اصل در اختلاف در دایم و موقت بودن نکاح

رأی خلاصه جریان پرونده خلاصه جریان پرونده: در تاریخ ۱۴۰۰/۵/۳ خانم ر. ق. ز. با وکالت اقای ا. ق. ز. بطرفیت اقای ا. ح. دادخواست بخواسته اثبات زوجیت دائم و ثبت واقعه ازدواج تقدیم دادگاه می نمایند. پرونده جهت رسیدگی به شعبه *ارجاع می شود. وقت رسیدگی تعیین و طرفین دعوت شده و جلسه دادگاه در تاریخ ۱۴۰۰/۵/۱۲ با حضور خ. ت. م. شود. خواهان بیان می دارد. در ۱۴۰۰/۱/۲۳ با خوانده عقد دائم نموده ایم عاقد اقای م. ی. بوده و مهریه ام ۸۰ سکه تمام بهار ازادی تعیین شد. دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و مطابق دادنامه شماره *۱۴۰۰/۵/۳۱ و ب. ت. ب. استشهادیه محلی که دلالت بر ازدواج دائم در تاریخ ۱۴۰۰/۱/۲۳ بین طرفین دارد. حکم به احراز رابطه زوجیت بین طرفین با مهریه ۸۰ سکه و الزام خوانده به حضور در دفتر ازدواج و ثبت واقعه ازدواج را صادر می نماید. رای صادره غیابی اعلام می شود. ( برگ ۱۶ ) زوج واخواهی نموده و مدعی موقت بودن عقد انها م. ب.. از عاقد بنام اقای س. ی. بشرح برگ ۴۰ پرونده استماع شهادت بعمل می اید و بیان می دارد. عقد دائم با مهریه ۸۰ سکه خوانده است. دادگاه بموجب دادنامه شماره *۱۴۰۰/۸/۲۵ ضمن رد واخواهی دادنامه واخواسته را عینا تایید می نماید. ( برگ ۴۳ ) . وکیل زوج به رای صادره اعتراض می نماید. و در شعبه *تجدیدنظرخواهی رسیدگی و طبق دادنامه شماره *۱۴۰۰/۱۰/۲۹ و ضمن رد تجدیدنظرخواهی دادنامه بدوی حضوری تایید می شود. ( برگ ۶۲ ) وکیل ز. ف. خ. نموده و بیان داشته عقد موقت بوده است.که مشروح لایحه فرجامخواهی در هنگام شور قرائت می گردد. تبادل لوایح انجام و زوجه پاسخ داده و ضمن رد اظهارات ف. خ. تقاضای تایید دادنامه را نموده است. پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع و تحت نظر قرار دارد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای ح. م. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره *۱۴۰۰/۱۰/۲۹ فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور رای شعبه فرجامخواهی ا. ح. با وکالت س. ر. بطرفیت ر. ق. ز. نسبت به دادنامه شماره *۱۴۰۰/۱۰/۲۹ صادره از شعبه *که بموجب ان دادنامه بد و. م. ب. صدور حکم به احراز رابطه زوجیت دائم با مهریه ۸۰ سکه تمام بهار ازادی بین طرفین پرونده و الزام ف. خ. ب. ثبت واقعه ازدواج تایید شده است.متضمن علل و جهاتی که موجبات نقض و گسیختن دادنامه فرجامخواسته را فراهم اورد نمی باشد. زیرا دادنامه موصوف ب. ت. ب. محتویات پرونده و شهادت عاقد بشرح برگ ۴۰ پرونده مبنی بر دائم بودن عقد ازدواج با مهریه ۸۰ سکه تمام بهار ازادی موافق موازین قانونی اصدار یافته است.و از حیث رعایت اصول و تشریفات دادرسی نیز با خدشه ای روبرو نمی باشد. بنا به مراتب ضمن رد فرجام خواهی و با استناد به ماده ۳۹۶ از قانون ایین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته ابرام می گردد. شعبه * رییس: س. ب. مستشار: م. ا. مستشار: ح. م. فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی اصل در اختلاف در دایم و موقت بودن نکاح در تاریخ 3 مرداد 1400، دادخواستی به منظور اثبات زوجیت دائم و ثبت واقعه ازدواج به دادگاه ارائه گردید. پس از انجام رسیدگی، دادگاه به موجب رای صادره در تاریخ 31 مرداد 1400، رابطه زوجیت دائم را با مهریه 80 سکه تمام بهار آزادی احراز و طرف مقابل را به ثبت ازدواج ملزم نمود. این رای به صورت غیابی صادر گردید. طرف مقابل به این رای واخواهی کرده و ادعای موقت بودن عقد را مطرح نمود. شهادت عاقد مبنی بر دائمی بودن عقد اخذ شد و دادگاه در تاریخ 25 آبان 1400، واخواهی را رد و رای اولیه را تایید کرد. وکیل طرف مقابل به این رای اعتراض و درخواست تجدیدنظر نمود که شعبه تجدیدنظر نیز در تاریخ 29 دی 1400، رای بدوی را تایید کرد. فرجامخواهی وکیل طرف مقابل به دیوان عالی کشور ارائه گردید، اما هیات شعبه دیوان با بررسی پرونده و مستندات، از جمله شهادت عاقد، رای تجدیدنظر را بر اساس ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی ابرام و فرجامخواهی را رد نمود. تاریخ دادنامه قطعی: 1400/12/22 پیام: عدم ثبت واقعه ازدواج دائم به علت نداشتن شناسنامه از موجبات عدم تحقق جرم است. رای خلاصه جریان پرونده در تاریخ 1400/05/03 خانم ر. ق. ز. با وکالت اقای ا. ق. ز. به طرفیت اقای ا. ح. دادخواست به خواسته اثبات زوجیت دائم و ثبت واقعه ازدواج تقدیم دادگاه می نمایند. پرونده جهت رسیدگی به شعبه *ارجاع می‌شود. وقت رسیدگی تعیین و طرفین دعوت شده و جلسه دادگاه در تاریخ 1400/05/12 با حضور خواهان تشکیل می‌شود. خواهان بیان می دارد. در 1400/01/23 با خوانده عقد دائم نموده ایم عاقد اقای م. ی. بوده و مهریه ام 80 سکه تمام بهار ازادی تعیین شد. دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و مطابق دادنامه شماره * 1400/05/31 و ب. ت. ب. استشهادیه محلی که دلالت بر ازدواج دائم در تاریخ 1400/01/23 بین طرفین دارد. حکم به احراز رابطه زوجیت بین طرفین با مهریه 80 سکه و الزام خوانده به حضور در دفتر ازدواج و ثبت واقعه ازدواج را صادر می‌نماید. رای صادره غیابی اعلام می‌شود. (برگ 16 ) زوج واخواهی نموده و مدعی موقت بودن عقد انها م. ب.. از عاقد به نام اقای س. ی. به شرح برگ 40 پرونده استماع شهادت به عمل می اید و بیان می دارد. عقد دائم با مهریه 80 سکه خوانده است. دادگاه به موجب دادنامه شماره * 1400/08/25 ضمن رد واخواهی دادنامه واخواسته را عینا تایید می‌نماید. (برگ 43 ). وکیل زوج به رای صادره اعتراض می‌نماید. و در شعبه *تجدیدنظرخواهی رسیدگی و طبق دادنامه شماره * 1400/10/29 و ضمن رد تجدیدنظرخواهی دادنامه بدوی حضوری تایید می‌شود. (برگ 62 ) وکیل ز. ف. خ. نموده و بیان داشته عقد موقت بوده است.که مشروح لایحه فرجامخواهی در هنگام شور قرائت می‌گردد. تبادل لوایح انجام و زوجه پاسخ داده و ضمن رد اظهارات ف. خ. تقاضای تایید دادنامه را نموده است. پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع و تحت نظر قرار دارد. رای شعبه دیوان عالی کشور فرجامخواهی ا. ح. با وکالت س. ر. به طرفیت ر. ق. ز. نسبت به دادنامه شماره * 1400/10/29 صادره از شعبه *که به موجب ان دادنامه بد و. م. ب. صدور حکم به احراز رابطه زوجیت دائم با مهریه 80 سکه تمام بهار ازادی بین طرفین پرونده و الزام ف. خ. ب. ثبت واقعه ازدواج تایید شده است.متضمن علل و جهاتی که موجبات نقض و گسیختن دادنامه فرجامخواسته را فراهم اورد نمی‌باشد. زیرا دادنامه موصوف ب. ت. ب. محتویات پرونده و شهادت عاقد به شرح برگ 40 پرونده مبنی بر دائم بودن عقد ازدواج با مهریه 80 سکه تمام بهار ازادی موافق موازین قانونی اصدار یافته است.و از حیث رعایت اصول و تشریفات دادرسی نیز با خدشه ای روبرو نمی‌باشد. بنا به مراتب ضمن رد فرجام خواهی و با استناد به ماده 396 از قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته ابرام می‌گردد. در این پرونده، ادعای ثبت واقعه ازدواج (اثبات وقوع زوجیت دائم) مطرح شده است. خ. م. ا. که در تاریخ معین، با مهریه هزار سکه، به عقد دائم طرف مقابل درآمده است. طرف مقابل این ادعا را رد کرده و اقرارهای خواهان را ناشی از بحران روحی دانسته و دفاعیات و مستندات خود را ارائه کرده است. <br>دادگاه در مراحل مختلف به شهادت شهود و اظهارات عاقد توجه کرده و در نهایت به دلیل عدم احراز وقوع عقد دائم، حکم بر بطلان دعوی صادر نموده است. خواهان به این حکم در دادگاه تجدیدنظر اعتراض کرده و دادگاه تجدیدنظر نیز با تایید حکم بدوی، ادعای خواهان را رد کرده است. <br>در نهایت، پرونده به دیوان عالی کشور ارجاع شد و دیوان با استناد به اقرارهای طرف مقابل و شهادت عاقد و شهود، حکم به نقض دادنامه تجدیدنظر صادر کرده و پرونده را جهت رسیدگی مجدد به شعبه همعرض ارجاع داد. این تصمیم بر اساس بند 2 ماده 371 و بند ج ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی اتخاذ شده است. پیام: در صورت اختلاف میان زوجین در دایم یا موقت بودن عقد، اصل بر دوام م. ب.. در این پرونده ع. م. به وکالت از پ. ن. در مورخه 99/4/30 با تقدیم دادخواست به خواسته ثبت واقعه ازدواج (اثبات وقوع زوجیت دایم) به طرفیت م. ا. فرد طرح دعوی نموده است. و اعلام کرده موکل در مورخه 95/3/16 بامهریه هزار سکه به عقد دایم خوانده در امده است.خوانده اذن همسر اول … را نداشته لذا همین امر مانع ثبت شده و در 95/11/10 اذن همسر اول را گرفته است. و عاقد طی سند رسمی تایید کرده و استشهادیه شهود هم وجود دارد. اسامی شهود در ص 4 ارایه گردیده است. ( 4 نفر) تاریخ وقوع عقد در سند رسمی ص 6 ثبت گردیده است. عاقد طی شهادت نامه رسمی جناب ع. ا. پ. عقد خواهان و خوانده را با مهریه هزار سکه تایید نموده است. خانم س. ا. همسر اول خوانده نیز رضایت رسمی بر ازدواج همسرش داده است.ص 9 شعبه --- دادگاه حقوقی تهران در مورخه 99/6/11 تشکیل جلسه داده است.وکیل خ. ب. م. دادخواست و ارایه شده استناد نموده و اینکه تا اجازه همسر اول علیرغم عقد دایم سند موقت تنظیم گردیده است.در حالی که اصلا عقد موقت جاری نشده و صرفا عقد دایم بوده است.شهود و عاقد هم وجود دارند. خوانده لایحه ارسال و ادعای خواهان را رد نموده است.دادگاه به موجب دادنامه شماره --- مورخه 99/6/30 قرار توقف دادرسی راتا طرح دعوی اثبات زوجیت دایم صادر نموده است.متعاقبا اقای ع. م. به وکالت از پ. ن. باتقدیم دادخواست به خواسته اثبات زوجیت دایم به طرفیت م. ا. فرد طرح دعوی نموده است. دادگاه در 99/10/16 تکمیل جلسه داده است. وکیل خواهان به موارد جلسه قبلی مجددا اشاره نموده است.و اینکه خواهان چون قاضی م. ب.. در پرونده حفاظت اطلاعات و دادسرای کارکنان دولت اقرار به زوجیت دایم نموده است.فیلم و پیامک و اقرار نامه عاقد هم موجود است.وکیل خ. گ.: خواهان فامیل موکل است. و گاهی در میهمانی ها همدیگر را دیده اند عاقدی وجود ندارد. موکل حاضر به سوگند است.در پرونده حفاظت اطلاعات موکل بحران روحی داشته و اقرار وی از روی قصد نبوده است.و اقرار اعتبار ندارد. خوانده دارای پرونده کیفری تحت اتهامات 1 - نگهداری ماهواره 2 - جعل صیغه نامه 3 - نگهداری سلاح غیر مجاز و شوکر 4 - دریافت رشوه به مبلغ 17 هزار دلار م. ب.. ص 70 گزارش بازپرس شعبه --- دادسرای کارکنان دولت) بازپرس به شرح ص 78 - 79 ) گزارشی از مواجهه حضوری خواهان و خوانده در پرونده کیفری را ارایه داده که 1 - خوانده اقرار امضای صیغه نامه موقت نموده است. 2 - اقرار نموده که صیغه نامه 99 ساله و مهریه هزار سکه بوده 3 - اقرار نموده که متن را خودش تغییر داده و مدت را 20 ساله و مهریه را 70 سکه اعلام کرده است. 4 - اقرار کرده که خانم ن. صیغه نامه را تنظیم کرده بود و من در حضور وی مفاد انرا تغییر دادم. 5 - خواهان گفته ایشان بدون رضایت من مهریه را تغییر داده است.) دادگاه در مورخه 99/12/11 تشکیل جلسه داده است.وکیل خواهان تقاضای استماع شهادت شهود را نموده است. کارشناس حفاظت اطلاعات قوه قضاییه اقرار خوانده را به رابطه زوجیت با خواهان در حضور ایشان و دو همکار دیگر تایید نموده است.ص 86 ) اقای س. م. و م. پ. شهادت با سند رسمی داده اند که همسایه خواهان بوده و شاهد بوده اند هر روز خوانده به عنوان همسر به منزل خواهان تردد داشته است.و خانم س. ص. و ر. ر. (زوجین) نیز به عنوان همسایه خواهان شهادت مشابه داده اند و اقای ن. م. نیز به عنوان سرایدار منزل خواهان شهادت مشابه داده است.ص 100 ) خانم م. سرتیاک نیز شهادت مشابه داده است.ص 101 .دادگاه در مورخه 1400/01/24 تشکیل جلسه داده است.و از شهود استماع شهادت شده است. 1 - ع. ا. پ. (ر. و عاقد): طی تماس تلفنی از من خواستند که عقد ازدواج بخوانم و من به منزل رفتم. زوجه و زوج که هر دو خود را وکیل و قاضی معرفی کردند. درخواست عقد دایم کردند. و من عقد دایم خواندم و هر دو نفر را احراز هویت کردم. و بعد از عقد تقاضا کردند. عقد نامه کتبی موقت صوری تنظیم کنم زیرا ممکن است.لازم شود. تا نشان دهند. و من نوشتم و دارم. هر دو متشخص بودند این قضیه مربوط به 5 سال قبل است.ص 110 - 109 2 - ش. ا.: (وکیل) من دوست خانم ن. هستم و متوجه شدم که قصد ازدواج باخوانده را دارد. و خواهان گفت از همسرش اجازه می‌گیرد و من شماره عاقد را پیدا کردم. و خانم ن. با عاقد تماس گرفت و عاقد را بردند و گفت که دفترچه گرفته اند من در عقد نبودم. ولی از من خواستند به عنوان شاهد امضای کنم من هم امضای کردم. 3 - ر. ر.: این دو نفر برای خرید اپارتمان من امدند به عنوان زن و شوهر اپارتمان را معامله کردیم. و از سال 97 رفت و امد داشتیم و اقای ا. م. در * دعوت کردند. و من هم دعوت کردم. 4 - م. س.: من در محل کار با خانم ن. اشنا شدم. و خانه ایشان می رفتم هر وقت می رفتم اقای ا. انجا بود. و هر دو نفر می گفتند که ازدواج کرده اند. 5 - م. پ.: همسایه خواهان: من مطمین هستم که این دو نفر زن و شوهر هستند. اقای ا. گفت ما این منزل را خریده ایم. و چون ادم های خوبی بودند ما را دعوت کردند. ما هم قبول کردیم. و با این زن و شوهر چایی خوردیم. 6 - ن. م.: سرایدار خانه خواهان: اقای ا. خیلی وقتها به منزل خانم ن. می امد و اینها را زن و شوهر می دانستم همه همسایه اینها را زن و شوهر می دانستند و خودشان هم همینطور معرفی می کردند. وکیل خ. گ. قبول نداریم اظهارات شهود تلقینی است.و عاقد هم مجاز به عقد عادی نیست و اقدام علیه خودش کرده است.دادگاه با ختم دادرسی به موجب دادنامه شماره --- 1400/03/09 ب. ت. ب. مدارک ارایه شده و استماع شهادت شهود و اینکه عقد نامه عادی که به امضای طرفین رسیده نیز در جهت عقد موقت م. ب.. و عقد دایم احراز نمی گردد. حکم بر بطلان دعوی خواهان در رد دعوی اثبات زوجیت دایم صادر نموده است. اقای ع. م. به وکالت از پروانه ن. نسبت به دادنامه اعتراض نموده است. شعبه --- دادگاه تجدیدنظر تهران در مورخه 1400/10/07 تشکیل جلسه داده است. و از شهود مجددا استماع شهادت شده است. 1 - ع. ا. پ. (ر. عاقد): در 95/3/19 خانم پ. ن. با واسطه خانم ا. که شماره مرا داده بود تماس گرفت و خواست در *) بروم منزل ایشان و عقد را جاری کنم. من ساعت 2/5 منزل ایشان رفتم و هر دو نفر تشریف داشتند و خواستند عقد دایم جاری کنم. با هزار سکه طلا جاری نمودم. چون زوج قاضی بود و خانم وکیل و بحث ابرو وسط بود خواستند مدرکی داشته باشند وچون عقد دایم بود نتوانستم مدرک دایم بدهم بایستی ثبت می کردند. و زوج هم شرایط ثبت دایم نداشت خواستند یک مدرک موقت صادر کنم و من دیدم ایشان قاضی هستند و گفتند بقیه کارها را خودمان انجام می دهیم و رضایت همسر اول را می گیرم. و بعد ثبت می کنم. من یک عقد نامه عادی توسط ش. ا. تنظیم کردم و داده شد که به زوجین برساند. ص 194 - 193 وکیل خواهان بدوی به شهادت عاقد و سایر شهود و مدارک ارایه شده مجددا استناد نموده و اینکه ب. ت. ب. فتوای حضرت ا. (ره) ومقام م. ر. (مدظله) اصل بر دوام زوجیت در مقام اختلاف با موقت است.اشاره نموده است. وکیل خوانده بدوی گفته: چون خواهان مطلقه بوده و می خواسته خانه بگیرد و با موکل اشنا بوده برای گرفتن منزل استیجاری عقد نامه موقت تهیه شده است. دادگاه تجدیدنظر به موجب دادنامه شماره --- 1400/11/10 با این استدلال که 1 - خواهان مدرک قطعی بر ازدواج دایم ارایه نداده است. 2 - اظهارات عاقد در حد بینه شرعی نیست. لذا دادنامه بدوی را تایید نموده است.خانم پ. ن. از دادنامه فرجامخواهی نموده که متن لایحه ایشان که به نظر اکثر علما استناد نموده از جمله فتوای م. م. ر. (مدظله) و حضرت ا. (ره) که در مقام اختلاف بین عقد موقت و دایم اصل بر دوام زوجیت است.و نقض دادنامه را درخواست نموده است.که متن کامل لایحه ایشان و پاسخ وکیل ف. ا. ا. ج. جید در زمان شور قرائت می‌گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای س. م. تولیت عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره --- 1400/11/10 فرجامخواسته مشاوره نموده و چنین رای می دهد. فرجامخواهی خانم پ. ن. نسبت به دادنامه شماره --- مورخه 1400/11/10 صادره از شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان تهران که به موجب ان با تایید دادنامه بدوی صادره از شعبه --- دادگاه حقوقی تهران حکم بر بطلان دعوی ف. خ. از جهت اثبات زوجیت دایم و ثبت ان صادر گردیده وارد و موجه است. زیرا اولا انچه مسلم است.فرجامخوانده اقرار به زوجیت با ف. خ. نموده است.و این اقرار 1 - مستند به امضای ذیل صیغه نامه عادی موقت ارایه شده م. ب.. 2 - گزارش بازپرس به شرح ص 78 79 حکایت از این دارد. که فرجامخوانده اقرار به امضای ذیل صیغه نامه موقت نموده و قبول کرده که متن ان را از جهت مدت و مهریه تغییر داده است. 3 - کارشناس حفاظت اطلاعات قوه قضاییه نیز به شرح ص 86 شهادت داده که ف. خ. د. حضور ایشان و دو همکار دیگر اقرار به زوجیت با ف. خ. نموده است. 4 - شهادت تعدادی از شهود به اینکه همسایه خواهان و خوانده پرونده بوده و ایشان را به عنوان همسر می شناخته اند که باهم زندگی می کردند. و اقرار ایشان را به زوجیت شنیده اند. ثانیا اقای ع. ا. پ. (ر.) به صراحت شهادت داده در حضور طرفین و در ادرسی که اعلام شده صیغه عقد دایم را با مهریه هزار سکه بین ایشان جاری نموده است.و به درخواست زوجین از جمله زوج سند عادی موقت به صورت صوری تهیه نموده تا پس از رفع موانع و اخذ اجازه همسر اول بتوانند ازدواج دایم ایجاد شده را ثبت نمایند. ثالثا شهادت خانم ش. ا. که عاقد را جهت اجرای صیغه عقد معرفی نموده نیز با اظهارات عاقد انطباق دارد. رابعا: انچه در پرونده مسلم است.اینکه فرجامخوانده با امضای صیغه نامه موقت حداقل عقد موقت با ف. خ. را پذیرفته است.و در بازرسی و حفاظت اطلاعات نیز اقرار به زوجیت با ایشان نموده است. از طرفی ف. خ. مدعی عقد دایم است.و برای ادعای خود به اظهارات و شهادت عاقد نیز استناد نموده و عاقد هم عقد دایم را تایید نموده است. لذا ب. ت. ب. موضوع ادعای ف. خ. از جهت عقد دایم و پذیریش ف. خ. د. حد عقد موقت صرف نظر از ذکر شده که حکایت از احراز عقد دایم دارد. اگر در حد اختلاف بین دایم و موقت هم مورد توجه قرار گیرد ب. ت. ب. فتوای مشهور علمای از جمله فتوای حضرت ا. خ. (ره) (کتاب موازین قضایی از دیدگاه ا. خ. (ره) سیوال 32 صفحه 144 ) و فتوای م. م. ر. (مدظله) (کتاب گنجینه استفتایات قضایی موسسه اموزش قضات سوال 5707 ) در مقام اختلاف بین عقد موقت و دایم اصل بردوام م. ب.. لذا به استناد به بند 2 ماده 371 و بند ج ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته نقض و پرونده جهت رسیدگی مجدد به شعبه همعرض دادگاه صادر کننده رای منقوض ارجاع می‌گردد./ا 401/4/1 شعبه پانزدهم دیوان عالی کشور رییس شعبه: ج. ق. مستشار: س. م. تولیت