استحقاق سرقفلی در فرض عدم تعلق حق کسب و پیشه

رأی دادگاه بدوی در خصوص دادخواست خ. ه. آقایان 1ـم. و 2ـع.د. فرزندان ر. با وکالت آقای ع.ج. به طرفیت آقایان س.ط. و ج.ی. خ. ر. د. با وکالت آقای ه.الف. به خواسته صدور حکم به محکومیت خواندگان به پرداخت مبلغ سرقفلی (حق سرقفلی) به نرخ عادله روز با جلب نظر کارشناس و نیز محکومیت ایشان به پرداخت خسارات دادرسی، هزینه دادرسی و حق الوکاله وکیل با این توضیح که خ. ه. که مستأجرین م. ا. ملک پلاک ثبتی 3646/2426 بوده اند پس از آنکه مرتکب تخلف قانونی و انتقال مورد اجاره ب. غ. شده اند به موجب درخواست مالک (خ. ر. د.) محکوم به تخلیه می گردند و بدیهی است که بابت حق کسب و پیشه مبلغی دریافت نداشته اند، حالیه خ. ه. ادعا دارند ب. ت. ب. اینکه در خصوص ملک مذکور حق سرقفلی پرداخته اند حق خود را مطالبه نموده اند، ن. ب. ا. هر چند میان حق کسب و پیشه و حق سرقفلی تفاوت ماهوی وجود دارد (و به طور خلاصه حق کسب و پیشه ناشی از تلاش مستأجر در کسب و کار و نتیجتاً وقوع یک نحوه رونق تجاری در محل عین مستأجره است، حال آنکه حق سرقفلی آن چیزی است که مستأجر در قبال پرداخت وجه بخشی از حقوق مالکانه موجر را به اختیار می گیرد) لکن در خصوص اینکه رویه قضایی به صورت شفاف برای مستأجرین دو حق کسب و پیشه جدا و سرقفلی جدا محاسبه کند وجود ندارد لکن معمولاً نظر کارشناسان که در صورت وجود حق سرقفلی مبلغ فوق العاده بالاتری را در نظر می گیرند مورد تأیید م. ب. بر این اساس دادگاه با این بیان که اولاًـ حق کسب و پیشه ناشی از مقدار توفیق کاسب در محل م. ب. و سرقفلی حق است که با پرداخت وجه کسب شده و حکم قاطعی بر اینکه تخلف مستأجر وفق ماده 14 قانون روابط و مستأجر سال 1356 حق سرقفلی را ضایع می نماید وجود ندارد و ثانیاًـ ب. ت. ب. بخش دیگری از دفاعیات وکیل خ. ر. د. که اظهار نموده موکلش (که حالیه به عنوان مالک ملک را در اختیار دارد) هنگام اجاره ملک وجهی بابت سرقفلی دریافت نکرده در حالی که بر اساس محتویات پرونده اجرایی به شماره 86/1236ج اجرای احکام مدنی مجتمع قضایی بعثت تهران در قبال مبلغی که متعاقبا کارشناس میزان آن را چهار صد میلیون ریال تعیین می نماید به مستأجر وقت (خ. ر. ا.) اجازه انتقال مورد اجاره ب. غ. را می دهد که بر اساس محتویات پرونده مذکور مبلغ مذکور از سوی خ. ر. ا. پرداخت گردیده، لذا دریافت این وجه مفهوم دیگری به جز سرقفلی نمی تواند داشته باشد. ثالثاًـ خ. ر. ا. نیز به موجب سند شماره 31215 دفترخانه شماره 197 مورخ 21/5/87 حقوق متعلقه از جمله حق سرقفلی را د. ح. خ. ها صلح می نماید، بر این اساس اگر قائل باشیم خ. ه. مستحق باز پس گرفتن حق پرداخت شده نیستند در حالی که مالک علاوه بر دریافت مال الاجاره مقرره و نیز باز پس گیری ملک خویش به لحاظ تخلف مستأجر مبلغ چهارصد میلیون ریال نیز در سال 82 به موجب گزارش اصلاحی شعبه 183 دریافت داشته باشد منطبق بر انصاف نمی باشد بر این اساس دادگاه با استناد به مواد 198 و 519 قانون آیین دادرسی مدنی و نیز مواد 10 و 1257 قانون مدنی و ب. ت. ب. نظریه کارشناس که علی رغم اعتراض وکیل خ. ر. د. به لحاظ اینکه اعتراض معموله ناشی از اعتقاد به عدم استحقاق خ. ه. م. ب. که مؤثر در مقام نیست خواسته خ. ه. را وارد دانسته و خ. ر. د. آقای ج.ی. را به پرداخت مبلغ دویست میلیون تومان بابت حق سرقفلی د. ح. خ. ها و نیز هر دو خوانده را مشترکا به پرداخت مبلغ یک میلیون و بیست و پنج هزار ریال بابت هزینه دادرسی و حق الوکاله وکیل خ. ه. ب. ا. ت. د. ح. خ. ها محکوم می نماید. رأی صادره حضوری و ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در محاکم تجدیدنظر استان تهران م. ب.. رئیس شعبه 188 دادگاه عمومی حقوقی تهران ـ پورمند رأی دادگاه تجدیدنظر استان در خصوص تجدیدنظرخواهی ج.ی. با وکالت ه.الف. به طرفیت 1ـم. و 2ـع.د. نسبت به دادنامه شماره 865 موررخه 17/11/90 صادره از شعبه 188 دادگاه عمومی حقوقی تهران که بر اساس آن حکم بر محکومیت ت. ن. خ. به پرداخت مبلغ دویست میلیون تومان بابت حق سرقفلی د. ح. تجدیدنظرخواندگان به انضمام خسارات دادرسی صادر و اعلام گردیده است، دادگاه ب. ت. ب. اینکه قبلاً شعبه 188 محاکم عمومی حقوقی تهران طی دادنامه 247 مورخ 13/5/89 حکم بر محکومیت تجدیدنظرخواندگان به تخلیه یک باب مغازه مورد نظر به علت تغییر شغل صادر نموده و مراتب در شعبه دهم محاکم تجدیدنظر استان تهران به تأیید قطعی رسیده است و با لحاظ اینکه قانونگذار در قانون روابط موجر و مستأجر مصوب سال 1356 حقی به عنوان سرقفلی در مورد تخلیه به لحاظ تغییر شغل برای مستأجر منظور نکرده است و با لحاظ نظریه شماره 4459/7 مورخ 6/5/84 اداره حقوقی قوه قضاییه دادنامه معترض عنه مخدوش تشخیص و مستنداً به ماده 358 قانون آیین دادرسی مدنی ضمن نقض دادنامه موصوف حکم بر بی حقی خواهان های بدوی صادر و اعلام می نماید. این رأی قطعی است . مستشاران شعبه 1 دادگاه تجدیدنظر استان تهران رضایی ـ خشنودی فهرست دادگاه بدوی دادگاه تجدیدنظر استان نقد رأی استحقاق سرقفلی در فرض عدم تعلق حق کسب و پیشه در تاریخ 16 اردیبهشت 1392، دادگاه بدوی به دعوای مطرح‌شده رسیدگی کرد. خ. ه. درخواست محکومیت خواندگان به پرداخت حق سرقفلی به نرخ عادله روز و خسارات دادرسی را داشتند و ادعا کردند که به عنوان مستاجرین ملک، به دلیل تخلف قانونی و انتقال مورد اجاره به غیر، به تخلیه محکوم شده‌اند و حق سرقفلی خود را مطالبه می‌کنند. <br>دادگاه بدوی با استناد به نظریه کارشناس و مواد 198 و 519 قانون آیین دادرسی مدنی و مواد 10 و 1257 قانون مدنی، خواسته خ. ه. را مورد تایید قرار داد و خوانده دوم را به پرداخت 200 میلیون تومان بابت حق سرقفلی و هزینه‌های دادرسی محکوم کرد. این رای قابلیت تجدیدنظر داشت.<br>در ادامه، تجدیدنظرخواهی یکی از خواندگان در دادگاه تجدیدنظر مورد بررسی قرار گرفت. ب. ت. ب. حکم قبلی مبنی بر تخلیه به دلیل تغییر شغل و عدم وجود حق سرقفلی در این مورد، دادگاه رای بدوی را مخدوش تشخیص داد و حکم بر بی‌حقی خ. ه. صادر کرد. این رای قطعی است. تاریخ دادنامه قطعی: 1392/02/16 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: چنانچه مستاجر به دلایل مذکور در ماده 14 قانون روابط مستاجر 1356 محکوم به تخلیه بدون حق کسب و پیشه شود (مشخصا تغییر شغل)، حقی نسبت به دریافت حق سرقفلی ندارد، علی رغم آنکه قبلا مبلغی بابت سرقفلی به موجر پرداخته باشد. در خصوص دادخواست خ. ه. آقایان 1 - م. و 2 - ع.د. فرزندان ر. با وکالت آقای ع.ج. به طرفیت آقایان س.ط. و ج.ی. خ. ر. د. با وکالت آقای ه.الف. به خواسته صدور حکم به محکومیت خواندگان به پرداخت مبلغ سرقفلی (حق سرقفلی) به نرخ عادله روز با جلب نظر کارشناس و نیز محکومیت ایشان به پرداخت خسارات دادرسی، هزینه دادرسی و حق الوکاله وکیل با این توضیح که خ. ه. که مستاجرین م. ا. ملک پلاک ثبتی --- بوده اند پس از آنکه مرتکب تخلف قانونی و انتقال مورد اجاره ب. غ. شده اند به موجب درخواست مالک (خ. ر. د.) محکوم به تخلیه می گردند و بدیهی است که بابت حق کسب و پیشه مبلغی دریافت نداشته اند، حالیه خ. ه. ادعا دارند ب. ت. ب. اینکه در خصوص ملک مذکور حق سرقفلی پرداخته اند حق خود را مطالبه نموده اند، ن. ب. ا. هر چند میان حق کسب و پیشه و حق سرقفلی تفاوت ماهوی وجود دارد (و به طور خلاصه حق کسب و پیشه ناشی از تلاش مستاجر در کسب و کار و نتیجتا وقوع یک نحوه رونق تجاری در محل عین مستاجره است، حال آنکه حق سرقفلی آن چیزی است که مستاجر در قبال پرداخت وجه بخشی از حقوق مالکانه موجر را به اختیار می‌گیرد) لکن در خصوص اینکه رویه قضایی به صورت شفاف برای مستاجرین دو حق کسب و پیشه جدا و سرقفلی جدا محاسبه کند وجود ندارد لکن معمولا نظر کارشناسان که در صورت وجود حق سرقفلی مبلغ فوق العاده بالاتری را در نظر می گیرند مورد تایید م. ب. بر این اساس دادگاه با این بیان که اولا- حق کسب و پیشه ناشی از مقدار توفیق کاسب در محل م. ب. و سرقفلی حق است که با پرداخت وجه کسب شده و حکم قاطعی بر اینکه تخلف مستاجر وفق ماده 14 قانون روابط و مستاجر سال 1356 حق سرقفلی را ضایع می‌نماید وجود ندارد و ثانیا- ب. ت. ب. بخش دیگری از دفاعیات وکیل خ. ر. د. که اظهار نموده موکلش (که حالیه به عنوان مالک ملک را در اختیار دارد) هنگام اجاره ملک وجهی بابت سرقفلی دریافت نکرده در حالی که بر اساس محتویات پرونده اجرایی به شماره --- ج اجرای احکام مدنی مجتمع قضایی بعثت تهران در قبال مبلغی که متعاقبا کارشناس میزان آن را چهار صد میلیون ریال تعیین می‌نماید به مستاجر وقت (خ. ر. ا.) اجازه انتقال مورد اجاره ب. غ. را می دهد که بر اساس محتویات پرونده مذکور مبلغ مذکور از سوی خ. ر. ا. پرداخت گردیده، لذا دریافت این وجه مفهوم دیگری به جز سرقفلی نمی تواند داشته باشد. ثالثا- خ. ر. ا. نیز به موجب سند شماره 31215 دفترخانه شماره 197 مورخ 21/5/87 حقوق متعلقه از جمله حق سرقفلی را د. ح. خ. ها صلح می‌نماید، بر این اساس اگر قائل باشیم خ. ه. مستحق باز پس گرفتن حق پرداخت شده نیستند در حالی که مالک علاوه بر دریافت مال الاجاره مقرره و نیز باز پس گیری ملک خویش به لحاظ تخلف مستاجر مبلغ چهارصد میلیون ریال نیز در سال 82 به موجب گزارش اصلاحی شعبه --- دریافت داشته باشد منطبق بر انصاف نمی‌باشد بر این اساس دادگاه با استناد به مواد 198 و 519 قانون آیین دادرسی مدنی و نیز مواد 10 و 1257 قانون مدنی و ب. ت. ب. نظریه کارشناس که علی رغم اعتراض وکیل خ. ر. د. به لحاظ اینکه اعتراض معموله ناشی از اعتقاد به عدم استحقاق خ. ه. م. ب. که موثر در مقام نیست خواسته خ. ه. را وارد دانسته و خ. ر. د. آقای ج.ی. را به پرداخت مبلغ دویست میلیون تومان بابت حق سرقفلی د. ح. خ. ها و نیز هر دو خوانده را مشترکا به پرداخت مبلغ یک میلیون و بیست و پنج هزار ریال بابت هزینه دادرسی و حق الوکاله وکیل خ. ه. ب. ا. ت. د. ح. خ. ها محکوم می‌نماید. رای صادره حضوری و ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در محاکم تجدیدنظر استان تهران م. ب.. رئیس شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی تهران - پورمند رای دادگاه تجدیدنظر استان در خصوص تجدیدنظرخواهی ج.ی. با وکالت ه.الف. به طرفیت 1 - م. و 2 - ع.د. نسبت به دادنامه شماره --- موررخه 17/11/90 صادره از شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی تهران که بر اساس آن حکم بر محکومیت ت. ن. خ. به پرداخت مبلغ دویست میلیون تومان بابت حق سرقفلی د. ح. تجدیدنظرخواندگان به انضمام خسارات دادرسی صادر و اعلام گردیده است، دادگاه ب. ت. ب. اینکه قبلا شعبه --- محاکم عمومی حقوقی تهران طی دادنامه --- مورخ 13/5/89 حکم بر محکومیت تجدیدنظرخواندگان به تخلیه یک باب مغازه مورد نظر به علت تغییر شغل صادر نموده و مراتب در شعبه دهم محاکم تجدیدنظر استان تهران به تایید قطعی رسیده است و با لحاظ اینکه قانونگذار در قانون روابط موجر و مستاجر مصوب سال 1356 حقی به عنوان سرقفلی در مورد تخلیه به لحاظ تغییر شغل برای مستاجر منظور نکرده است و با لحاظ نظریه شماره 4459/7 مورخ 6/5/84 اداره حقوقی قوه قضاییه دادنامه معترض عنه مخدوش تشخیص و مستندا به ماده 358 قانون آیین دادرسی مدنی ضمن نقض دادنامه موصوف حکم بر بی حقی خواهان های بدوی صادر و اعلام می‌نماید. این رای قطعی است. مستشاران شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان تهران