ثبت اسناد و املاک قوچان در شورای حل اختلاف شهر قوچان اقامه دعوی و درخواست رسیدگی و صدور حکم به اثبات مالکیت بر پلاک --- فرعی از --- اصلی بخش --- قوچان و اصلاح حدود ثبتی را کرده اند. حوزه شماره 2 شورای حل اختلاف پس از رسیدگی و جلب نظر کارشناس طی دادنامه شماره --- - 3/10/91 در مورد اداره ثبت، قرار ابطال دادخواست صادر کرده است، راجع به خواسته اول، حکم بر اثبات مالکیت خ. ه. بر پلاک --- فرعی از --- اصلی بخش --- قوچان صادر نموده است. درباره اصلاح حدود ثبتی پلاک مرقوم خ. ه. را ارشاد کرده که به اداره ثبت مراجعه نمایند. آقای ر.الف. به وکالت از خواندگان از رای صادره درخواست تجدیدنظر کرده است. شورای حل اختلاف بعدا رای اصلاحی شماره 682 - 30/11/91 در مورد پلاک ملکی خواندگان صادر نموده است. از آن تجدیدنظرخواهی گردیده است. شعبه دوم دادگاه عمومی (مدنی) قوچان، طی دادنامه شماره --- - 9/4/92 بخش اول دادنامه تجدیدنظر خواسته را ب. ت. ب. سوابق رسمی مالکیت در اداره ثبت تحصیل حاصل تلقی و ضمن نقض آن قرار عدم استماع دعوی را صادر نموده است ولی در مورد اصلاح حدود ثبتی پلاک --- فرعی از --- اصلی چنین رای داده است: (... با عنایت به این که دادگاه قسمت اخیر دادنامه تجدیدنظر خواسته مبنی بر ارشاد خواهان های بدوی به مراجع ثبتی را به طور ضمنی قرار عدم صلاحیت تلقی می‌نماید و ب. ت. ب. این که در نظام حقوقی ما قرار عدم صلاحیت قابلیت اعتراض ندارد و در این مورد با استناد به ماده دو قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دادخواست تجدیدنظرخواهی صادر می‌نماید و... در مورد دادخواست... ابطال تحدید حدود پلاک --- فرعی از --- اصلی... قرار مقتضی صادر و در نهایت پرونده را تکمیلا... در قسمت قرار عدم صلاحیت در اجرای ماده دو شورای حل اختلاف و ماده 28 قانون آیین دادرسی مدنی به دیوان عالی محترم کشور ارسال نماید...»; پس از اعاده پرونده به شورای حل اختلاف دستور داده شده پرونده برای رسیدگی به قرار صادره به دیوان کشور ارسال شود. بعد از ورود آن به دبیرخانه دیوان عالی کشور رسیدگی به آن در دستور کار این شعبه قرار گرفته است. رای شعبه دیوان عالی کشور خ. ه. د. دادخواست اولیه دو خواسته تحت عنوان اثبات مالکیت و اصلاح حدود ثبتی پلاک --- بخش دو قوچان هر یک م. ب. مبلغ ده میلیون ریال مطرح کرده اند و سپس در دادخواست دیگری با وکالت آقای ع.ب. به خواسته ابطال حدود ثبتی پلاک --- بخش دو خواندگان م. ب. مبلغ سیصد و ده هزار تومان تقدیم شورای حل اختلاف نموده اند. شورای حل اختلاف به اثبات مالکیت رسیدگی و رای صادر کرده است. اما دعوی اصلاح حدود ثبتی ملک خ. ه. را در صلاحیت شورا ندانسته و طبق تبصره ذیل ماده 8 قانون شوراهای حل اختلاف با ارشاد طرفین به اداره ثبت پرونده را بایگانی کرده است و خواسته دیگر که ابطال حدود ثبتی پلاک --- است و به تبع خواسته فوق متحدالمنشا هستند و مسکوت مانده، تابع همان حکم است لذا اولا - تصمیم شورای حل اختلاف در مورد ارشاد طرفین در رجوع به اداره ثبت و بایگانی کردن پرونده رای تلقی نمی شود تا قابل تجدیدنظر باشد و قرار عدم صلاحیت هم تلقی نمی گردد که مورد تاویل شعبه دوم دادگاه عمومی (مدنی) قوچان قرار گرفته است. آن ها ماهیت حقوقی جداگانه دارند. ثانیا - آنچه که طبق بخش دوم ماده 28 قانون آیین دادرسی مدنی قابل طرح و تشخیص در دیوان عالی کشور است قرار عدم صلاحیت صادره از سوی دادگاه‌های عمومی، نظامی و انقلاب و تجدیدنظر به اعتبار مراجع غیر قضایی است و قرار عدم صلاحیت صادره از سوی شوراهای حل اختلاف از شمول ماده مرقوم خارج و قابل طرح و اظهارنظر در دیوان عالی کشور نیست، علی هذا مقرر می‌دارد دفتر پرونده اعاده گردد. رییس شعبه --- دیوان عالی کشور - مستشار